QUẢNG TRỊ, Việt Nam (NV) – Những người khai thác vàng lậu (vàng tặc) sử dụng chất Xianua để đãi vàng và để nước bùn có chứa chất độc này theo suối đổ về sông, gây ô nhiễm nguồn nước chảy qua các bản làng giáp ranh giữa Huế và Quảng Trị khiến người dân ở vùng hạ lưu kêu cứu.
Theo ghi nhận của báo Lao Động hôm 29 Tháng Tư, mỗi ngày, tại các điểm khai thác vàng lậu ở khe Bung và khe Rù Ràu ở khu vực biên giới thuộc xã A Lưới 1, thành phố Huế, giáp ranh với xã La Lay, tỉnh Quảng Trị, một lượng lớn nước thải bùn đất chứa chất độc Xianua được xả trực tiếp ra môi trường. Dòng nước này theo khe Ly Leng chảy về xuôi, rồi hòa vào sông Đakrông ở tỉnh Quảng Trị.
Trước khi đổ ra sông, dòng nước đặc quánh đã bồi lấp nhiều đoạn kênh mương thủy lợi tại xã A Lưới 1, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp của người dân.
Tại đoạn sông Đakrông qua thôn Cu Tài 1, xã La Lay, tỉnh Quảng Trị, vào mỗi buổi chiều, người dân ở đây không còn ngạc nhiên khi thấy dòng nước đổi màu. Một bên là dòng nước trong xanh vốn có, bên còn lại là dòng nước vàng đục từ khe Ly Leng đổ về. Hai dòng nước ban đầu tách biệt rõ rệt, nhưng rồi nhanh chóng hòa vào nhau, tạo thành một màu vàng đục kéo dài về hạ lưu.
Không chỉ thiếu nguồn nước, người dân còn đối mặt với nỗi lo bệnh tật vì sau khi tắm nước sông chứa nhiều chất độc thì bị ngứa.
“Cứ từ gần trưa đến tối là nước từ khe Ly Leng lại đổ về, đục ngầu. Tắm thì bị ngứa, cá tôm cũng không còn. Nhiều gia đình phải đi nơi khác lấy nước về dùng,” bà Hạnh, người dân ở thôn Cu Tài 1, cho biết.
Những đứa trẻ từng ra tắm sông mỗi ngày, nay bị phụ huynh cấm ra sông bơi lội.
“Chúng tôi sợ dùng nước này sẽ ảnh hưởng sức khỏe, rồi còn con cái sau này bệnh tật,” ông Hợp nói thêm.
Thừa nhận với báo Lao Động, ông Hồ Văn Hiền, phó chủ tịch xã La Lay, cho biết tình trạng ô nhiễm nguồn nước đã ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân. Đặc biệt vào mùa khô, nguồn nước càng khan hiếm, trong khi khoảng 70% người dân vẫn phải phụ thuộc vào sông Đakrông, do nước giếng khoan nước bị nhiễm phèn, nhiễm vôi nặng.
“Ngay từ đầu năm 2026, nước từ khe Ly Leng đã chuyển sang màu vàng đục vào buổi trưa và tối. Người dân liên tiếp phản ảnh về tình trạng nước bị ô nhiễm, yêu cầu Ủy Ban Nhân Dân Xã A Lưới 1, Huế, có biện pháp xử lý quyết liệt hơn nhưng chưa có kết quả,” ông Hiền cho biết.
Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Phú, phó chủ tịch xã A Lưới 1, nói rằng tình trạng khai thác vàng trái phép tại địa phương đã diễn ra âm ỉ suốt khoảng 10 năm qua. Chính quyền hai cấp đã tổ chức nhiều đợt truy quét vàng tặc nhưng không thể dẹp hết.
“Khi lực lượng vào đến nơi, thì vàng tặc bỏ chạy vào rừng, chỉ còn ít máy móc thì bị các lực lượng phá hủy. Nhưng khi lực lượng rút đi, họ lại hoạt động trở lại,” ông Phú cho biết.
Cũng theo ông Phú, hồi giữa Tháng Ba vừa qua, xã A Lưới 1 đã tổ chức một đoàn liên ngành vào truy quét vàng tặc. Tại đây đã phát hiện một số máy, lán trại, đặc biệt có khoảng 1kg Xianua tại khu vực khai thác vàng.
“Khi phát hiện thì xã đã tiến hành tiêu hủy. Nếu các đối tượng sử dụng Xianua thì nguồn nước sẽ bị đầu độc, rất nguy hiểm,” ông Phú nói cho qua chuyện. (Tr.N) [kn]
