Hiếu Chân/Người Việt
Chiến thắng trong cuộc đua giành quyền đại diện đảng Dân Chủ tiểu bang Michigan tranh cử vào Thượng Viện liên bang của Abdul El-Sayed hôm Thứ Ba vừa qua đánh dấu một cột mốc quan trọng định hình đường lối của đảng. Cùng lúc, ứng cử viên William Lawrence, 35 tuổi, tự nhận là người theo chủ nghĩa dân chủ xã hội, giành được đề cử của đảng Dân Chủ tranh chức dân biểu liên bang khu vực bầu cử số 7, Michigan.
Nhưng, cũng như thành công của các ứng viên cấp tiến trong những cuộc bầu cử sơ bộ trải dài từ Maine đến Colorado, sự kiện El-Sayed, Lawrence làm dấy lên những nhận định trái chiều, những cuộc tranh luận gay gắt. Người có khuynh hướng tự do đánh giá đây là sự xuất hiện những “chiến binh” trẻ chống xu hướng chuyên chế trong nền chính trị Mỹ, những người Cộng Hòa thì mô tả các chính trị gia cấp tiến như El-Sayed là “quá khích,” Tổng Thống Trump chụp mũ họ là “cộng sản,” còn những người Dân Chủ ôn hòa, kể cả những nhà lãnh đạo của đảng Dân Chủ lo ngại nguy cơ “nội chiến khốc liệt” trong nội bộ vào lúc đảng cần đoàn kết để giành lại thế đa số Quốc Hội trong cuộc bầu cử đang đến gần. Nên hiểu sự kiện này như thế nào?
Abdul El-Sayed và làn sóng cấp tiến
Abdul El-Sayed, 32 tuổi, sinh ra ở ngoại ô Detroit, Michigan, trong một gia đình trí thức gốc Ai Cập và theo đạo Hồi. Anh là bác sĩ về bệnh truyền nhiễm, cựu quan chức y tế công cộng. Theo nhiều tài liệu, tham vọng chính trị của El-Sayed được cựu Tổng Thống Bill Clinton khích lệ, sau khi ông nghe bài diễn văn tốt nghiệp anh đọc ở đại học University of Michigan hồi năm 2007.
Mười năm sau, sau khi hoàn tất chương trình tiến sĩ y khoa và trải qua một số vị trí lãnh đạo ngành y tế Michigan, El-Sayed bắt đầu thử sức bằng việc ra tranh cử chức thống đốc tiểu bang. Mặc dù được sự ủng hộ của TNS Bernie Sanders, Dân Biểu Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) và một số tổ chức cấp tiến, tại cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân Chủ năm 2017, El-Sayed vẫn thất bại trước Gretchen Whitmer, thống đốc Michigan hiện nay.
Tháng Tư năm ngoái, El-Sayed tuyên bố ứng cử vị trí đại diện đảng Dân Chủ trong cuộc đua vào chức thượng nghị sĩ liên bang. Khác với lần trước, lần này chiến dịch tranh cử của El-Sayed tập trung vào lớp trẻ trong các trường đại học, tìm hiểu và nói lên nỗi thất vọng của họ trước tình hình chính trị hiện nay khi nền dân chủ bị tiền bạc thao túng, hố ngăn cách giàu nghèo ngày càng rộng.
El-Sayed tự nhận là một người Dân Chủ tiến bộ. Lập trường chính trị của anh, thể hiện ngay đầu trang web tranh cử là “Lấy tiền bạc khỏi chính trị. Bỏ tiền vào túi bạn. Chăm sóc sức khỏe cho mọi người.” Tách chính trị khỏi tiền bạc, anh từ chối mọi khoản tài trợ từ các tập đoàn, trái với đối thủ cạnh tranh, nữ dân biểu Dân Chủ Haley Stevens nhận $32 triệu từ tổ chức vận động chính trị của người Do Thái AIPAC với hy vọng đánh bại El-Sayed, người có quan điểm chống chính quyền Benjamin Netanyahu, trong một cuộc bầu cử sơ bộ được cho là tốn kém nhất trong lịch sử!
Về kinh tế, El-Sayed chủ trương ban hành các đạo luật chống độc quyền mạnh mẽ hơn, bãi bỏ luật miễn giảm thuế cho các tập đoàn, doanh nghiệp, tăng thuế thu nhập lên giới triệu phú, tỷ phú, ủng hộ quyền của tiểu bang, địa phương được ấn định thuế tiêu thụ (sales tax) và mức tăng tiền thuê nhà. El-Sayed cũng là đồng tác giả một cuốn sách về “Medicare for All” – chủ trương chăm sóc sức khỏe là một quyền của công dân và chính phủ phải chi trả cho việc khám chữa bệnh thay vì để người dân tự lo liệu, có khi tán gia bại sản chỉ vì không may mắc phải bệnh hiểm nghèo.
Rộng hơn, những người trẻ như El-Sayed chủ trương chống sự can thiệp quân sự của Mỹ ở ngoại quốc, phản đối viện trợ quân sự cho Israel, Jordan, Saudi Arabia và Ai Cập, chỉ ủng hộ Ukraine trong cuộc kháng chiến chính nghĩa để tồn tại trước sự xâm lược của Nga.
Trong đảng Dân Chủ, những người có quan điểm như El-Sayed được coi là thành phần cấp tiến, cùng những nhân vật như Bernie Sanders, AOC, Mamdani tập hợp trong một tổ chức nhỏ hơn gọi là Dân Chủ Xã Hội (Democratic Socialists of America – DSA). Đáng chú ý là những quan điểm cấp tiến như vậy đang được đa số người Dân Chủ ủng hộ. Theo một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos, trong 10 cử tri Dân Chủ thì có bảy người cho rằng tăng thuế đối với các tập đoàn và giới tỷ phú (76%), mở rộng quyền tiếp cận phá thai (72%) và triển khai hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân do chính phủ cung cấp (71%) là những vấn đề “thiết yếu.”
Đây là căn cứ giải thích hiện tượng các ứng cử viên Dân Chủ cấp tiến liên tiếp đánh bại các đối thủ ôn hoà cùng đảng trong các cuộc bầu cử sơ bộ gần đây cũng như hiện tượng các buổi nói chuyện thời sự của Bernie Sanders và AOC ở nhiều nơi trên đất Mỹ đều thu hút một lượng khán giả trẻ rất lớn.
Bất đồng trong nội bộ Dân Chủ
Tuy vậy sự trỗi dậy của thành phần cấp tiến như El-Sayed đang gặp nhiều thách thức ngay từ trong nội bộ đảng Dân Chủ, chưa nói đến những thủ đoạn chụp mũ “cộng sản” mà đảng Cộng Hoà đã và đang sẵn sàng tung ra để bôi nhọ họ nhằm lôi kéo sự chú ý của cử tri khỏi những thất bại như cuộc chiến Iran, giá cả leo thang, sự lũng đoạn của giới tài phiệt và xu hướng chuyên chế của nhà cầm quyền.
Các nhà lãnh đạo của đảng Dân Chủ như Chuck Schumer ở Thượng Viện, Hakeem Jeffries ở Hạ Viện và nhiều nhân vật cộm cán khác, tỏ ra nghi ngại, thậm chí đôi khi công khai thù địch với thành phần “cấp tiến,” nhất là sau khi các ứng cử viên trẻ này lần lượt đánh bại các dân biểu Dân Chủ đương nhiệm Dan Goldman và Adriano Espaillat ở New York, Diana DeGette ở Colorado… và nhiều nơi khác.
Trong cuộc bầu cử sơ bộ ở Michigan hôm Thứ Ba, cả TNS Schumer và Thống Đốc Whitmer đều ủng hộ Dân Biểu Haley Stevens có tư tưởng “truyền thống” hơn, và họ chỉ thay đổi thái độ sau khi có kết quả ông El-Sayed chiến thắng.
Third Way, một nhóm nổi bật các chính trị gia Dân Chủ “trung dung” thậm chí còn dành ra khoản tiền $15 triệu từ nay đến năm 2028 để ngăn chặn đà trỗi dậy của thành phần Dân Chủ cấp tiến và không ngần ngại tuyên bố “chúng tôi đang chuẩn bị cho cuộc chiến đang đến” như lời của Jonathan Cowan, chủ tịch của Third Way nói với báo The New York Times.
Vấn đề là ở chỗ, theo một số nhà phân tích, các lãnh đạo chóp bu của đảng Dân Chủ chưa thừa nhận luồng gió mới trong cử tri trẻ ở cơ sở muốn đảng thiên tả hơn, mạnh mẽ hơn trong công cuộc chống lại sự khuynh đảo chính trị của tầng lớp tỷ phú, triệu phú công nghệ đứng đằng sau Tổng Thống Trump và phong trào MAGA. Họ muốn đảng Dân Chủ phải mạnh mẽ hơn, quan tâm nhiều hơn tới những khó khăn của người dân và sử dụng nguồn lực quốc gia một cách hiệu quả cho cuộc sống của 350 triệu người Mỹ thay vì chỉ phục vụ giới tài phiệt lắm tiền nhiều của.
Những người cánh tả cấp tiến, dù muốn tạo ra sự thay đổi tích cực cho đất nước, nhưng họ sai lầm ở chỗ tự tách ra khỏi đảng Dân Chủ truyền thống, tự dán nhãn “DSA” – một cái nhãn mà người Mỹ không có nhiều cảm tình – rồi quay lại phê phán những khuyết điểm của đảng Dân Chủ, tạo cơ hội tuyên truyền cho đảng Cộng Hòa. Họ không để ý rằng, sở dĩ những mục tiêu cao cả như Medicare for All vẫn chưa thành hiện thực bởi vì năng lực điều hành đất nước và thông qua các chính sách quan trọng của đảng Dân Chủ luôn vấp phải sự cản trở trầm trọng của đảng Cộng Hòa thường chiếm đa số trong Quốc Hội.
Không có cuộc nội chiến nào cả
Bất đồng giữa những người Dân Chủ “truyền thống” và Dân Chủ cấp tiến là có, cũng rõ ràng như bất đồng giữa những người Cộng Hòa “truyền thống” và Cộng Hoà MAGA, nhưng không có căn cứ để coi đó là một cuộc “nội chiến.”
Xét cho cùng, chủ trương mà những người Dân Chủ cấp tiến như El-Sayed theo đuổi cũng chính là những đường lối căn bản của đảng Dân Chủ: xã hội dân chủ tự do, kinh tế tư bản chủ nghĩa, nhà nước phúc lợi cho toàn dân, có từ thời cố Tổng Thống Franklin D. Roosevelt, tiếp tục qua các đời tổng thống Dân Chủ cho đến cựu Tổng Thống Obama và cựu Tổng Thống Biden.
Đảng Dân Chủ góp phần tạo ra An Sinh Xã Hội (Social Security), Medicare chăm sóc người cao niên, Medicaid chăm sóc người yếu thế, ủng hộ quyền lập và tham gia nghiệp đoàn, đạo luật quyền công dân, quyền bầu cử, chống phân biệt chủng tộc… – những chương trình mà ngày nay chúng ta đang cố gắng bảo vệ trước sự tấn công liên tục của giới tài phiệt. Có bất đồng nhưng không có sự đối lập về ý thức hệ giữa hai thành phần “ôn hoà” và “cấp tiến” đủ lớn để chia thành hai phe chiến đấu với nhau “một mất một còn.” Không có cuộc nội chiến nào giữa phe cấp tiến và phe ôn hòa.
Tuần tới, đảng Dân Chủ sẽ đối mặt với một phép thử khác trong cuộc đua giành ghế thống đốc tiểu bang Wisconsin. Thống đốc đương nhiệm thuộc đảng Dân Chủ, ông Tony Evers, lên tiếng ủng hộ David Crowley – người đứng đầu chính quyền Milwaukee County. Nhưng trong bầu cử sơ bộ, ông Crowley phải đối đầu với bà Francesca Hong, một người Mỹ gốc Nam Hàn, một dân biểu tiểu bang thuộc cánh tả. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy bà Hong đang dẫn trước với cách biệt đáng kể.
Sau chiến thắng ở Michigan của các ông El-Sayed và Lawrence, các nhà lãnh đạo đảng Dân Chủ, kể cả bà Kamala Harris nguyên ứng cử viên tổng thống 2024, nhanh chóng xoay sang ủng hộ những người Dân Chủ cấp tiến nhằm hàn gắn những rạn nứt trong nội bộ đảng Dân Chủ và tập hợp cử tri trong cuộc bầu cử giữa kỳ chỉ còn chưa tới 90 ngày nữa. Liệu họ có thành công hay không, cử tri Dân Chủ có đoàn kết một lòng sau lưng các đại diện trẻ tuổi và cấp tiến hay không thì hãy chờ xem! [dt]
