Trúc Phương/Người Việt
Ngày 17 Tháng Năm, trên Truth Social, Tổng Thống Donald Trump đăng tấm ảnh vẽ bằng trí tuệ nhân tạo (AI) với cảnh ông đi cùng một người ngoài hành tinh. Bức ảnh trơn trụi không chú thích. Với nhiều người, có lẽ Trump cũng là một “người ngoài hành tinh.” Ngày 14 Tháng Sáu tới đây, “người ngoài hành tinh” Trump tròn 80 tuổi.
“Tao có chi mô”…
Ở tuổi 80, Trump vẫn đường bệ, đi đứng nghênh ngang và ăn nói như “chém đinh chặt sắt.” Ngài tổng thống tráng kiện vẫn thừa hơi mắng chửi thiên hạ và đủ sức mạnh chính trị để khuynh loát đảng Cộng Hòa. Bằng chứng cho sức khỏe thể chất lẫn “năng lực tổng thống” là Trump chưa bao giờ vắng mặt trên Truth Social.
Cuối năm 2025, Trump đã “thức canh hòa bình thế giới” bằng việc đăng không ngừng trên Truth Social. Tờ Axios cho biết, từ tối 1 Tháng Mười Hai đến khuya 2 Tháng Mười Hai, 2025, Trump đăng liên tục 158 post, với tần suất gần một phút một bài. Nội dung, như thường thấy, là chỉ trích đối thủ, trong đó có cựu Bộ Trưởng Tư Pháp Eric Holder và Thượng Nghị Sĩ Mark Kelly (Dân Chủ-Arizona).
Ông không quên nhắc vụ Joe Biden sử dụng autopen và khẳng định cựu Chủ Tịch Quốc Hội Nancy Pelosi là thủ phạm lên kế hoạch cho cuộc bạo loạn Quốc Hội ngày 6 Tháng Giêng, 2021. Với post cuối cùng, Trump viết, ông là “tổng thống vĩ đại nhất lịch sử nhân loại.”
Cuối Tháng Mười Hai, 2025, với một hình ảnh vốn quen thuộc đâu đó kiểu “đêm nay bác không ngủ,” khi kim đồng hồ điểm đúng 12 giờ đêm Giáng Sinh, tại Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida, Trump vẫn thức. Bắt đầu từ những giờ đầu tiên của ngày 25 Tháng Mười Hai và kéo đến tận khuya, Trump đăng hơn 100 mẩu trên Truth Social.
Trước đó vài giờ, ông cùng Đệ Nhất Phu Nhân Melania trực điện thoại để trả lời các em thiếu nhi trên khắp nước Mỹ gọi đến Trung Tâm Chỉ Huy Phòng Không Bắc Mỹ (NORAD). Ông hứa với đám trẻ: “Chúng ta sẽ không để ông già Noel xấu xa nào xâm nhập đất nước chúng ta.” Sau đó, Trump “lên mạng.” Lúc 12 giờ 01 phút, ông mở màn bằng việc chia sẻ đoạn video hơn tám phút, trong đó có một người giải thích về “MÔ HÌNH KIM TỰ THÁP GIAN LẬN CỦA ĐẢNG DÂN CHỦ”.
Sau loạt post với nội dung rời rạc không liên quan, ông viết: “Chúc Giáng Sinh đến mọi người, trong đó có cả vô số kẻ đê tiện từng sùng bái Jeffrey Epstein, dốc tiền của cho hắn, đặt chân lên hòn đảo của hắn, dự các bữa tiệc của hắn, và từng coi hắn là gã tuyệt vời nhất trần đời, chỉ để rồi ‘vứt hắn như vứt một con chó’ ngay khi sự việc trở nên quá NÓNG BỎNG.” Cuối cùng, Trump khép lại “chương trình đặc biệt đêm Giáng Sinh” trên Truth Social: “Hãy tận hưởng kỳ Giáng Sinh này, biết đâu đây là kỳ Giáng Sinh cuối cùng của các người!”
Gần đây, trước khi lên Air Force One cho chuyến công du Bắc Kinh trung tuần Tháng Năm, Trump đăng liên tục hơn 50 post trong suốt ba tiếng, từ tối 11 Tháng Năm đến rạng sáng ngày 12, từ ảnh tờ đô la in hình ông đến việc kêu gọi gông cổ đối thủ chính trị; từ việc nói Barack Obama “đang” âm mưu đảo chánh đến tấm ảnh chỉnh sửa Hồ Phản Chiếu tại Đài Tưởng Niệm Lincoln cùng chú thích “Lũ Dân Chủ (Dumacrats) thích nước thải.” Ông không quên chỉ trích hai thẩm phán Tối Cao Pháp Viện Neil Gorsuch và Amy Coney Barrett, những người được ông đề cử nhưng phản ông, và điều đó “thật tồi tệ và gây tổn thương sâu sắc cho đất nước chúng ta.”
“80 năm vẫn chạy tốt”
Nhiều người để ý vết bầm bí ẩn trên mu bàn tay Trump. Tòa Bạch Ốc giải thích, chuyện không có gì phải ầm ĩ. Đó là do ông bắt tay quá nhiều. Vậy còn những bức ảnh chụp đôi môi bị “xệ” xuống và cặp mắt lờ đờ? Cũng không có gì đáng thắc mắc. Khi ông biến ông là trung tâm thì ông bị tập trung chú ý là lẽ thường. Nhiều người chán, khoát tay không buồn nhắc, nhưng những người hiểu rõ thì không thể im.
Nhà báo Graydon Carter (cựu chủ bút tờ Vanity Fair; đồng sáng lập tạp chí châm biếm Spy) nói: “Ông ấy đã biến từ một gã nhân viên bán hàng lắm mồm, hay sờ mó tại các buổi tiệc xã giao ở văn phòng, thành kẻ cổ hủ, cố chấp và điên rồ…”
Đồng nghiệp cũ của Graydon Carter tại tạp chí Spy, Kurt Andersen, nói thêm: “Trump là kẻ thiếu hiểu biết, hay giận dữ, luôn khao khát chú ý; một kẻ dối trá, chuyên bắt nạt người khác và thích khoe khoang, khao khát sự chú ý một cách tuyệt vọng hơn bất cứ ai mà tôi từng gặp. Và còn là một kẻ thô lỗ, tục tĩu với những ngón tay ngắn ngủn. Ông ấy vẫn y vậy như hồi nào, chỉ khác ở chỗ, lúc ngoài bốn mươi tuổi, ông ấy còn biết kiềm chế khi xuất hiện trước công chúng, không nói năng lan man, hay quên, lặp đi lặp lại hay bộc lộ những dấu hiệu của bệnh tâm thần.”
Đầu Tháng Tư, trong cuộc phỏng vấn tạp chí “New York,” nhà tâm lý học lâm sàng Mary Trump – cháu ruột của Trump – nói, “đôi khi, dường như ông ấy không còn nhận thức rõ về thời gian và không gian… Thỉnh thoảng, tôi bắt gặp một ánh mắt ngơ ngác, thất thần…” Tony Schwartz, người sau này luôn hối hận bởi việc từng là đồng tác giả cuốn “Trump: The Art of the Deal” (1987), nói: “Điều tôi thực sự tin là Trump đang vật lộn với một sự pha trộn phức tạp giữa thói tự đại, sự tuyệt vọng và gánh nặng tuổi già… Chẳng có bất kỳ thành tựu nào ông đạt được có thể xem là đủ để khỏa lấp cảm giác trống rỗng và sự giả tạo đeo bám ông suốt cuộc đời…”
Harry Segal, nhà tâm lý học lâm sàng thuộc Đại Học Cornell, từng đồng chủ trì podcast “Shrinking Trump,” nhận thấy có ba dấu hiệu đáng chú ý.
Thứ nhất, “ông ấy bắt đầu có thói quen nói năng kỳ lạ, chẳng hạn khi bắt đầu nói một từ hay cụm từ nào đó, ông ấy dường như bị lạc ý, lắp bắp, và cuối cùng kết thúc bằng một từ ngữ rất chắp vá.” Hiện tượng này là chứng nói sai âm vị (phonemic paraphasia) và là dấu hiệu của tình trạng sa sút trí tuệ.
Thứ hai là lạc đề. Sau khi nghe người ta than phiền các bài diễn văn tranh cử của ông trở nên quá rời rạc, Trump nói rằng đó là chủ ý và ông gọi nó là “phong cách” “The Weave” (đan xen). Vấn đề là ông xài “phong cách” này mỗi lúc mỗi nhiều. Cuối Tháng Ba, trong cuộc họp Nội các bàn về cuộc chiến với Iran, Trump lạc đề suốt năm phút khi huyên thuyên việc mình tiết kiệm được bao nhiêu tiền nhờ sử dụng bút lông (sharpies) để ký giấy má hành pháp.
Cuối cùng là ngôn ngữ gây sốc, chẳng hạn khi nghe tin cựu Giám Đốc FBI Robert Mueller từ trần, ông nói: “Tôi mừng là hắn đã chết.”
Cần nhắc lại, vào ngày Phục Sinh (5 Tháng Tư, 2026), sau khi Trump post “Mở cái eo biển chết tiệt đó ra đi, lũ khốn điên rồ kia…,” Vin Gupta – một trong những bác sĩ nổi tiếng nhất cộng đồng y khoa Mỹ – đăng lên X (Twitter): “Hành vi thất thường. Không thể nói trọn câu. Thường xuyên lú lẫn. Luồng tư duy thiếu logic. Gặp khó khăn trong việc tìm từ ngữ diễn đạt. Tình trạng này đang dần hình thành và ngày càng trầm trọng theo thời gian. Tổng thống đang bộc lộ tất cả dấu hiệu của chứng sa sút trí tuệ.”
Ty Cobb, cựu luật sư Tòa Bạch Ốc từng làm việc nhiệm kỳ đầu của Trump, nói với nhà báo Jim Acosta rằng Trump “rõ ràng là một người mất trí,” và loạt mẩu tin sặc mùi “khát máu” đăng vào những lúc nửa đêm “đã làm nổi bật mức độ điên rồ của ông ấy.” Stephanie Grisham, cựu thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc thời Trump 1.0, cũng nhận định “ông ấy rõ ràng không ổn.”
Tòa Bạch Ốc luôn bác tất cả đánh giá “sai lệch” về sức khỏe tâm thần Trump, khẳng định ông vẫn minh mẫn và luôn khiến các đối thủ phải sống trong tâm thế bất an. Nói như một quảng cáo của hãng điện tử tiêu dùng Elextrolux một thời từng trở thành câu cửa miệng: “20 năm vẫn chạy tốt,” “50 năm vẫn chạy tốt;” với Trump, 80 năm “có-vẻ-vẫn-chạy-tốt.”
Trump luôn phản pháo lại tất cả ý kiến nói rằng ông “điên điên khùng khùng.” Ông viết về những người chỉ trích ông: “Bọn chúng có một điểm chung: chỉ số IQ thấp. Chúng là đám đần độn; bản thân chúng biết điều đó, gia đình chúng biết điều đó, và tất cả mọi người khác cũng biết điều đó!… Chúng là những kẻ GÂY RỐI, những tên MẤT TRÍ, và sẵn sàng nói bất cứ điều gì cần thiết chỉ để kiếm chút sự chú ý rẻ tiền và ‘miễn phí’!”
Trump sẽ còn ăn sinh nhật hai lần nữa trên cương vị tổng thống. Từ nay đến ngày cuộc đời chính trị của Trump hạ màn rủ, thế giới sẽ tiếp tục chứng kiến những phát biểu “kiếm chút sự chú ý rẻ tiền,” đại loại như việc ông post tấm bản đồ Venezuela sơn cờ Mỹ với chú thích “51st State” (Truth Social, ngày 12 Tháng Năm). Sau Canada, Venezuela giờ đây sẽ là tiểu bang thứ 51. Đó là lý do nhà báo Matt Ford mỉa mai trên The New Republic (ngày 14 Tháng Năm) rằng Trump chuẩn bị cấp quốc tịch Mỹ cho 32 triệu dân Venezuela.
Trump cắt bánh sinh nhật lần thứ 80 với “đầu óc” như vậy. Dù thế nào, cũng chúc mừng sinh nhật ngài tổng thống “độc đáo” nhất lịch sử 250 năm của Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ, thậm chí độc đáo nhất toàn bộ nền văn minh nhân loại thế kỷ 21. Ngài thật sự là “người ngoài hành tinh.” [kn]
