Thiện Lê/Người Việt
SAN FRANCISCO, California (NV) – Mùa bầu cử giữa kỳ đang đến gần, và đang có nhiều chuyện gây tranh cãi liên quan đến chính phủ đang xảy ra. Đó là chủ đề của hội thảo hôm Thứ Sáu, 6 Tháng Hai, do Truyền Thông Cộng Đồng Mỹ (ACoM) tổ chức.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ yêu cầu gần như mọi tiểu bang nộp hồ sơ bầu cử, gồm có danh sách cử trị, phiếu bầu của những cuộc bầu cử trước, và còn muốn kiểm tra thiết bị bỏ phiếu. Chính phủ liên bang kiện hơn 20 tiểu bang và thủ đô Washington DC vì không chịu tuân theo yêu cầu đó, gây ra nhiều lo ngại về việc chính phủ nhúng tay quá nhiều vào quyền tổ chức bầu cử của các tiểu bang.
Yêu cầu của Bộ Tư Pháp cần nhiều thông tin cá nhân nhạy cảm, gây ra nhiều lo sợ về an ninh và riêng tư. Trong khi đó, Quốc Hội Hoa Kỳ đang muốn thông qua những luật bầu cử đòi cử tri phải chứng minh danh tánh nhiều hơn và thậm chí còn giới hạn bỏ phiếu qua thư.
Vì vậy, các chuyên gia cảnh báo quyền bầu cử của người dân sẽ bị ảnh hưởng, và còn gây ra nhiều xung đột khắp Hoa Kỳ.
Diễn giả đầu tiên là Tiến Sĩ Justin Levitt, giáo sư luật và cựu cố vấn dân chủ và quyền bầu cử của Tòa Bạch Ốc, cho biết chính phủ liên bang có một số giới hạn về quyền lực, nên Tổng Thống Donald Trump đang dùng những quyền lực mà ông không có về bầu cử.
Không như những thứ khác mà tổng thống có quyền kiểm soát, bầu cử thường do tiểu bang và các địa phương kiểm soát, và họ có thể làm ngơ việc liên bang muốn nhúng tay vào.
Theo ông, chính phủ liên bang đang muốn lấy hồ sơ bầu cử của các tiểu bang, nhưng họ đang chống lại điều đó và đang thành công. Quốc Hội đang muốn thông qua luật giới hạn bầu cử, được thông qua ở Hạ Viện nhưng đang kẹt ở Thượng Viện.
Ông Levitt nhấn mạnh những hành động của chính phủ liên bang chỉ là gây sợ hãi và không ảnh hưởng đến bầu cử trong năm 2026. Cử tri có quyền đưa ra tiếng nói, và bầu cử sẽ diễn ra như bình thường.
Diễn giả thứ hai là bà Danielle Lang, chủ tịch về quyền bầu cử của Campaign Legal Center, nói về những phản ứng về pháp lý với chính phủ liên bang. Đầu tiên là các luật sư về quyền bầu cử đang thành công trong việc ngăn chặn chính phủ liên bang qua phương diện pháp lý, và còn nhận được sự ủng hộ của tòa án.
Campaign Legal Center và các đối tác đã can thiệp trong nhiều vụ kiện để bảo vệ quyền lợi của cử tri. Tổ chức của bà Lang là cơ quan đầu tiên kiện chính quyền Trump vì sắc lệnh ký trong Tháng Ba năm ngoái, khiến tòa án đưa ra một bản báo cáo 100 trang cho biết tổng thống không có quyền hiến định về bầu cử.
Tổ chức của bà chặn được việc chính phủ yêu cầu các binh sĩ hay cử tri đang ở nước ngoài phải chứng minh quốc tịch khi bỏ phiếu.
Cũng như ông Levitt, bà Lang bày tỏ sự tự tin về việc bầu cử sẽ diễn ra bình thường trong năm 2026 và cho biết các nhà hoạt động liên quan đến bầu cử đang sẵn sàng để đối phó với sự cản trở của chính phủ.
Diễn giả thứ ba là ông John C. Yang, tổng giám đốc Thăng Tiến Công Lý Người Mỹ Gốc Á (AAJC), đưa ra những thông số quan trọng về người gốc Châu Á bỏ phiếu. Ông cho biết họ là sắc dân phát triển nhanh nhất và hiện nay có tổng cộng 24 triệu người, chiếm 7.2% dân số Hoa Kỳ.
Vào năm 2020, gần 60% người gốc Châu Á đủ điều kiện đã đi bỏ phiếu, tức là gần 8 triệu người. Đến năm 2024, cứ tám người gốc Châu Á thì có một người lần đầu bỏ phiếu.
Tại các tiểu bang dao động như Arizona, Georgia, Nevada, North Carolina, và Pennsylvania, lá phiếu của cử tri gốc Châu Á ảnh hưởng kết quả bầu cử rất nhiều.
Ông Yang nhấn mạnh bầu cử là quyền lời của mọi cư dân, và khảo sát cho thấy họ muốn dễ dàng bỏ phiếu hơn.
Ông cũng nhắc đến những khó khăn về bầu cử của cộng đồng gốc Châu Á như rào cản về ngôn ngữ, quá trình bỏ phiếu phức tạp, ngay cả đối với người bản xứ.
Theo ông Yang, người gốc Châu Á bỏ phiếu bằng thư rất nhiều, đến 46.5% năm 2024 vì phương cách này giúp họ có thời gian dịch phiếu bầu và cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Diễn giả cuối cùng là bà Andrea Centeno, cố vấn khu vực Washington DC của tổ chức MALDEF, nói về những vấn đề liên quan đến bầu cử của cộng đồng Latino.
Bà cho biết người Latino là sắc dân thiểu số đông nhất Hoa Kỳ, chiếm đến 19% dân số, và chiếm đến 51% trong mức độ phát triển dân số từ năm 2010 đến 2020. Họ còn là sắc dân bỏ phiếu không phải người da trắng đông nhất từ năm 2020 đến 2024, với mỗi năm có thêm 1.8 triệu người đủ điều kiện bỏ phiếu. Tuy nhiên, họ vẫn gặp nhiều khó khăn nên khó đi bầu.
Hoa Kỳ đang thông qua các luật đòi cử tri phải chứng minh có quốc tịch để bỏ phiếu hoặc chỉ để ghi danh bỏ phiếu. Người thiểu số khó lấy được những hồ sơ về quốc tịch như giấy khai sinh, giấy nhập tịch, và sổ thông hành.
Không chỉ vậy, người Latino đang rất sợ hãi liên quan đến Cảnh Sát Di Trú (ICE). Nhân viên ICE có thể xuất hiện tại các phòng phiếu, làm nhiều người không dám đến. Thêm vào đó là nhiều sự quấy rối và đe dọa vì nhiều công dân gốc Latino bị coi là “nhìn không giống” người đủ điều kiện bỏ phiếu.
Vì vậy, MALDEF và nhiều tổ chức khác đang tìm cách hỗ trợ các cộng đồng Latino về mặt pháp lý. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
