Trúc Phương/Người Việt
Viết trên Axios, cây bút Andrew Solender bình luận rằng đảng Dân Chủ đang chứng kiến cuộc “tắm máu” trong nội bộ, khi lần lượt hết người này đến người khác thuộc nhóm thiên tả trẻ tuổi hạ gục đối thủ đảng nhà trong các cuộc bầu cử sơ bộ để giành phiếu tranh cử với Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ. Sự kiện mới nhất, khi ông Abdul El-Sayed đánh bại Dân Biểu Haley Stevens trong cuộc bầu cử sơ bộ ngày 4 Tháng Tám để giành quyền đại diện đảng tranh cử Thượng Viện tại Michigan, là một điển hình.
Thêm một hồi chuông báo động đỏ
Chiến thắng của ông Abdul El-Sayed trước gương mặt Dân Chủ cựu trào Haley Stevens, dù không áp đảo như các cuộc thăm dò dự báo, vẫn là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong năm 2026 đối với phe cánh tả trong Dân Chủ. Nó cho thấy tâm lý mong muốn Dân Chủ thay đổi là điều ngày càng rõ ràng.
Chưa có ai tranh cử dưới màu áo Dân Chủ mà chỉ trích đảng nhà dữ dội bằng ông El-Sayed. Trong cuộc tiếp xúc sinh viên gần đây, ông nói: “Thế hệ các bạn có khả năng nhận biết những điều nhảm nhí rất nhạy bén, bởi ngày nào các bạn cũng bị nhồi nhét những thứ tào lao trên mạng. Hình ảnh đảng Dân Chủ hiện nay cũng đầy sự nhảm nhí như vậy.” (The Anti-Democrat/The Atlantic).
Trong chiến dịch tranh cử, ông El-Sayed đề cập tình trạng tham nhũng không chỉ trong Cộng Hòa mà cả với Dân Chủ. Ông nói các thành viên Dân Chủ là đám đạo đức giả, cam tâm chịu sự chi phối của giới tài trợ. Ông nhấn mạnh việc Dân Chủ luôn mồm cổ xúy nhân quyền nhưng không dám gọi đích danh nạn diệt chủng là diệt chủng (ám chỉ chính sách Israel tại Gaza).
Ông phê phán: “Các người luôn nói đến việc mong muốn mang lại dịch vụ chăm sóc y tế cho người dân nhưng lại nhận tiền từ chính những kẻ đang ngăn chúng ta tiếp cận dịch vụ đó. Các người nói muốn đối đầu với các tập đoàn công nghệ lớn nhưng lại nhận tiền từ chính họ.” “Rốt cuộc chúng ta ủng hộ điều gì?” ông El-Sayed nói tiếp, “Phải chăng chúng ta chỉ mãi là đảng đối lập với phương châm ‘Chúng ta không phải là họ?’”
Chiến thắng của ông Abdul El-Sayed trong cuộc bầu cử sơ bộ Thượng Viện của đảng Dân Chủ tại Michigan không là một bất ngờ chính trị. Hàng loạt chiến thắng của nhóm chính trị gia trẻ thiên tả trong các cuộc bầu cử sơ bộ gần đây của Dân Chủ cho thấy làn sóng không thể cưỡng lại này. Sự kiện, một lần nữa, là tín hiệu cảnh báo đối với tầng lớp lãnh đạo lâu nay của đảng này: Làn sóng nổi dậy chống giới tinh hoa chính trị vốn trước nay chỉ hình thành trong phe cánh hữu.
Nếu bà Haley Stevens đại diện cho thế hệ Dân Chủ truyền thống – tin rằng con đường chiến thắng nằm ở năng lực quản trị, kinh nghiệm lập pháp, khả năng thu hút cử tri độc lập và duy trì quan hệ với giới doanh nghiệp – thì những người như ông El-Sayed đại diện cho một xu hướng đang nổi trội: Sự phản kháng đối với chính hệ thống mà nhiều cử tri cấp tiến cho rằng đã thất bại trong việc giải quyết những vấn đề căn bản của nước Mỹ.
Bà Haley Stevens bước vào cuộc đua với tư cách một dân biểu liên bang giàu kinh nghiệm, được nhiều nhân vật chủ chốt trong đảng ủng hộ (trong đó có Thống Đốc Gretchen Whitmer của Michigan) và đặc biệt được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ American Israel Public Affairs Committee (AIPAC). Thông qua Super PAC United Democracy Project cùng các tổ chức đồng minh, AIPAC và các nhóm liên kết đã chi khoảng $31.7 triệu để hỗ trợ ông Stevens.
Nếu tính toàn bộ các khoản chi, số tiền xài cho chiến dịch tranh cử của bà Haley Stevens vượt quá $60 triệu, biến cuộc đua trở thành một trong những cuộc bầu cử sơ bộ tốn kém nhất lịch sử đảng Dân Chủ ở tiểu bang Michigan.
Một khía cạnh khác khiến kết quả cuộc bầu cử sơ bộ có ý nghĩa đặc biệt là sự thay đổi trong thái độ của cử tri Dân Chủ đối với Israel và cuộc chiến tại Gaza. Trong nhiều thập niên, lập trường ủng hộ Israel gần như là một sự đồng thuận trong giới lãnh đạo hai đảng tại Washington. Tuy nhiên, sau cuộc chiến Gaza, dư luận trong nội bộ Dân Chủ, đặc biệt cử tri trẻ, đã thay đổi đáng kể. Các cuộc khảo sát cho thấy ngày càng nhiều cử tri Dân Chủ ủng hộ việc gây sức ép lên Israel và phản đối việc Mỹ tiếp tục viện trợ quân sự vô điều kiện cho nước này.
Michigan là tiểu bang có cộng đồng người Mỹ gốc Arab và người Hồi Giáo lớn nhất nước Mỹ. Đây cũng là một trong những nơi phong trào phản đối chiến tranh Gaza phát triển mạnh nhất. Trong bối cảnh đó, việc bà Haley Stevens nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ AIPAC trở thành một chủ đề gây tranh cãi thay vì một lợi thế chính trị. Ngược lại, ông El-Sayed, với lập trường chỉ trích chính sách của Israel, đã tạo được sự đồng cảm với một bộ phận cử tri vốn cảm thấy tiếng nói của họ lâu nay không được lắng nghe ở Washington.
El-Sayed và đường vào Thượng Viện
Dù thế nào, chiến thắng của thành phần cánh tả trẻ như Abdul El-Sayed không đồng nghĩa với việc một cuộc cách mạng cấp tiến đang bắt đầu. Lịch sử chính trị Mỹ cho thấy chiến thắng trong bầu cử sơ bộ không phải lúc nào cũng chuyển thành chiến thắng trong tổng tuyển cử.
Hơn nữa, Michigan là một tiểu bang chiến trường. Để giành ghế Thượng Viện, ông El-Sayed phải chứng minh rằng thông điệp của mình không chỉ hấp dẫn với những người bất mãn trong nội bộ Dân Chủ mà còn có thể thuyết phục cử tri độc lập và giới lao động. Nếu El-Sayed thành công trong cuộc chạy đua vào Thượng Viện, chiến thắng này có thể trở thành dấu mốc mở đường cho một thế hệ chính trị gia mới trong Dân Chủ – những người không còn chấp nhận giới hạn của chủ nghĩa trung dung. Nếu ông thất bại, phe trung dung sẽ lập luận rằng cánh cấp tiến rốt cuộc chỉ là “ngựa non háu đá” chứ không phải ngựa chiến có khả năng chạy đường trường và chạy xa. Họ có thể thắng trong các cuộc chiến nội bộ nhưng họ vẫn chưa đủ mạnh để thuyết phục được cử tri trong cuộc chiến giành quyền lực với đối thủ Cộng Hòa.
Dù kết quả cuối cùng ra sao, các cuộc “tắm máu” trong nội bộ cho thấy, đảng Dân Chủ đang thật sự đối diện một vấn đề khó chịu không thể né tránh, rằng có một cơn giận dữ sâu sắc đang tồn tại và gần như lúc nào cũng chực bùng nổ. Cử tri không chỉ muốn một đảng có khả năng quản trị tốt mà còn muốn một đảng biết cách chứng minh rằng họ hiểu được nỗi bất an của người dân. Câu hỏi lớn nhất với Dân Chủ là họ chấp nhận làn sóng mới này, kiểm soát nó, hay bị nó định hình lại.
Trở lại với Abdul El-Sayed, như nhiều ứng cử viên cánh tả, ông El-Sayed ủng hộ các chương trình xã hội quy mô, từ “Medicare cho mọi người” đến dịch vụ chăm sóc trẻ em miễn phí. Ông muốn giải tán lực lượng Cảnh Sát Di Trú (ICE) và cắt giảm ngân sách cảnh sát. Tự nhận không phải thành phần Dân Chủ Xã Hội (DSA), ông không phản đối chủ nghĩa tư bản “nếu có các cơ chế kiểm soát và điều tiết phù hợp.”
41 tuổi, ông El-Sayed trưởng thành tại Detroit. Là người theo đạo Hồi có cha mẹ di cư từ Ai Cập, ông tốt nghiệp đại học University of Michigan; sau đó, ông lấy bằng y khoa tại đại học Columbia University và bằng tiến sĩ y tế công tại đại học University of Oxford, với học bổng Rhodes. Chỉ là viên chức y tế công tại địa phương, El-Sayed chưa từng giữ chức vụ dân cử nào. Năm 2018, ông thất bại trước Gretchen Whitmer với cách biệt 22 điểm phần trăm trong cuộc bầu cử sơ bộ tranh ghế thống đốc. Nếu đắc cử vào Tháng Mười Một, ông El-Sayed sẽ trở thành thượng nghị sĩ Hồi Giáo đầu tiên. Đối thủ của ông trong cuộc tổng tuyển cử là ứng viên Cộng Hòa Mike Rogers.
Adam Green, đồng sáng lập Ủy Ban Vận Động Thay Đổi Tiến Bộ (Progressive Change Campaign Committee), nhận định, “Abdul El-Sayed và những ứng viên tương tự có khả năng thắng cử cao trong cuộc tổng tuyển cử, bởi chúng ta đang sống trong thời điểm mà cử tri chuộng các nhân vật ‘ngoại đạo’ (không thuộc giới chính trị truyền thống). Người dân thuộc mọi đảng phái cũng như cử tri độc lập đều mong muốn một người dám thay đổi hệ thống rệu rã, chứ không phải một kẻ là sản phẩm của chính hệ thống đó.” (“What El-Sayed Does Next Matters”/The Atlantic).
Để giành ghế Thượng Viện đại diện Michigan là điều không dễ. Đây là tiểu bang luôn dao động giữa Cộng Hòa và Dân Chủ. Ông Trump đã thắng tiểu bang này năm 2016 và 2024. Ủy ban tranh cử Cộng Hòa hiện dành sẵn $45 triệu cho quảng cáo tại Michigan để ủng hộ Mike Rogers. AIPAC – như nói ở trên, là một trong những tổ chức vận động chính sách có ảnh hưởng nhất Washington DC, luôn ủng hộ sự gắn kết Mỹ-Israel mà phe Dân Chủ truyền thống có quan hệ chặt chẽ – đang thề chặn đứng đường vào Thượng Viện của ông El-Sayed. [dt]
