VATICAN CITY, Vatican (NV) – Vatican đang gửi những tín hiệu mới về cách Giáo Hội Công Giáo tiếp cận người giáo dân thuộc nhóm người đồng tính, lưỡng tính, chuyển giới ( LGBTQ+) dưới thời Đức Giáo Hoàng Leo XIV, trong đó có những dấu hiệu cởi mở hơn về việc lắng nghe kinh nghiệm sống của họ, nhưng vẫn giữ các giới hạn rõ ràng đối với vấn đề gây tranh cãi là chúc lành cho các cặp đồng giới, AP loan tin hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Năm.
Diễn biến mới cho thấy Giáo Hoàng Leo có vẻ tiếp tục một phần đường hướng mục vụ của Giáo Hoàng Francis, người trong 12 năm triều đại giáo hoàng mở ra thông điệp chào đón hơn đối với người LGBTQ+ trong Giáo Hội. Tuy nhiên, Vatican cũng cho thấy Toà Thánh chưa sẵn sàng thay đổi giáo huấn nền tảng về hôn nhân, tính dục và các nghi thức tôn giáo dành cho các cặp đồng giới.
Các nhà vận động cho người Công Giáo LGBTQ+ hoan nghênh một báo cáo mới của một nhóm làm việc từ Vatican, trong đó có lời chứng của hai người Công Giáo đồng tính nam đã kết hôn. Hai người này nói công khai về tính dục, đức tin, và những tổn thương mà họ phải gánh chịu từ cách Giáo Hội Công Giáo từng giảng dạy tiêu cực về đồng tính luyến ái. Báo cáo này không có giá trị ràng buộc và chỉ là bản tổng hợp các cuộc thảo luận sau tiến trình cải tổ kéo dài nhiều năm dưới thời Đức Giáo Hoàng Francis, nhưng việc Vatican công bố những lời chứng như vậy được xem là một bước tiến đáng chú ý về mặt mục vụ.
Một trong hai lời chứng đến từ một người ở Bồ Đào Nha, kể lại hành trình chấp nhận bản thân là người đồng tính và kết hôn với chồng mình. Người này cũng nói ông từng phải vật lộn với đức tin vì những lời nhận xét thiếu nhạy cảm từ một vị linh hướng Công Giáo và vì “liệu pháp chuyển đổi” cưỡng bức, một phương pháp bị khoa học bác bỏ, nhằm “chuyển đổi” người LGBTQ+ thành dị tính hoặc buộc họ theo những kỳ vọng giới tính truyền thống.
Lời chứng thứ hai, từ một người Mỹ, chỉ trích liệu pháp và sự cố vấn mà ông nhận được từ Courage, một nhóm mục vụ Công Giáo tìm cách giúp những người có hấp dẫn đồng giới sống khiết tịnh. Người này viết: “Tính dục của tôi không phải là một sự lệch lạc, rối loạn, hay thập giá mà đó là một món quà từ Thiên Chúa.”
Linh Mục James Martin, tu sĩ thuộc Dòng Tên người Mỹ và là một trong những tiếng nói nổi bật nhất trong nỗ lực tiếp cận cộng đồng LGBTQ+ tại Mỹ, nói việc Vatican đưa các câu chuyện chi tiết của người Công Giáo LGBTQ+ vào một báo cáo chính thức là điều chưa từng có. Theo ông, nếu Giáo Hội đã bắt đầu lắng nghe người Công Giáo LGBTQ+ như một phần trong phương pháp mục vụ, thì Giáo Hội có bước tiến về phía trước một cách đáng kể.
Nhưng những tín hiệu cởi mở này cũng lập tức vấp phải phản ứng từ phe bảo thủ. Giám Mục Joseph Strickland, người từng bị Giáo Hoàng Francis bãi nhiệm khỏi chức giám mục giáo phận Tyler, Texas, gọi báo cáo này là “rất đáng báo động.” Ông cho rằng báo cáo mâu thuẫn với giáo huấn Công Giáo về tính dục, tội lỗi, hôn nhân và luân lý. Trong một bài viết mang tựa đề “Một Tình Trạng Khẩn Cấp Trong Giáo Hội,” Giám Mục Strickland nói giáo huấn Công Giáo về đồng tính luyến ái không xuất phát từ thành kiến mà từ Thiên Chúa. Ông viết rằng việc gợi ý tội không nằm trong chính mối quan hệ đồng giới là “một cuộc tấn công trực tiếp vào giáo lý luân lý Công Giáo và vào chính lời của Kinh Thánh.”
Trọng tâm tranh cãi hiện nay là ở Đức, nơi các toà giám mục ban hành hướng dẫn cho linh mục về việc chúc lành cho các cặp đồng giới. Những hướng dẫn này dường như đi xa hơn tuyên bố “Fiducia Supplicans” mà Vatican ban hành năm 2023 dưới thời Đức Giáo Hoàng Francis. Tuyên bố năm 2023 cho phép linh mục ban các phép lành tự phát, không mang tính phụng vụ, cho các cặp đồng giới, với điều kiện các phép lành đó không bị nhầm lẫn với nghi thức hôn lễ. Giáo huấn Công Giáo vẫn khẳng định hôn nhân là sự kết hợp suốt đời giữa một người nam và một người nữ.
Sau phản ứng dữ dội từ các giám mục Châu Phi và những người bảo thủ, Vatican từng phải làm rõ rằng các phép lành đó phải rất ngắn, khoảng “10 hoặc 15 giây,” và không phải là chúc lành cho sự kết hợp đồng giới, mà là chúc lành cho những người trong mối quan hệ đó. Tuy nhiên, hướng dẫn của các giám mục Đức lại nói các phép lành có thể dành cho mối quan hệ, không chỉ từng cá nhân, và đưa ra các yếu tố như bài đọc phụng vụ, chuẩn bị sự kiện, lời tung hô, cầu nguyện và hát.
Vatican không đồng ý với cách tiếp cận này. Một lá thư năm 2024 do Đức Hồng Y Victor Manuel Fernández, Bộ Trưởng Giáo Lý Đức Tin, ký và được đưa lên mạng trong tuần này, nói các hướng dẫn ở Đức có thể tạo ấn tượng giống hôn nhân và trên thực tế “hợp pháp hóa tình trạng của các cặp này,” trái với điều Vatican cho phép trong tuyên bố năm 2023. Lá thư cũng cho rằng việc nhắc đến địa điểm, thẩm mỹ và âm nhạc trong phép lành có thể biến nó thành một nghi thức phụng vụ, điều mâu thuẫn với lập trường của Tòa Thánh.
Dù vậy, Vatican chưa đóng sập cánh cửa đối thoại. Đức Hồng Y Pietro Parolin nói việc nói đến trừng phạt đối với các linh mục Đức sử dụng các hướng dẫn này là “quá sớm,” và đối thoại với các giám mục Đức vẫn tiếp tục. Ông nói hy vọng là “không bao giờ phải dùng đến trừng phạt,” và các vấn đề có thể được giải quyết hòa bình trong Giáo Hội.
Đức Giáo Hoàng Leo cũng tỏ ra chọn cách tiếp cận chừng mực. Trong một cuộc họp báo trên phi cơ khi trở về từ Châu Phi, ngài nói sự hiệp nhất hay chia rẽ của Giáo Hội Công Giáo không nên xoay quanh các vấn đề tính dục. Ngài nói có những vấn đề lớn hơn và quan trọng hơn, như công lý, bình đẳng, tự do của nam và nữ, và tự do tôn giáo, cần được ưu tiên trước vấn đề chúc lành đồng giới.
Ông Francis DeBernardo, tổng giám đốc điều hành New Ways Ministry, tổ chức vận động cho người Công Giáo LGBTQ+, hoan nghênh phát biểu này. Ông nói thật tốt khi nghe giáo hoàng có vẻ đang rời khỏi “sự ám ảnh của giáo hội với các vấn đề tính dục.” Ông cũng nói Đức Giáo Hoàng Leo không lên án hay chỉ trích các lãnh đạo Giáo Hội Đức, mà chỉ nói có bất đồng và điều đó không phải là nguyên nhân gây chia rẽ.
Tổng quát, Vatican dưới thời Đức Giáo Hoàng Leo đang bước trên một lằn ranh hẹp. Một mặt, Giáo Hội muốn tiếp tục lắng nghe và mục vụ cho người Công Giáo LGBTQ+ theo tinh thần cởi mở hơn mà Giáo Hoàng Francis để lại. Mặt khác, Vatican vẫn cố giữ ranh giới giáo lý, đặc biệt trong vấn đề hôn nhân và các nghi thức để tránh có thể bị hiểu là công nhận sự kết hợp đồng giới. (MPL)
