WASHINGTON, DC (NV) – Việc Tổng Thống Donald Trump mua cổ phiếu công ty Dell Technologies trước khi công ty này được Ngũ Giác Đài trao hợp đồng trị giá $9.7 tỷ đang làm dấy lên báo động từ các tổ chức giám sát đạo đức chính phủ, vì tạo ra hình ảnh nhà lãnh đạo Hành Pháp có thể hưởng lợi tài chánh từ chính các quyết định của chính quyền do ông đứng đầu.
Theo nhật báo Washington Post hôm Thứ Năm, 28 Tháng Năm, hồ sơ kê khai tài chánh của chính phủ cho thấy ngày 10 Tháng Hai, danh mục đầu tư của ông Trump mua cổ phiếu Dell Technologies trị giá từ $1 triệu đến $5 triệu. Chín ngày sau, tại một cuộc vận động ở Georgia, Trump công khai khuyến khích dân chúng “hãy mua một máy tính Dell.” Sau đó, trong Tháng Ba, danh mục của ông tiếp tục có thêm ba lần mua cổ phiếu Dell.
Trong suốt mùa xuân, Trump tiếp tục khen ngợi hãng Dell tại các sự kiện công khai, gần đây nhất là trong một bữa tiệc trưa tại Rose Garden của Tòa Bạch Ốc. Chưa đầy ba tuần sau đó, cổ phiếu Dell tăng mạnh khi Bộ Quốc Phòng công bố hợp đồng lớn dành cho công ty con liên bang của Dell để giám sát việc mua phần mềm Microsoft cho quân đội Mỹ. Theo Ngũ Giác Đài, công việc của Dell sẽ giúp “sắp xếp hợp lý và hợp nhất” việc mua nhu liệu trong Bộ Quốc Phòng, Cộng Đồng Tình Báo và Tuần Duyên Mỹ
Chi tiết này làm vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn vì đây không phải là hợp đồng nhỏ, cũng không phải một giao dịch thương mại bình thường. Đây là hợp đồng quốc phòng gần $10 tỷ, liên quan đến Bộ Quốc Phòng, Cộng Đồng Tình Báo và hệ thống kỹ thuật của chính phủ liên bang. Khi người đứng đầu hành pháp có cổ phiếu trong một công ty, rồi công khai quảng cáo sản phẩm của công ty đó, rồi công ty đó nhận hợp đồng khổng lồ từ chính phủ, công chúng đứng trước câu hỏi quyết định này phục vụ quốc gia, hay “vô tình phục vụ túi tiền” của tổng thống?
Ông Greg Williams, giám đốc trung tâm Center for Defense Information thuộc Project on Government Oversight, nói sự việc này “chắc chắn gióng lên hồi chuông báo động về xung đột quyền lợi.” Bà Margaret Dylus-Yukins, cố vấn pháp lý cao cấp về đạo đức tại Campaign Legal Center và là cựu luật sư của Văn Phòng Đạo Đức Chính Quyền (Office of Government Ethics), nói dù các quy định mua cổ phiếu hiện nay không áp dụng cho tổng thống và phó tổng thống, chuẩn mực lịch sử là người lãnh đạo Tòa Bạch Ốc phải tránh ngay cả hình ảnh tự làm giàu. Bà nói việc ông Trump quảng bá một công ty do bạn của ông sở hữu, trong khi ông cũng đầu tư vào công ty đó, “tạo ra hình ảnh xung đột quyền lợi,” dù theo quy định hiện hành chưa chắc cấu thành vi phạm đạo đức.
Tòa Bạch Ốc trả lời theo cách quen thuộc kiểu không giải thích thẳng thắn vấn đề cổ phiếu, hợp đồng và lời quảng cáo của Trump, mà chuyển trọng tâm sang việc ca ngợi Michael Dell và vợ ông, Susan. Ông Kush Desai , phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc nói “lợi ích duy nhất” của Tổng Thống Trump là làm điều tốt nhất cho người dân Mỹ, và lời khen của ông dành cho gia đình Dell chỉ bắt nguồn từ khoản đóng góp hơn $6 tỷ của họ cho “Trump Accounts,” chương trình gieo vốn đầu tư cho 25 triệu trẻ em Mỹ thuộc tầng lớp lao động.
Đó là một câu trả lời lấp liếm. Vấn đề không phải gia đình Dell có đóng góp từ thiện hay không. Vấn đề là tổng thống có sở hữu cổ phiếu Dell hay không, có công khai quảng cáo Dell hay không, và chính quyền của ông có trao cho Dell một hợp đồng $9.7 tỷ hay không. Một khoản đóng góp “yêu nước” không thể tự động xóa đi nghi vấn xung đột quyền lợi.
Trump Organization nói các khoản đầu tư của tổng thống được quản lý bởi các định chế tài chánh độc lập bên thứ ba. Nhưng Washington Post lưu ý tài sản của Tổng Thống Trump được giữ trong một trust do các con ông quản lý, khác với quỹ tín thác “mù” của các tổng thống trước đây, vốn không do người nhà quản lý và được thiết kế để chủ sở hữu không biết các khoản đầu tư của mình đang được điều hành ra sao.
Về mặt pháp lý, Tổng Thống được miễn khỏi luật xung đột quyền lợi áp dụng cho nhân viên liên bang. Nhưng đó chính là lỗ hổng nguy hiểm. Luật có thể chưa bắt được hành vi này, nhưng đạo đức công quyền đã thấy vết nứt. Một nhà lãnh đạo quốc gia không thể vừa đứng trên bục kêu gọi mua sản phẩm của một công ty, vừa nắm cổ phiếu công ty đó, rồi để chính phủ của mình trao hợp đồng hàng tỷ đô la cho công ty ấy, mà vẫn đòi công chúng tin rằng mọi chuyện hoàn toàn trong sạch.
Điều trớ trêu là Trump từng nhiều năm chỉ trích các Dân Biểu Đảng Dân Chủ giao dịch cổ phiếu dựa trên thông tin nội bộ. Trong bài State of the Union hồi Tháng Hai, ông còn kêu gọi thông qua dự luật lưỡng đảng nhằm cấm các thành viên Quốc Hội giao dịch cổ phiếu, nhưng biện pháp đó bị đình trệ. Nay chính ông lại rơi vào một tình huống còn nặng hơn về mặt đạo đức: không phải một dân biểu mua cổ phiếu, mà là tổng thống Mỹ có cổ phiếu trong công ty được chính phủ của ông trao hợp đồng quốc phòng khổng lồ. (MPL)
