Kalynh Ngô/Người Việt
WASHINGTON, DC (NV) – Cuối Tháng Mười Một, chính quyền Tổng Thống Donald Trump đề nghị loại một số ngành nghề khỏi danh sách các bằng cấp chuyên môn, giới hạn khoản vay tiền học của sinh viên do liên bang trợ cấp. Đây là một phần của đạo luật “To và Đẹp” của tổng thống ký ban hành ngày 4 Tháng Bảy sau khi được đảng Cộng Hòa kiểm soát lưỡng viện Quốc Hội thông qua.
Trong danh sách các ngành bị hạn chế, có ngành y tá và kiến trúc sư – hai ngành nghề được xem là niềm hãnh diện, nỗ lực của người theo học cũng như sự hy sinh của gia đình, đặc biệt là các gia đình di dân.
Đóng cánh cửa cầu tiến
Một nữ chuyên viên điều dưỡng (Nurse Practitioner – NP) gốc Việt, đang làm cho bệnh viện UCI Medical Center, Orange County, chia sẻ những suy nghĩ của cô với nhật báo Người Việt về những hạn chế mới. Cô nói về mức học phí, thời gian học của một sinh viên nếu muốn trở thành y tá hoặc NP. Vì những lý do cá nhân, cô yêu cầu được ẩn danh.
Cô chia sẻ: “Hai năm đầu tiên, bạn sẽ học ‘pre-nursing’ và trường sẽ đánh giá điểm trung bình (GPA) cũng như trình độ của bạn. Sau đó, bạn lại nộp đơn xin học năm thứ hai và năm thứ tư chương trình điều dưỡng. Ví dụ, tại UCI, bạn được nhận vào học năm thứ nhất, nhưng điều đó không bảo đảm bạn sẽ tốt nghiệp chương trình điều dưỡng của UCI. Tỉ lệ trúng tuyển khoảng 1% thậm chí còn khó hơn cả sinh học. Năm thứ hai, bạn sẽ phải nộp đơn lại. Một số người nộp đơn vào nhiều chương trình vì đôi khi họ không thể vào được UCI và họ sẽ phải học ở đại học Cal State Long Beach hoặc các chương trình khác. Chương trình đào tạo khá nặng. Do đó, thực tế là bốn năm chỉ là con đường bắt đầu.”
Anh Alexander Nguyễn, đang làm y tá tại Valley Medical Center, San Jose, cho biết kế hoạch của chính quyền hiện tại sẽ khiến những người muốn theo đuổi sự nghiệp chăm sóc sức khỏe khó đạt được ước mơ của mình hơn.
“Các trường cao đẳng và đại học sẽ không bao giờ giảm học phí. Đó là thực tế của cung và cầu. Theo dự đoán, học phí có thể lên tới $50,000, hoặc hơn cho mỗi năm đối với một số trường, ví dụ như đại học Samual Merritt Unviersity hoặc đại học Unitek College. Điều này sẽ buộc sinh viên phải vay vốn tư nhân để theo học. Các công ty cho vay này sẽ được hưởng lợi rất nhiều từ đó,” anh nói.
Cô Vân Anh Đỗ, cư dân Sugarland, Texas, đang làm y tá toàn thời gian cho một bệnh viện chăm sóc người cao niên, cho biết: “Tôi học bốn năm để trở thành một y tá. Đầu vô cũng khó, mà đầu ra cũng không dễ. Chuyện đầu tiên để thấy rằng kế hoạch đó sẽ ảnh hưởng đến người làm nghề y tá là lương bổng. Lương theo kinh nghiệm là đã đành, và bắt buộc theo trình độ học vấn.”
Theo phân tích của cô Vân Anh, khi không công nhận y tá là một nghề chuyên môn, không hỗ trợ người học vay tiền liên bang thì một là sinh viên không có khả năng học, hai là họ phải vay các công ty tài chính tư nhân. Khi học xong, họ cần một mức lương thỏa đáng để có thể trả lại tiền nợ.
“Sẽ có những trường hợp không vay tiền được thì người ta không thể đi học được. Rồi sau đó, nếu mức lương không được trả theo ‘nghề’ thì họ sẽ không thể chọn ngành học này,” cô Vân Anh nêu vấn đề thực tế.
Theo cô, “y tá là xương sống của bệnh viện.” Khi không đủ y tá, bệnh viện không thể vận hành, bệnh nhân không ai chăm sóc, toàn bộ hệ thống làm việc của bệnh viện gặp trở ngại.
Trước đây, sinh viên ở Mỹ có thể vay tiền học bằng với chi phí bằng cấp của mình. Nhưng với quy định mới, từ ngày 1 Tháng Bảy, 2026, tùy thuộc vào việc chính quyền nhìn nhận bằng cấp đó thế nào, có phải “chuyên nghiệp” hay không.
Sinh viên trong các chương trình không được coi là chuyên môn chỉ có mức vay tối đa hàng năm là $20,500/năm và giới hạn tổng cộng là $100,000. Sinh viên theo học chương trình chuyên môn sẽ có thể vay $50,000/năm và giới hạn lên đến $200,000.
Bà Deborah Trautman, chủ tịch Hiệp Hội Các Trường Cao Đẳng Điều Dưỡng Hoa Kỳ, phát biểu với nhật báo The New York Times rằng “việc giảm mức vay liên bang của sinh viên cho các y tá theo đuổi bằng cao học và tiến sĩ có thể sẽ khiến nhiều người nản lòng trong việc nâng cao trình độ học vấn.”
Người nữ NP làm ở bệnh viện UCI Medical Center nói, nếu kế hoạch mới của chính quyền Tổng Thống Trump thông qua, thì cô nhìn thấy rõ nó ảnh hưởng lớn đến nghề nghiệp của mình.
Cô phân tích: “Khi chúng ta học lên cao hơn về điều dưỡng, nếu không được tiếp cận các khoản vay cho sinh viên, rất nhiều y tá sẽ không đủ khả năng để tiếp tục học lên cao hơn. Không có y tá muốn theo đuổi sự nghiệp lãnh đạo hoặc giáo dục, hoặc trở thành NP để nâng cao phẩm chất chăm sóc bệnh nhân,” cô nói thêm.
Kiến trúc sư cũng “ra rìa”
Bản kế hoạch của chính quyền Tổng Thống Trump ghi rõ 11 ngành nghề được gọi là chuyên nghiệp, gồm: Y Khoa, Dược Khoa, Nha Khoa, Luật Khoa, Thú Y, Nhãn Khoa, Y Học Chỉnh Hình, Y Học Bàn Chân, Nắn Xương, Thần Học, và Tâm Lý Học Lâm Sàng.
Trong danh sách này, không có những ngành nghề vốn từng là mục đích nỗ lực, cố gắng, thậm chí hy sinh của những thế hệ di dân để con cháu đời sau tốt đẹp, như kiến trúc sư, kỹ sư.
“Viện Kiến Trúc Sư Hoa Kỳ (AIA) phản đối bất kỳ đề xướng hoặc chính sách nào không công nhận kiến trúc sư là chuyên gia, đặc biệt là khi chỉ định bằng cấp nào đủ điều kiện được hưởng hạn mức vay nợ sinh viên,” AIA cho biết trong một tuyên bố.
“Danh hiệu ‘kiến trúc sư’ có được thông qua nhiều năm học tập nghiêm ngặt, các kỳ thi chuyên môn mở rộng, và quy trình cấp phép khắt khe,” cũng theo tuyên bố của AIA. “Việc phân loại theo cách khác sẽ phủ nhận trình độ chuyên môn, tiêu chuẩn nghề nghiệp, và sự tận tâm, vốn là những yếu tố định hình nên nghề nghiệp này.”
Anh Hùng Lê, cư dân của Orange County, đang làm thiết kế kiến trúc, cho biết để được gọi là kiến trúc sư thì ngoài bằng cấp, phải qua thời gian làm người hướng dẫn, phải làm nhiều nơi để có đủ kinh nghiệm về các thể loại cấu trúc tòa nhà, phải lấy đủ tất cả chứng chỉ do AIA quy định, thì mới đủ điều kiện dự thi lấy bằng kiến trúc sư.
“Năm năm, 10 năm, tùy từng người. Khi có bằng kiến trúc sư, lương cao, giỏi hơn là đấu thầu những dự án lớn,” anh Hùng nói.
Anh thêm: “Một kiến trúc sư đòi hỏi nhiều thứ, phải hiểu về khoa học kỹ thuật, nghệ thuật, quy hoạch. Đây là cái ngành thuộc về văn minh của nhân loại. Cho nên đòi hỏi phải huấn luyện rất nhiều. Qua thời gian học tập, hướng dẫn, luật đào thải sẽ nói cho mình biết mình phù hợp với chuyên ngành nào của kiến trúc.”
Theo trang ArchitectureCourses, một sinh viên học năm năm lấy bằng cử nhân kiến trúc sẽ tốn trung bình từ $100,000 đến $200,000 cho trường công. Trường tư chiếm khoảng từ $200,000 đến $300,000.
Do đó, AIA tin rằng những thay đổi về khoản vay nợ của kế hoạch mới sẽ làm giảm số lượng người có đủ khả năng theo học ngành kiến trúc.
Thiệt hại là người dân Mỹ
Hiệp Hội Điều Dưỡng Hoa Kỳ (American Nurses Association – ANA) cảnh báo nếu hạn chế số tiền sinh viên có thể vay để theo học lấy bằng cấp chuyên môn thì có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt y tá trên cả nước.
Bà Jennifer Mensik Kennedy, chủ tịch ANA, lên án những kế hoạch mới của chính quyền Tổng Thống Trump, cho rằng sẽ làm cho tình trạng thiếu hụt NP, là những người đòi hỏi bằng cấp sau đại học, ngày càng nghiêm trọng. Trong số họ có các NP có khả năng chẩn đoán bệnh và kê đơn thuốc.
“Các NP cung cấp lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu (primary care) lớn nhất tại Hoa Kỳ,” bà Kennedy nói. “Hiện tại, chúng ta đang thiếu hụt NP.”
Bà Kennedy cho biết các quy định mới sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu điều dưỡng tại California và trên toàn quốc, bởi vì trong hầu hết các trường hợp, cần có bằng tiến sĩ để giảng dạy cho các điều dưỡng viên khác.
“Chúng ta đang thiếu hơn 2,000 giảng viên điều dưỡng tại Hoa Kỳ. Vì vậy, điều này sẽ gây ra chuỗi phản ứng tiêu cực,” bà cảnh báo.
Nữ NP gốc Việt ẩn danh đang làm cho bệnh viện UCI Medical Center, Orange County nói: “Điều này sẽ rất tệ. Điều này sẽ ảnh hưởng đến rất nhiều y tá trẻ, bởi vì, trong nghề của chúng tôi, chúng tôi muốn nâng cao trình độ cho các y tá trẻ. Và trong bối cảnh thiếu hụt, chẳng hạn như dịch vụ chăm sóc y tế cơ bản, chúng tôi muốn khuyến khích nhiều người quay lại làm điều dưỡng viên, đặc biệt là đến các vùng nông thôn, bảo đảm có đủ dịch vụ y tế cơ bản để chăm sóc người cao niên.”
Cũng theo cô, quan trọng hơn nữa, là nếu nói về phẩm chất, sẽ không đủ số lượng người đào tạo ngành điều dưỡng và xây dựng một chương trình cải thiện phẩm chất của ngành.
“Nếu không được huấn luyện, chúng ta không thể có những người lãnh đạo ngành y tá,” cô nói.
Anh Alexander Nguyễn đồng ý, cho rằng điều này sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhân viên y tế, và người dân Mỹ lãnh hậu quả.
Kế hoạch mới của chính quyền Tổng Thống Trump đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng. Nếu nó được áp dụng, thì có lẽ một phần không nhỏ của Giấc Mơ Mỹ sẽ muôn phần khó hơn với phần lớn những gia đình lao động di dân. Vì khi ấy, “người nghèo khó, dân tộc thiểu số khó học cao hơn,” theo lời anh Alexander Nguyễn. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
