WASHINGTON, DC (NV) – Một chánh án liên bang hôm Thứ Ba, 31 Tháng Ba, ra phán quyết rằng sắc lệnh hành pháp của Tổng Thống Donald Trump chấm dứt nguồn tài trợ liên bang dành cho Đài Phát Thanh Công Cộng Quốc Gia (NPR) và Dịch Vụ Phát Thanh Công Cộng (PBS) là vi hiến, MS Now loan tin, trích dẫn phán quyết dài 62 trang của Chánh Án Randolph Moss ở Washington, DC.
Theo đó, Chánh Án Moss tuyên bố rằng sắc lệnh hành pháp do Tổng Thống Trump ban hành vào Tháng Năm, 2025, vi phạm Tu Chính Án Thứ Nhất của Hiến Pháp. Vị chánh án do Tổng Thống Barack Obama bổ nhiệm khẳng định rằng quyền tự do ngôn luận được quy định trong Tu Chính Án Thứ Nhất “không dung thứ cho hành vi phân biệt đối xử dựa trên quan điểm hay sự trả đũa thuộc dạng này.”
“Thật khó có thể hình dung ra một bằng chứng nào rõ ràng hơn cho thấy một hành động của chính phủ đang nhắm vào những quan điểm mà tổng thống không ưa và tìm cách dập tắt,” Chánh Án Moss viết, theo hãng thông tấn AP.
Tổng Thống Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp này sau khi nhiều lần gọi NPR và PBS là “thiên kiến.”
Năm ngoái, ông Trump phát biểu tại một cuộc họp báo rằng ông “rất muốn” cắt giảm ngân sách dành cho NPR và PBS, bởi vì ông tin rằng các đài này có thiên kiến ủng hộ đảng Dân Chủ.
Tòa Bạch Ốc còn cáo buộc họ “tiếp tay cho sự chia rẽ phe phái và công tác tuyên truyền cánh tả bằng tiền thuế của người dân.” Cả NPR và PBS đều bác bỏ những cáo buộc này, đồng thời tuyên bố sẽ đấu tranh chống lại việc cắt giảm ngân sách.
Trong một tuyên bố gửi tới MS NOW, ông Theodore Boutrous, luật sư đại diện NPR, nói phán quyết này là “một thắng lợi quan trọng đối với Tu Chính Án Thứ Nhất và đối với tự do báo chí.”
Bà Paula Kerger, giám đốc PBS, bày tỏ vô cùng vui mừng trước phán quyết này. Bà nhận định với AP rằng, sắc lệnh hành pháp của ông Trump là một ví dụ “điển hình” về hành vi phân biệt đối xử dựa trên quan điểm và sự trả đũa – những hành vi vi hiến.
“Tại PBS, chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện những gì mình vẫn luôn làm. Đó là phụng sự sứ mệnh giáo dục và truyền cảm hứng cho mọi người dân Mỹ, với tư cách là tổ chức truyền thông đáng tin cậy nhất của quốc gia,” bà Kerger nói với AP.
Lệnh của tòa đưa ra hôm Thứ Ba không lâu sau một thắng lợi khác của giới báo chí trong tháng này đối với chính quyền Trump. Vào ngày 20 Tháng Ba, một chánh án liên bang đã ra phán quyết rằng chính sách hạn chế do chính quyền này áp dụng đối với các phóng viên đưa tin về Ngũ Giác Đài là vi hiến.
Trong một sự kiện khác vào ngày 18 Tháng Ba, Chánh Án Royce C. Lamberth ở Washington, DC, tuyên bố những nỗ lực giải thể VOA của bà Kari Lake, lãnh đạo Cơ Quan Truyền Thông Toàn Cầu Hoa Kỳ (USAGM), là “độc đoán và tùy tiện.”
Chánh Án Lamberth ra lệnh cơ quan chủ quản của VOA phải cho 1,042 nhân viên toàn thời gian của đài, những người trước đó bị buộc nghỉ phép, quay trở lại làm việc vào ngày 23 Tháng Ba và đồng thời tái tục hoạt động phát sóng của đài, theo nhật báo The New York Times.
Tuy nhiên, cũng theo AP hôm Thứ Ba, hiệu lực thực tế từ phán quyết của Chánh Án Randolph Moss vẫn chưa thể xác định rõ ngay lập tức. Một phần vì nhiều khả năng phán quyết này sẽ bị kháng cáo. Mặt khác, hệ thống phát thanh công cộng vốn đã phải gánh chịu quá nhiều tổn thất, do tác động từ cả tổng thống lẫn Quốc Hội. (K.L) [đ.d.]
