ONTARIO, California (NV) – Dù là tiểu bang tiên phong về giảm khí thải, California vẫn chưa thực sự đáp ứng các cam kết có phần tham vọng được đề ra, theo bình luận của ông Clemens Stockreiter, tổng giám đốc RE:CIRCLE Solutions, được đăng trên báo mạng CalMatters hôm Thứ Tư, 25 Tháng Hai.
RE:CIRCLE Solutions là công ty xử lý rác thải thực phẩm ở Ontario.
“Là người đã làm việc nhiều năm trong lĩnh vực quản lý rác thải, tôi chứng kiến California đưa ra những cam kết khí hậu đầy tham vọng nhưng đồng thời vẫn duy trì các chính sách làm suy yếu khả năng thực hiện những cam kết đó,” ông Clemens Stockreiter viết.
Điều này gây thất vọng và đang làm tổn hại uy tín của tiểu bang với tư cách là một “nhà lãnh đạo” về khí hậu.
“Cam kết gần đây của Thống Đốc Gavin Newsom tại một hội nghị khí hậu của Liên Hiệp Quốc về việc cắt giảm khí ‘methane’ và thúc đẩy các hệ thống ‘kinh tế tuần hoàn’ rất truyền cảm hứng. Nhưng sự thật khó chịu là chúng ta còn rất xa mới đạt được các mục tiêu, đặc biệt trong quản lý rác hữu cơ,” ông Stockreiter cho biết.
California cần giảm lượng khí nhà kính xuống còn 259 triệu tấn CO2 vào năm 2030 – tức thấp hơn 40% so với mức năm 1990.
California có một số tiến triển như lượng phát thải năm 2022 thấp hơn 14% so với năm 1990. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng cách khổng lồ 112 triệu tấn cần phải cắt giảm, một mục tiêu cực kỳ khó đạt chỉ trong sáu năm.
Điều đáng lo hơn là thành tích chuyển hướng xử lý rác hữu cơ của tiểu bang.
Thụt lùi trong việc xử lý rác hữu cơ
Đạo Luật SB 1383 được thông qua năm 2016, yêu cầu giảm lượng rác hữu cơ thải ra bãi chôn lấp 50% vào năm 2020, và 75% vào năm 2025, so với mức năm 2014.
“Nhưng thực tế lại đi ngược vì lượng rác hữu cơ chôn lấp tăng thêm 1 triệu tấn từ 2014 đến 2020. Mục tiêu năm 2025? Khó có thể đạt được,” theo ông Stockreiter.
Ông Stockreiter cho biết đây không phải vấn đề công nghệ. California có đủ năng lực xử lý theo mô hình tuần hoàn. Vấn đề thật sự nằm ở chính sách đang ngăn cản việc sử dụng hiệu quả hạ tầng này.
Nguyên nhân gốc rễ là hệ thống độc quyền vận chuyển rác theo hợp đồng, được thực thi chặt chẽ do quy định của luật tiểu bang và hợp đồng với chính quyền địa phương. Hệ thống này buộc các đơn vị phát sinh rác phải dùng những nhà vận chuyển cụ thể, nhưng quy trình vận hành của họ thường mâu thuẫn với mục tiêu xử lý tuần hoàn.
Hậu quả là rác thực phẩm trước khâu tiêu dùng, số rác có thể chuyển đến cơ sở tái chế, lại bị đưa vào bãi chôn lấp.
Các thành phố và quận hạt vẫn đáp ứng yêu cầu dịch vụ thu gom, nhưng lại không đạt các mục tiêu giảm rác hữu cơ của tiểu bang.
Những giải pháp tuần hoàn được chứng minh như RE:CIRCLE vẫn tồn tại, nhưng hàng trăm ngàn tấn rác thực phẩm trước tiêu dùng có giá trị cao mỗi năm vẫn bị loại khỏi các nguồn này và bị chôn lấp.
Ông Stockreiter cho biết rằng “nếu chỉ chuyển hướng 1 triệu tấn rác thực phẩm hữu cơ khỏi bãi chôn lấp, California có thể tránh phát thải từ 330,000 đến 540,000 tấn CO2.”
Nếu đạt mục tiêu giảm 75% rác hữu cơ, California có thể cắt giảm từ 5 đến 15 triệu tấn khí “carbon.”
“Hiện chúng ta đang tạo ra một mâu thuẫn căn bản trong chính sách môi trường, đặt ra mục tiêu khí hậu rất cao và nói về kinh tế tuần hoàn, nhưng lại duy trì cấu trúc quản lý ưu tiên mô hình kinh doanh hiện có hơn là kết quả môi trường,” ông Stockreiter tiếp.
Các cơ quan thực thi ở địa phương còn làm vấn đề tệ hơn thông qua quy trình cấp phép không phù hợp với ưu tiên khí hậu toàn tiểu bang.
“Tôi thấy những đơn vị xử lý tuần hoàn hiệu quả cao gặp rào cản pháp lý khiến họ không thể mở rộng công suất,” ông Stockreiter cho hay. “Đây không chỉ là chuyện không đạt chỉ tiêu, mà là vấn đề uy tín.”
Ông bình luận: “Vai trò lãnh đạo khí hậu quốc tế của California phụ thuộc vào khả năng thực hiện những gì chúng ta hứa ngay tại quê nhà. Khi chúng ta không thực thi chính luật của mình, vị thế khi kêu gọi các tiểu bang khác hành động mạnh mẽ hơn cũng bị suy yếu.”
Không thể để chính sách phá hỏng cam kết khí hậu
“Giải pháp bắt đầu từ việc thừa nhận rằng chuyển đổi bền vững cần sự hợp tác trong toàn hệ sinh thái, chứ không phải cơ chế cấp phép mang tính loại trừ. Chúng ta cần cải cách chính sách đặt kết quả môi trường lên hàng đầu,” theo ông Stockreiter.
Điều đó có nghĩa là cần tạo cơ chế ngoại lệ cho rác thực phẩm trước tiêu dùng, cho phép đơn vị phát sinh rác gửi trực tiếp đến các cơ sở xử lý có tỉ lệ chuyển hướng cao, bỏ qua hạn chế độc quyền vận chuyển khi chứng minh được lợi ích môi trường.
Ngoài ra, các cộng đồng địa phương cần điều chỉnh quy trình cấp phép phù hợp với ưu tiên khí hậu toàn tiểu bang thông qua phối hợp tốt hơn giữa CalRecycle (California Department of Resources Recycling and Recovery) và chính quyền địa phương.
California cũng nên công nhận các cơ sở xử lý tuần hoàn hiệu quả cao là hạ tầng thiết yếu cho khí hậu, giúp họ dễ mở rộng khi đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt.
California có công nghệ, hạ tầng, và chuyên môn để trở thành lãnh đạo về kinh tế tuần hoàn. Điều còn thiếu là sự thống nhất chính sách để những năng lực sẵn có thực sự hoạt động.
“Khi thời hạn 2030 đang đến gần, chúng ta không thể để sự trì trệ của quy định phá hỏng các cam kết khí hậu. Hạ tầng cho thành công đã có sẵn – điều cần chỉ là dũng khí chính trị để khai mở nó,” ông Stockreiter kết luận. (T.Nhiên) [đ.d.]
