SACRAMENTO, California (NV) – Một vấn đề đáng chú ý khác trong cuộc bầu cử thống đốc California là hai ứng cử viên sẽ có chính sách về kiểm soát trí khôn nhân tạo (AI) như thế nào.
Theo báo mạng CalMatters hôm Thứ Sáu, 18 Tháng Chín, chính phủ và các lãnh đạo chính trị đang kêu gọi có chính sách kiểm soát AI nhiều hơn, và cả hai ứng cử viên thống đốc đều không có chính sách rõ ràng về vấn đề này. Thêm vào đó, Thống Đốc Gavin Newsom mới kêu gọi tiểu bang tạo ra các cơ quan kiểm soát AI.
Cả hai ứng cử viên là ông Xavier Becerra (Dân Chủ) và Steve Hilton (Cộng Hòa) đều cho biết công nghệ này có lý do để có thêm quy định kiểm soát. AI đang được chú ý nhiều hơn từ tuần trước vì một nhà nghiên cứu của công ty AI Anthropic nghỉ việc, tuyên bố trên mạng xã hội “Những người đang xây dựng AI tin một cách trung thực rằng nói sẽ tiêu diệt tất cả chúng ta vào cuối thập niên này.”
CalMatters phỏng vấn cả hai ứng cử viên về cách họ sẽ giải quyết các nguy cơ do AI gây ra.
Ông Hilton cho biết AI là một “ưu tiên cần giải quyết gấp” nếu ông trở thành thống đốc, và nói ông “rất quan tâm” đến đề nghị của các nhà hoạt động kiểm soát AI như yêu cầu những công ty lập trình AI phải chấp nhận cho kiểm soát từ bên ngoài. Tuy nhiên, sau đó, ông cho hay không ủng hộ đề nghị của Thống Đốc Newsom về việc các công ty phải có “nút tắt” hệ thống AI khi gặp tình huống khẩn cấp, cho rằng đề nghị đó là “mánh khóe.”
Ông không ủng hộ những chính sách như yêu cầu phải có kiểm soát từ bên ngoài, cho rằng không muốn vội vã khi có nhiều sợ hãi đang xảy ra gần đây vì có thể “tạo ra kiểm soát không tốt.”
Về phía ông Becerra, văn phòng tranh cử không muốn cho ông trả lời phỏng vấn, chỉ đưa ra thông cáo cho biết: “California không thể chấp nhận một công nghệ gây nguy hiểm cho an ninh công cộng. Nếu trở thành thống đốc, ông Becerra sẽ tạo ra những rào cản quanh các mối nguy hiểm thật sự, trong đó những nguy hiểm có thể xuất hiện khi AI phát triển quá nhanh và hoạt động ngoài tầm kiểm soát của con người, và bảo đảm luật an toàn AI của California luôn được thi hành.”
Ông Becerra đang dẫn trước đối thủ 22 điểm trong khảo sát mới nhất của Học Viện Chính Sách Công Cộng California.
Vào Thứ Sáu, 18 Tháng Chín, Thống Đốc Newsom đưa ra sắc lệnh cho các cơ quan của tiểu bang biên soạn đề nghị về an toàn AI, trong đó có kiểm soát từ bên ngoài và “nút tắt,” dù ông từng bác bỏ một dự luật kêu gọi thực hiện điều này cách đây hai năm.
Ông Newsom đưa ra hạn chót cho các đề nghị là ngày 16 Tháng Mười Một, và có thể kêu gọi Quốc Hội California họp đặc biệt trong những tuần cuối của nhiệm kỳ để áp dụng quy định AI mới.
Ông Jonathan Underland, phát ngôn viên của ứng cử viên Xavier Becerra, không trả lời câu hỏi của CalMatters về cách ông Becerra sẽ áp dụng những đề nghị của tiểu bang như thế nào.
Về phía ông Hilton, ông phản đối “nút tắt” nhưng ủng hộ việc Thống Đốc Newsom muốn có một ủy ban để đề nghị các quy định về an toàn AI, và nói ông cũng sẽ làm điều đó.
Trong khi đó, các nhà hoạt động kêu gọi kiểm soát các công ty công nghệ thì cho biết rất cần California có luật lệ chặt chẽ hơn vì Tổng Thống Donald Trump không nghe theo các cảnh báo về nguy hiểm của AI và còn nói sẽ đầu tư phát triển nhanh hơn vì đang có cạnh tranh từ nước ngoài.
Khoảng một nửa người Mỹ đang lo lắng mất việc làm do AI gây ra, cũng như đang phẫn nộ với chuyện xây dựng trung tâm dữ liệu trong cộng đồng. Đây là một vấn đề lưỡng đảng trong cuộc bầu cử Tháng Mười Một sắp tới. California là một trong vài tiểu bang muốn có quy định về AI để đối phó với các nguy hiểm như các tác nhân AI tạo ra vũ khí sinh học hay làm hư hệ thống điện lực.
Trong năm ngoái, ông Newsom ký Đạo Luật SB 53, bắt buộc minh bạch từ nhà lập trình của những hệ thống AI lớn về cách họ kiểm soát nguy hiểm như có thể gây ra cái chết của 50 người trở lên, sử dụng vũ khí sinh học hay hóa học, hoặc làm mất hay gây thiệt hai hơn $1 tỷ. Luật đó bắt các công ty phải báo cáo những vấn đề an toàn gây tử vong, thương tích từ “thiệt hại nghiêm trọng” với tiểu bang.
Chính trị mới về AI
Vào năm 2024, ông Newsom từng bác bỏ Dự Luật SB 1047, yêu cầu quan sát và có “nút tắt” như ông đang muốn hiện nay, và dự luật đó còn đòi hỏi trách nhiệm nhiều hơn từ các công ty khi hệ thống AI của họ gây nguy hiểm.
Thượng Nghị Sĩ Christopher Cabaldon (Dân Chủ-Napa), chủ tịch Ủy Ban Sự Riêng Tư, Công Nghệ, và Bảo Vệ Người Tiêu Dùng, cho biết thảo luận về AI có nhiều thay đổi trong hai năm qua.
Một số sự việc xảy ra gần đây có các hệ thống AI “nổi loạn” xác nhận nỗi sợ hãi của các nhà nghiên cứu về việc con người có thể mất kiểm soát AI. Trong mùa Hè vừa qua, hàng trăm sản phẩm AI của công ty OpenAI thoát ra khỏi môi trường kiểm tra, vào được hệ thống mạng và hợp tác với nhau để tấn công tin tặc công ty Hugging Face. Sau đó, OpenAI và Anthropic tiết lộ thêm một số sự việc tương tự.
Một số lãnh đạo công nghệ bây giờ chấp nhận cho kiểm soát bên ngoài trong khi đang kêu gọi phát triển AI chậm lại. OpenAI và Anthropic cho biết sẽ cam kết cho những chuyên gia ở bên ngoài vào hệ thống của họ để kiểm tra.
Ông Seve Christian, giám đốc chính sách California của Encode AI, là người bảo trợ SB 53 yêu cầu các công ty AI phải nói rõ cách họ đối phó với rủi ro thảm khốc. Ông cũng muốn tiểu bang phải có tiêu chuẩn tối thiểu trước khi các sản phẩm AI được đưa ra thị trường, như chính phủ bảo đảm máy bay hay thuốc sẽ an toàn.
Ông Christian cho biết công ty của ông đang “dè chưng nhưng lạc quan” về yêu cầu đòi kiểm soát gắt gao hơn của ông Becerra. Encode AI là một mạnh thường quân cho chiến dịch tranh cử của ông Becerra.
Ứng cử viên Hilton muốn cấm AI trong trường học
Khi ông Becerra được hỏi về việc bắt buộc các hệ thống AI phải có “nút tắt” hoặc kiểm tra bên ngoài, phát ngôn viên Underland chỉ trả lời ông sẽ “bảo đảm California có những yêu cầu để giữ an toàn về AI, bắt những người có tội chịu trách nhiệm, và tăng cường tiêu chuẩn khi công nghệ này ngày càng phát triển.”
Ông Underland còn nói ứng cử viên Becerra đã gặp nhiều nhà nghiên cứu, nhiều nhà kinh tế, nhà hoạt động, và lãnh đạo trong công nghệ AI, nhưng không nêu tên những người đó.
Cũng như nhiều người hoài nghi khác, ông Hilton cho rằng những cảnh báo về AI làm hư xã hội con người là “thiếu suy nghĩ và vô trách nhiệm.”
“Nếu họ thật sự tin vào chuyện mình đang làm là việc đang kiếm nhiều tiền hơn để tiếp tục phát triển AI có thể kết thúc xã hội loài người, thì họ sẽ chấm dứt ngay lập tức. Dĩ nhiên là họ không nghĩ vậy,” ông nói.
Ông Hilton cho biết tập trung vào những giải pháp thực tế cho AI mà ai cũng chấp nhận được và không quá phức tạp. Ông cho hay chính phủ California của ông sẽ kêu gọi cấm AI trong trường học khắp tiểu bang như các học khu ở New York và Los Angeles đã làm. Ông cũng ủng hộ một dự luật đang chờ Thống Đốc Newsom ký, đó là SB 947, cấm các công sở chỉ sử dụng những hệ thống tự động để kỷ luật hay sa thải nhân viên.
Suy nghĩ đó của ông trùng với của Liên Đoàn Lao Động California và trái ngược với Phòng Thương Mại California. Cả hai cơ quan này ủng hộ ông Becerra.
Theo phát ngôn viên Underland, ông Becerra ủng hộ “những biện pháp minh bạch và kiểm tra bằng con người rõ ràng, đúng tỉ lệ và có thể thực hiện được dành cho những hệ thống tự động ảnh hưởng đến cuộc sống con người,” nhưng không ủng hộ SB 53. (TL) [đ.d.]
