HUNTINGTON BEACH, California (NV) – Sau nhiều năm chống lại quy định nhà ở của tiểu bang California, Huntington Beach thua kiện tại tòa và đối diện ít nhất $170,000 tiền phạt.
Trong tuần qua, Hội Đồng Thành Phố (HĐTP) Huntington Beach thông qua bản cập nhật kế hoạch nhà ở vốn trễ hạn từ lâu. Kế hoạch này nhằm chuẩn bị chỗ cho hơn 13,000 căn nhà mới, trong đó có nhiều căn dành cho người có thu nhập rất thấp, thu nhập thấp, và thu nhập trung bình, theo nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Năm, 18 Tháng Sáu.
Bản kế hoạch này, “Housing Element,” là phần nhà ở trong quy hoạch tổng thể của thành phố. Theo luật California, Huntington Beach không phải tự xây hơn 13,000 căn nhà mới. Thành phố chỉ phải chuẩn bị quy hoạch phân vùng và các điều kiện cần thiết để nhà phát triển địa ốc có thể xây thêm nhà, trong đó có nhà dành cho người có thu nhập không cao.
HĐTP bỏ phiếu 5-2 để cập nhật quy hoạch tổng thể theo lệnh tòa. Hai nghị viên bỏ phiếu chống là Chad Williams và Andrew Gruel.
Những nghị viên bỏ phiếu thuận nói họ làm vậy chủ yếu để tránh cho người dân đóng thuế Huntington Beach phải gánh thêm tiền phạt. Theo lệnh tòa, nếu thành phố tiếp tục không tuân thủ, mức phạt có thể lên tới $50,000 mỗi tháng.
Thị Trưởng Casey McKeon nói cuộc bỏ phiếu này “không phải là bước cuối cùng.” Ông cho biết vẫn sẽ tìm những cách khác để khôi phục quyền kiểm soát của địa phương trong việc xây dựng nhà ở.
Ông McKeon nói thành phố vẫn tìm mọi cách bảo vệ quyền quy hoạch địa phương để Huntington Beach được phân vùng theo cách cử tri thành phố mong muốn. Theo ông, mỗi thành phố có đặc điểm riêng, từ môi trường, địa hình, cho tới nguồn lực hữu hạn.
Thua kiện sau nhiều năm chống luật nhà ở của tiểu bang
Tháng Mười Hai năm ngoái, Huntington Beach thua trong cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm chống lại luật “Housing Element” của California. Cả tòa án cao nhất của tiểu bang lẫn của liên bang đều từ chối xem xét lại phán quyết của tòa cấp dưới. Phán quyết đó buộc Huntington Beach phải phân vùng để có thêm nhà ở theo chỉ tiêu của California.
Hồi Tháng Năm, Chánh Án Katherine Bacal của Tòa Thượng Thẩm California ở San Diego ra lệnh buộc Huntington Beach trả $10,000 mỗi tháng, tính từ ngày 1 Tháng Giêng, 2025 đến cuối Tháng Năm. Tổng số tiền phạt hiện thành phố phải trả là $170,000.
Nếu HĐTP không thông qua bản cập nhật kế hoạch nhà ở, tiền phạt sẽ tăng lên $50,000 mỗi tháng cho tới khi thành phố có một kế hoạch phù hợp luật tiểu bang.
Theo báo cáo của nhân viên thành phố, bắt đầu từ tháng tới, Huntington Beach còn có thể bị phạt thêm $100,000 mỗi tháng. Sau sáu tháng, tòa có quyền tăng tiền phạt lên gấp sáu lần và chỉ định một người giám quản để tước quyền kiểm soát quy hoạch phân vùng của thành phố.
Tiền phạt Huntington Beach phải trả sẽ được đưa vào một quỹ của tiểu bang dùng để tài trợ nhà ở giá phải chăng và hỗ trợ cơ hội mua nhà toàn California.
Còn xa mới đạt chỉ tiêu nhà ở giá phải chăng
Huntington Beach hiện còn xa mới đáp ứng được yêu cầu của tiểu bang về nhà ở giá phải chăng.
Theo báo cáo của nhân viên thành phố, khoảng 45% số nhà Huntington Beach phải phân vùng, tương đương 5,845 căn, nhắm tới các gia đình có mức thu nhập rất thấp và thấp. Tuy vậy, tính tới cuối năm ngoái, thành phố mới cấp phép được khoảng 20% số căn nhà thuộc diện này.
Trong bản cập nhật kế hoạch nhà ở, thành phố nói phần nhu cầu còn lại sẽ được đáp ứng qua nhiều cách, gồm tăng xây dựng các căn nhà phụ (ADU), chuyển đổi khách sạn và nhà nghỉ thành nhà ở, và đổi quy hoạch phân vùng một số khu đất.
Các thành phố lẽ ra phải gửi kế hoạch nhà ở lên Sở Gia Cư và Phát Triển Cộng Đồng California (CDHCD) từ năm 2021 để tiểu bang xem xét. Loại kế hoạch này thường tính theo chu kỳ 10 năm, nên vòng kế tiếp sẽ đến trong vài năm nữa. Vì vậy, dù Huntington Beach vừa thông qua bản cập nhật, thành phố vẫn phải chuẩn bị cập nhật lại kế hoạch này trong khoảng ba năm tới.
Nghị Viên Chad Williams đặt câu hỏi liệu thành phố có thẩm quyền cập nhật kế hoạch nhà ở hay không, vì Measure U, một tu chính hiến chương thành phố được cử tri thông qua năm 2024, đòi hỏi phải có sự chấp thuận của cử tri đối với các thay đổi quy hoạch phân vùng gây tác động môi trường “đáng kể và không thể tránh khỏi.”
Ông Williams nói theo cách nhìn của ông, tuân thủ luật tiểu bang thì cũng phải tôn trọng Measure U, chứ không thể bỏ qua tu chính này. Theo ông, Huntington Beach đang bị kẹt giữa lệnh tòa và hiến chương thành phố.
Ông Williams sau đó đề nghị thành phố nộp đơn khẩn cấp lên tòa, xin làm rõ liệu Measure U có áp dụng cho bản cập nhật kế hoạch nhà ở hay không. Tuy nhiên, đề nghị riêng này không được HĐTP chấp thuận, với tỉ lệ phiếu 2-5.
Nghị Viên Don Kennedy nói ông đồng ý với suy nghĩ của ông Williams, nhưng không muốn đặt thêm gánh nặng tài chính lên người dân. Ông nói các tòa án liên tục đứng về phía tiểu bang trong các vụ kiện giữa California và Huntington Beach.
Ông Kennedy nói nếu thành phố chọn con đường không tuân thủ, rủi ro tài chính sẽ lớn hơn mức ông sẵn sàng đặt lên vai cư dân.
Tiểu bang vẫn phải xem kế hoạch có hợp lệ hay không
Bản kế hoạch nhà ở vừa được thông qua vẫn cần giới chức nhà ở tiểu bang xem xét và xác nhận có đáp ứng luật California hay không.
Tại cuộc họp hôm Thứ Ba, Luật Sư Daniel Sasse của Kennedy Commission, tổ chức từng kiện Huntington Beach về vấn đề quy hoạch nhà ở, nói bản cập nhật này vẫn “không tuân thủ đáng kể luật tiểu bang.”
Trong khi đó, Thị Trưởng McKeon nói Huntington Beach cuối cùng có thể phải chuẩn bị cho số nhà ở lớn hơn nhiều so với con số chính thức.
Theo ông, trong hơn 13,000 căn nhà Huntington Beach phải phân vùng, hơn 8,000 căn thuộc diện “affordable,” tức là dành cho các gia đình thu nhập rất thấp, thu nhập thấp, và thu nhập trung bình. Ông McKeon nói các nhà phát triển thường chỉ dành tối đa khoảng 20% số căn trong mỗi dự án cho nhà ở giá phải chăng. Vì vậy, để có đủ 8,000 căn giá phải chăng, thành phố có thể phải tính tới việc có khoảng 40,000 căn nhà theo giá thị trường để bù vào.
Ông McKeon nói Huntington Beach hiện có khoảng 80,000 căn nhà. Nếu phải thêm 40,000 căn nữa, số nhà ở của thành phố sẽ tăng khoảng 50%, trong khi phần lớn diện tích có thể phát triển của Huntington Beach đã được xây dựng, khoảng 95%. (T.C.) [đ.d.]
