Trúc Phương/Người Việt
Việc Chủ Tịch Ủy Ban Quốc Gia Đảng Dân Chủ (DNC) Ken Martin mới đây nổi cáu ném điện thoại vào phụ tá trong một cơn giận cho thấy nội bộ đảng Dân Chủ vẫn lộn xộn và những vấn đề nghiêm trọng của họ gần như chưa hề được tháo gỡ.
Két sắt cạn tiền
Trong chính trị Mỹ, việc gây quỹ quan trọng không kém việc kiếm phiếu. Khi không ai quyên góp cho mình thì có nghĩa uy tín chính trị còn chưa đủ niềm tin. Trong khi đó, DNC không chỉ không kiếm được tiền mà còn nợ như chúa chổm.
Ngày 20 Tháng Bảy, trên trang cá nhân (kenmartin287890.substack.com), Chủ Tịch DNC Ken Martin cho biết, DNC đã quyên góp được “số tiền lớn nhất so với bất kỳ giai đoạn nào khi Dân Chủ không nắm quyền kiểm soát Tòa Bạch Ốc trong suốt lịch sử 198 năm.”
Tính đến cuối Tháng Sáu, 2026, DNC thu được hơn $207 triệu và tốc độ gây quỹ hàng tháng tăng đều, với trung bình $8.6 triệu mỗi tháng. Ngoài ra, “chúng tôi cũng đạt kết quả vượt trội trong việc huy động vốn từ các nhà tài trợ có giá trị tài sản ròng cao.”
Cụ thể, DNC vận động được từ $100,000 trở lên từ 67 nhà tài trợ, so với 40 nhà tài trợ trong chu kỳ 2017-2018…
Đó là những gì Chủ Tịch DNC Ken Martin viết.
Tường thuật báo chí lại khác. Theo MS NOW, tính đến cuối Tháng Sáu, DNC chỉ còn khoảng $16.3 triệu tiền mặt trong két sắt trong khi họ nợ hơn $18 triệu. Để so sánh, Ủy Ban Quốc Gia Đảng Cộng Hòa (RNC) hiện có hơn $128 triệu tiền mặt và không có khoản nợ nào. Nếu tính yếu tố lạm phát, khoản nợ hiện tại của DNC cao hơn mức được báo cáo trong bất kỳ tháng nào kể từ Tháng Ba, 2014.
The New York Times cho biết thêm, DNC cạn ngân sách đến mức họ phải che giấu mức độ nghiêm trọng của vấn đề khi yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ hoãn gửi hóa đơn cho đến sau cuộc bầu cử giữa kỳ. Cần nói thêm, hàng tháng, DNC rót $1 triệu cho các tổ chức đảng tại mọi tiểu bang. Ngoài ra, họ cấp thêm $5,000 mỗi tháng cho các tổ chức đảng tại gần 20 tiểu bang do Cộng Hòa kiểm soát nhằm hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng cho Dân Chủ.
Xét toàn cục, Dân Chủ đang có nhiều lợi thế. Tỷ lệ ủng hộ Trump giảm, giá xăng dầu tăng cao và cuộc chiến với Iran chưa hạ màn. Ngày 26 Tháng Bảy, tờ The Hill thuật, Dân Chủ đang chiếm ưu thế trong cuộc đua tái chiếm Hạ Viện và chỉ yếu thế hơn một chút trong cuộc chiến giành Thượng Viện.
Decision Desk HQ (DDHQ) – công ty chuyên thu thập dữ liệu bầu cử – dự báo Dân Chủ sẽ tạo ra cách biệt 15 ghế trong Hạ Viện, trong khi Cộng Hòa có thể giữ được quyền kiểm soát Thượng Viện, nhờ lá phiếu quyết định của Phó Tổng Thống JD Vance.
Tính đến cuối Tháng Bảy, Dân Chủ có 60% khả năng giành Hạ Viện, trong khi Cộng Hòa có 60% cơ hội giữ được Thượng Viện. Cuộc khảo sát mới nhất của Emerson College Polling cũng cho thấy viễn cảnh khả quan cho Dân Chủ…
Vấn đề ở chỗ, cử tri đang mất niềm tin vào Trump nhưng cùng lúc Dân Chủ cũng khiến cử tri của họ bất mãn. Tâm điểm toàn bộ câu chuyện bây giờ là Ken Martin. Được bầu vào ghế chủ tịch DNC vào Tháng Hai, 2025, Ken Martin đến nay vẫn không chứng tỏ năng lực theo cách được kỳ vọng. Những chỉ trích gay gắt nhằm vào Ken Martin ngày càng công khai. Uy tín giảm đến mức Ken Martin gần như bị cô lập và ông luôn sống trong nỗi sợ mất ghế. Những người còn tin ông trong nội bộ Dân Chủ ngày càng ít dần.
Dấu hiệu tâm lý bất an và hoảng loạn của Ken Martin đã bộc lộ rõ với hành động ông ném điện thoại về phía bàn làm việc của một trợ lý vào đầu Tháng Bảy.
Trong nhà tiếp tục xào xáo
Dù nhiệm kỳ kết thúc năm 2029 nhưng Ken Martin bóng gió nửa đùa nửa thật rằng ông “chán đời” đến mức có thể “bỏ của chạy lấy người.”
AP cho biết, các nhân sự chủ chốt của Dân Chủ bắt đầu xì xầm việc tìm người thay Ken Martin. Về trách nhiệm, Ken Martin cùng DNC không chỉ gánh vác việc giúp Dân Chủ tái chiếm quyền lực trong cuộc bầu cử giữa kỳ mà mục tiêu tối thượng là giành lại Tòa Bạch Ốc năm 2028.
Năm 2025, Dân Chủ đạt được không ít thành công. Họ chiếm ưu thế trong các cuộc đua giành ghế thống đốc cũng như các cuộc bầu cử bổ sung cho cơ quan lập pháp tiểu bang và Quốc Hội. Trong một số cuộc tranh cử, họ thắng như chẻ tre. Họ cũng giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử vào tòa án tối cao tiểu bang, các vị trí đứng đầu cơ quan hành pháp cấp hạt (county executive) và thậm chí cảnh sát trưởng cấp hạt.
Ken Martin được khoảng 450 thành viên DNC bầu vào nhiệm kỳ bốn năm và ông chỉ phải rời đi sớm khi có một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm. Một trong những nguyên nhân khiến Ken Martin bị mất niềm tin là do cách ông xử lý báo cáo đánh giá toàn diện về cuộc bầu cử năm 2024. Cuối năm 2025, Ken Martin khiến nội bộ Dân Chủ khó chịu khi nói rằng chẳng việc gì phải công bố tài liệu này. Trước làn sóng chỉ trích dữ dội, cuối cùng, Tháng Năm, ông nhượng bộ và công bố một bản dự thảo chưa hoàn chỉnh.
Những ngày gần đây, Ken Martin gần như không còn xuất hiện với tư cách gương mặt đại diện Dân Chủ, kể từ lần xuất hiện vụng về vào Tháng Tư trên chương trình podcast “Pod Save America.”
Như được The New York Times thuật, giờ đây, Ken Martin “vừa bị tê liệt bởi nỗi sợ về các vụ rò rỉ thông tin, lại vừa bị vây quanh bởi chính những vụ việc đó”.
Trong cuộc họp trước toàn thể viên chức DNC vào Tháng Năm, vài ngày sau khi bản dự thảo báo cáo được công bố, Ken Martin thừa nhận tình hình đang rất khó khăn; cùng lúc, ông quở trách việc “vạch áo cho người xem lưng” khi người trong nhà moi chuyện nội bộ DNC ra kể với báo chí.
Ông nói: “Tôi thực sự bực mình… Đừng để thông tin lọt ra ngoài tòa nhà này. Dẹp ngay trò chết tiệt đó đi. Không được tái diễn nữa.”
Như nói ở trên, khó khăn của Cộng Hòa không đồng nghĩa với thuận lợi cho Dân Chủ. Nếu Dân Chủ “có tương lai,” tại sao các nhà tài trợ lớn ngừng rót tiền?
Có lẽ nỗi ám ảnh Kamala Harris vẫn còn hằn sâu trong tâm trí nhiều nhà tài trợ. Trong chiến dịch tranh cử 2024, Kamala Harris quyên góp được số tiền khổng lồ hơn $1.1 tỷ. Thất bại ê chề của bà tiếp tục tạo ra những cuộc “sang chấn tâm lý” kéo dài đến tận nay. Điều tréo ngoe là dù nhận được tiền tỷ nhưng chiến dịch tranh cử của Kamala Harris cũng để lại khoản nợ hàng triệu đô mà DNC phải dành gần như nguyên năm 2025 để trả.
Năm 2025, Ken Martin phải “vay nóng” và dùng một phần để cung cấp cho hoạt động tranh cử tại Virginia và New Jersey (mỗi bên $3 triệu), thời điểm mà các ứng cử viên Dân Chủ chạy đua vào ghế thống đốc. Chiến thắng, cuối cùng, giành được; tuy nhiên, kỳ vọng vực dậy hoạt động gây quỹ cho DNC tại các tiểu bang này vẫn không xảy ra.
Theo dữ liệu liên bang, từ đó đến nay, DNC phải trả hơn $700,000 tiền lãi cho khoản vay trên, trung bình hơn $75,000/tháng. The New York Times cho biết, DNC đang đối mặt thực tế là họ phải hoàn trả $1.66 triệu tiền gốc mỗi tháng, bắt đầu từ Tháng Giêng, 2027, theo điều kiện vay mà ngân hàng yêu cầu.
Với giới tài trợ, câu hỏi hoang mang nhất là liệu có nên đóng góp cho Dân Chủ, không phải vì vị thế của họ đang yếu, mà bởi nội bộ họ chưa bao ngừng lộn xộn. Vấn đề cũ rích này tiếp tục trở thành nỗi lo khi cuộc “nội chiến” giờ là màn tranh giành sống mái giữa Dân Chủ truyền thống (Democrats) với phe cấp tiến Dân Chủ Xã Hội (Democratic Socialists).
Trên truyền thông, hai phe chỉ trích nhau không khoan nhượng. Phe truyền thống lên án phe cấp tiến quá cực đoan và “cực tả,” trong khi nhóm cấp tiến chê bai đường lối lạc hậu cổ hủ của phe truyền thống.
Gần đây, ba ứng viên thuộc Dân Chủ cấp tiến (tức thành phần ủng hộ xã hội chủ nghĩa Dân Chủ) đã thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ để tranh ghế Hạ Viện đại diện các khu vực tại New York City, đánh bại các dân biểu Dân Chủ đương nhiệm là Dan Goldman và Adriano Espaillat. Dân Biểu Diana DeGette (Dân Chủ-Colorado) cũng thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ trước một ứng viên theo đường lối xã hội chủ nghĩa Dân Chủ.
Chưa hết, Janeese Lewis George, người theo đường lối xã hội chủ nghĩa Dân Chủ, cũng thắng cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân Chủ để giành quyền tranh cử thị trưởng Washington, DC. Trong một cuộc trao đổi với tờ Axios, một nghị viên Dân Chủ tại Hạ viện nói: “Đây là thực tế mới mà chúng ta đang chứng kiến, khi mọi người không còn quan tâm đến đảng hay nỗ lực giành chiến thắng chung. Họ chỉ quan tâm đến việc dồn sức cho phe có cùng hệ tư tưởng.”
Với Ken Martin và DNC, giờ đây, sự cấp bách tìm nguồn tài trợ rót vào két sắt cạn kiệt có thể còn ít khó chịu hơn việc phân vân phải rót tiền cho ứng cử viên Dân Chủ hay ứng cử viên Dân Chủ Xã Hội. [kn]
