Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Đau lưng giống như cơ thể mình đang gởi “tín hiệu cảnh báo.” Tín hiệu đó có thể hiện ra nhiều cách: Đau ê ẩm (cảm giác nặng nề, nhức mỏi sau khi ngồi lâu), đau nhói như dao đâm (quay hay nhấc vật nặng, bỗng dưng “chích” một cái), đau lan (đau từ lưng dưới chạy xuống mông hay xuống chân, như sợi dây điện truyền tín hiệu), cứng lưng (khó cúi, khó vươn, khó đứng thẳng), yếu hay tê (chân cảm giác tê ran, hoặc yếu sức đi lại).
Vì sao đau lưng?
Hãy tưởng tượng lưng như một cỗ máy gồm nhiều bộ phận phối hợp:
-Xương sống (đốt sống): Những khúc xương xếp chồng.
-Đĩa đệm: Miếng nệm mềm chen giữa, như bánh “donut” có nhân thạch.
-Cơ và dây chằng: Sợi dây, ròng rọc giữ chặt.
-Dây thần kinh: Sợi dây điện mang tín hiệu từ não xuống chân tay.
A. Căng cơ, dây chằng:
-Nguyên nhân: Khiêng đồ nặng, chơi thể thao, xoay người đột ngột.
-Cơ chế: Thớ cơ bị kéo quá sức, như dây thun bị giãn căng.
B. Đĩa đệm hư hại:
-Nguyên nhân: Đĩa phình ra (thoát vị).
-Cơ chế: Phần nhân mềm chèn vào dây thần kinh.
C. Tư thế sai:
-Nguyên nhân: Ngồi cong lưng, cắm cúi vào điện thoại, mang cặp một bên vai.
-Cơ chế: Cơ phải gồng lâu ngày, mỏi, khiến xương sống bị lệch.
D. Lão hóa
-Nguyên nhân: Lớn tuổi, đĩa đệm mất nước, khô, xẹp.
-Cơ chế: Nệm ít đàn hồi, xương cọ xát nhau, gây đau cứng.
E. Căng thẳng, tâm lý:
-Nguyên nhân: Lo, áp lực, buồn bực.
-Cơ chế: Cơ siết chặt như tay nắm lại, lưng vì vậy mà đau âm ỉ.
Làm gì khi đau lưng?
A. Cử động nhẹ:
-Đừng nằm lì trên giường. Đi vòng vòng chậm rãi trong nhà.
-Cử động giúp máu lưu thông, cơ mau phục hồi.
-Giống như bản lề gỉ sét, càng nhúc nhích càng trơn tru.
B. Chườm lạnh và nóng:
-1–2 ngày đầu: Chườm đá (quấn khăn, 15–20 phút) để giảm sưng.
-Sau đó: Chườm nóng (khăn ấm, túi sưởi) 15–20 phút để cơ mềm ra.
-Nhớ lót khăn, không áp trực tiếp lên da.
C. Bài tập giãn cơ:
-Mèo – Bò: Chống tay gối, cong lưng như mèo, rồi hạ xuống như bò.
-Ôm gối vô ngực: Nằm ngửa, kéo một gối lên ôm sát ngực, rồi đổi bên.
-Ích lợi: Giúp cơ dẻo, không co cứng.
D. Tập mạnh cơ bụng-lưng:
-Plank: Chống khuỷu tay và mũi chân, giữ thân thẳng như tấm ván, 10-15 giây.
-Cầu: Nằm ngửa, co gối, nâng hông lên.
-Ích lợi: Cơ bụng-lưng khỏe như cái đai bảo vệ cột sống.
E. Giữ tư thế tốt:
-Ngồi thẳng, tưởng tượng có sợi dây kéo đầu lên cao.
-Hai bàn chân đặt trên sàn.
-Mang cặp bằng hai vai, đừng để nặng quá (chỉ khoảng 10–15% cân nặng).
F. Thuốc men
-Đôi khi bác sĩ cho thuốc giảm đau (paracetamol, ibuprofen).
Khi nào phải đi khám bác sĩ ngay?
Đau quá mạnh, không bớt sau vài tuần.
Chân yếu, tê, hay đau lan nhiều.
Đi tiểu, đi cầu không kiểm soát.
Đau kèm sốt.
Đây là dấu hiệu nguy hiểm, cần đi khám gấp.
Tóm tắt
Đau lưng có thể ê, nhói, cứng, hay tê chân.
Nguyên nhân: Cơ bị căng, đĩa đệm phình, tư thế xấu, tuổi tác, hoặc do stress.
Cách xử lý: Vận động nhẹ, chườm lạnh rồi chườm nóng, tập giãn cơ, tập mạnh cơ, giữ tư thế tốt.
Đa số đau lưng sẽ bớt sau vài ngày tới vài tuần.
Nếu có dấu hiệu nguy hiểm, phải đi khám bác sĩ.
