Trúc Phương/Người Việt
Cách Fox News đang thể hiện khiến không khỏi không liên tưởng đến lối lập luận một chiều của hệ thống báo chí cộng sản Việt Nam biện bạch cho mọi sai lầm chính sách của chính quyền. Việc Fox News ủng hộ Tổng Thống Trump không là điều gì mới nhưng với diễn biến bế tắc trong vấn đề Iran, mà ngay cả không ít gương mặt sừng sỏ MAGA cũng ngao ngán, thì cái nhìn sai lệch đánh lừa công chúng được đưa ra từ Fox News vừa ngớ ngẩn vừa buồn cười…
“Điếc không sợ súng”
Cho đến giờ, Fox News vẫn khẳng định Mỹ không thể đàm phán với Teheran và chiến tranh là lựa chọn duy nhất. Những người dẫn chương trình lẫn khách mời của Fox News liên tục khẳng định chiến dịch quân sự của ông Trump đã thành công rực rỡ.
Mark Levin, một trong những người dẫn chương trình nổi tiếng nhất Fox News, chưa bao giờ ngừng lặp lại điều này. Nhiều tuần trước khi Mỹ bắt đầu cuộc chiến, trên chương trình “Life, Liberty & Levin,” Levin tuyên bố “nếu chúng ta không hành động – ý tôi không phải là ngoại giao, mà là hành động dứt khoát, nhanh chóng và áp đảo bằng sức mạnh quân sự nhắm vào giới lãnh đạo chóp bu chế độ” – thì Iran chắc chắn sẽ “chế tạo vũ khí nguyên tử, như Bắc Hàn đã làm.”
Levin cảnh báo: Iran “sẽ không ngần ngại phóng hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa mang đầu đạn nguyên tử tấn công các thành phố chúng ta.” Ngày 2 Tháng Tám, Mark Levin thậm chí kêu gọi ông Trump tấn công đảo Kharg để khuất phục Iran, cho rằng Mỹ chẳng cần phải lo ngại việc châm ngòi cho “một cuộc suy thoái toàn cầu hay những hệ quả tương tự. Chuyện đó sẽ không xảy ra!” Mới đây, ngày 9 Tháng Tám, Levin vẫn khẳng định: “Không còn nghi ngờ gì nữa, hành động quân sự của ông Trump nhắm vào chế độ Iran là vô cùng dũng cảm.”
Sau khi cuộc chiến vừa nổ ra, người dẫn chương trình kỳ cựu Laura Ingraham định hình bản chất cuộc xung đột bằng cách sử dụng lối lập luận kinh điển của phe cánh hữu. Ingraham nói, “cuộc tranh luận thực sự ở đây không phải giữa phe chủ trương can thiệp và phe chủ trương cô lập, hay thậm chí giữa ông Trump và một bộ phận cử tri ủng hộ ông… Cuộc xung đột thực sự ở đây là giữa những người luôn tin rằng nước Mỹ là tốt đẹp và những kẻ luôn nghĩ nước Mỹ là xấu xa thối nát.” Đây là lối ngụy biện chụp mũ nhằm dập tắt mọi tranh luận, ám chỉ rằng những người Mỹ nào phản đối cuộc chiến đều không xứng đáng là… người Mỹ.
Nếu Việt Nam có cựu Thiếu Tướng Lê Văn Cương, nguyên viện trưởng Viện Nghiên Cứu Chiến Lược Bộ Công An, người nổi như cồn với những “phân tích” chiến sự Ukraine theo nhãn quan ủng hộ Putin thì Fox News có John Keane (từng giữ chức phó tham mưu trưởng Lục Quân Hoa Kỳ và là quyền tham mưu trưởng Lục Quân).
Được ca ngợi là chuyên gia quân sự sáng suốt nhất của Fox News, Tướng hưu Jack Keane là gương mặt chủ chốt trong các chương trình tường thuật chiến sự Trung Đông. Ông Keane cho rằng một chế độ không biết lý trí như Iran thì không thể đàm phán. Thượng tuần Tháng Tám, ông Keane nói Tổng Thống Trump đã đến “rất gần với chiến thắng.” Trước đó, ngày 29 Tháng Bảy, ông Keane nhấn mạnh, Mỹ cần tấn công quân sự toàn diện vào Iran, tập trung vào cơ sở hạ tầng dân sự như cầu cống, đường sá và phi trường, tạo điều kiện để CIA và Mossad hỗ trợ người dân lật đổ chế độ.
Marc Thiessen – nhân vật nổi bật thuộc phe bảo thủ, từng làm việc trong chính quyền Bush và hiện là cộng tác viên của Fox News – cũng là tiếng nói ủng hộ leo thang xung đột. Trong suốt cuộc chiến, Thiessen – từng thuộc phe “không bao giờ ủng hộ Trump” (never-Trumper) – đã thu hút sự ủng hộ từ nhóm cử tri MAGA bằng cách vẽ ra viễn cảnh với các phương án “đơn giản” để giành chiến thắng.
Trong chương trình “Special Report” ngày 23 Tháng Bảy, Thiessen nói “như biết rồi,” như một kẻ điếc không sợ súng, rằng: “Rất đơn giản… Chúng ta có khoảng 14 ngày tác chiến để tiêu diệt mọi mục tiêu. Chúng ta đã phá hủy 85% cơ sở công nghiệp quốc phòng của họ, [và giờ] chúng ta phá nốt 95%. Chúng ta sẽ làm đình trệ mọi chương trình của họ, vùi sâu hơn nữa đống tro tàn nguyên tử, sau đó chấm dứt các hoạt động tác chiến quy mô lớn, áp đặt lệnh phong tỏa, khai thông eo biển Hormuz, và hỗ trợ người dân Iran lật đổ chế độ.”
Khó có thể biết bao nhiêu người còn bị đánh lừa bởi những lập luận như vậy. Ngày 4 Tháng Tám, chuyên gia thăm dò ý kiến Harry Enten của CNN đã liệt kê vài số liệu về tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump trong nhóm cử tri Cộng Hòa ôn hòa. “Với vấn đề Iran, tỷ lệ ủng hộ ông ấy thấp hơn tỷ lệ phản đối tới sáu điểm ngay trong nội bộ đảng… Bạn nghĩ con số đó là thấp ư? (Ông ấy) còn bị âm tới khoảng 17 điểm về vấn đề lạm phát.”
Ngày 4 Tháng Tám, The New York Times dẫn lại kết quả thăm dò gần nhất của đại học Quinnipiac University, cho thấy có đến 60% cử tri phản đối cuộc chiến Iran; và theo cuộc thăm dò của CNN/SSRS, 74% người Mỹ, trong đó có khoảng 43% thành phần Cộng Hòa, khẳng định rằng cuộc chiến với Iran là không đáng với những cái giá phải trả về mặt gánh nặng tài chính hay thương vong của người Mỹ.
Trong khi đó, Marc Thiessen tiếp tục kêu gào: Ngừng than vãn đi. “Nếu chúng ta không thể chịu được mức giá xăng $4 trong vài tháng để tước bỏ vũ khí nguyên tử Iran thì chúng ta đâu còn là siêu cường.” Tuy nhiên, thực tế là “siêu cường” đang chứng kiến tình trạng giá cả không ngừng leo thang. Dữ liệu công bố ngày 7 Tháng Tám cho thấy có 23,000 việc làm bị mất trong Tháng Bảy. Tháng Năm, tỷ lệ lạm phát đã tăng lên 4.2% – mức cao nhất kể từ năm 2023.
Ngày 1 Tháng Tám, phản hồi trước việc ông Trump nói “xuất cảng dầu hỏa của Mỹ đang tăng. Nước Mỹ hiện là ‘Vua Dầu hỏa,’” cựu Dân Biểu Marjorie Taylor Greene viết trên X (Twitter): “Giá xăng trung bình trên toàn quốc là $4.10 và giá dầu diesel là $5.36. Cuộc chiến phi pháp và vô nghĩa của ông (Trump) đang đè nặng lên chính những người dân từng bỏ phiếu với mong muốn chấm dứt các cuộc chiến ở nước ngoài, giảm lạm phát và hạ giá xăng dầu. Đội ngũ của ông Trump à, việc đăng những thứ nhảm nhí thế này từ vị tổng thống tỷ phú của chúng ta thật là ngu ngốc.”
Rạn nứt trong truyền thông MAGA
Trong thực tế, trừ “hiện tượng” lội ngược dòng của Fox News, truyền thông MAGA nói chung đang mất sức hút. Những gương mặt có sức ảnh hưởng lớn trong làng truyền thông MAGA đều bị mất lượng người xem. Cuối Tháng Bảy, phân tích dữ liệu trên các nền tảng podcast, YouTube, X và Rumble (trang video của phe cánh hữu) của 12 nhân vật truyền thông đình đám MAGA, The New York Times cho biết lượt khán thính giả theo dõi những người như Benny Johnson, Megyn Kelly, Dan Bongino, Ben Shapiro, Candace Owens, Steven Crowder… đều bị “mất khách” và mất rất thảm, với con số hàng triệu. Chỉ riêng Ben Shapiro, lượng người xem kênh YouTube của tay này đã giảm đến mức chạm đáy, từ 27 triệu lượt xem mỗi tuần xuống còn khoảng bốn triệu.
Không ít trong số họ bắt đầu “tỉnh ngộ.” Chẳng hạn Benny Johnson. Ngày 12 Tháng Ba, Johnson từng đề xuất: “Liệu chúng ta có thể đổi tên eo biển Hormuz thành eo biển Mỹ được không?” Đến ngày 26 Tháng Bảy, khi công chúng bắt đầu quay lưng với cuộc chiến và viễn cảnh kết thúc xung đột còn mờ mịt, Johnson “sửa” lại giọng: “Nếu Iran kiểm soát tàu bè qua lại ở Hormuz thì tôi chẳng bận tâm. Chuyện đó chẳng làm tôi mất ngủ… Điều tôi quan tâm là giá xăng từng ở mức dưới $2 một gallon vào Tháng Giêng, 2026. Đó mới là điều tôi chú ý.”
Benny Johnson không là người duy nhất. Carl Higbie, người dẫn chương trình của Newsmax, từng ủng hộ việc ném bom “đưa Iran trở lại thời kỳ đồ đá,” cũng thay đổi thái độ. Ngày 23 Tháng Tư, Higbie nói: “Đám truyền thông truyền thống đưa tin dỏm cho rằng ông Trump không có kế hoạch nào với Iran.” Ngày 17 Tháng Sáu, khi đề cập cái chết của 13 quân nhân Mỹ, Higbie nói “đây là khoản đầu tư mang lại hiệu quả cao nhất… trong lịch sử quân sự”…
Đến giờ thì Higbie hết còn mạnh miệng. Ngày 23 Tháng Bảy, đương sự tỏ ra ngán ngẩm khi bình luận việc ông Pete Hegseth, bộ trưởng Quốc Phòng đề nghị Quốc Hội cấp thêm ngân sách sau khi có thêm bốn quân nhân Mỹ thiệt mạng. Higbie bày tỏ “bức xúc”: “Ông (Hegseth) nói ông cần thêm chừng đó tiền… Vậy hãy cho chúng tôi biết khoản tiền đó mang lại kết quả gì… Lạy Chúa, hãy cho những gia đình đang đứng trên đường băng hôm nay (nhận quan tài) một lý do giải thích tại sao con cái họ đã hy sinh.” (“The growing MAGA media despondency over the Iran war quagmire”/Media Matters).
Với nhiều “YouTuber” MAGA-không-nói-tiếng-Anh ngày đêm vẫn “chém gió phần phật” về “nước cờ khó đoán” của ông Trump trong cuộc chiến Iran, có lẽ nên “tém tém” lại một chút và đừng lặp lại những gì trên Fox News. Ngay cả “bà trùm MAGA” Laura Loomer – một trong những nhân vật trung thành nhất của ông Trump – cũng nhận xét về Fox News như thế này: “Nghe này, cái đám này… chẳng có gì… chẳng có nội dung nào nghiêm túc từ Fox News cả. Được chứ? Cơ bản đó là cái thứ truyền hình dành cho bọn ngốc. Nó là truyền hình dành cho bọn ngốc.” (“Laura Loomer: Fox News is “TV for stupid people”/Media Matters). [dt]
