Nguyễn-Khoa Thái-Anh
Lúc này là lúc Tổng Thống Donald Trump nên hát bài “Lá Đổ Muôn Chiều” của Đoàn Chuẩn Từ Linh để tạ tình và tạ lỗi đã để cho người yêu đồng sàng dị mộng ra đi tìm các đấng “tình quân” khác dễ yêu hơn, biết tôn trọng mình và biết điều hơn thay vì ỷ lại cái gia sản mà ngài (xin lỗi) chàng đã làm tán gia bại sản trong hơn mấy năm trị vì sai sót này.
Dọa dẫm sẽ trừng phạt không cho các đấng “tình quân” Tây Phương thao tác hay giao thương với mình. Thế là người tình nhân thân thương Canada là Thủ Tướng Mark Carney đã thỏa thuận một chiến lược và sự kiện ngoại giao thực tế được diễn ra vào giữa Tháng Chín.
Bị căng thẳng ngoại thương gia tăng và thuế quan trả đũa dưới thời ông Trump thúc đẩy, ông Mark Carney đã tích cực theo đuổi “nhiều mỏ neo chiến lược” này để giảm sự phụ thuộc gần như hoàn toàn về mặt kinh tế của Canada vào Hoa Kỳ. Dưới đây là chi tiết cụ thể về hai quan hệ đối tác có tính bước ngoặt được thành lập.
1-Hiệp Định Đối Tác Quốc Phòng & Bắc Cực Canada-Na Uy
Được ký vào hôm Chủ Nhật, 20 Tháng Chín, trong chuyến thăm làm việc của ông Jonas Gahr Store, thủ tướng Na Uy, tới Ottawa, gói toàn diện này bao gồm năm thỏa thuận song phương nhằm trực tiếp chống lại các mối đe dọa từ Nga và mở rộng an ninh Bắc Cực.
Hợp tác tàu ngầm và quốc phòng: Dựa trên quyết định của Canada tham gia chương trình tàu ngầm chung Type 212CD giữa Đức và Na Uy, hai quốc gia đã chính thức mua tài sản quân sự giữa chính phủ với chính phủ. Họ cũng cam kết thiết lập Đối Thoại Bắc Cực song phương để tăng cường giám sát chiến lược và khả năng tương tác.
Cơ sở hạ tầng giám sát và không gian: Cơ quan Vũ Trụ Canada và cơ quan Vũ Trụ Na Uy đồng ý triển khai các công nghệ sử dụng kép, trên không gian để nâng cao nhận thức về lĩnh vực hàng hải ở Bắc Cực. Điều này được các hợp đồng tư nhân hỗ trợ, bao gồm cả công ty quốc phòng Na Uy Kongsberg hợp tác với MDA Space và Telesat để xử lý kết nối giám sát quỹ đạo trái đất tầm thấp.
Lập bản đồ tài nguyên và khoa học: Polar Knowledge Canada đã liên kết với Viện Địa Cực Na Uy để soạn thảo một chương trình nghiên cứu chung về Bắc Cực, trong khi các cuộc khảo sát địa chất tương ứng đồng ý lập bản đồ các khoáng sản quan trọng cần thiết cho sự độc lập về kinh tế.
2-Đề xuất “thành viên liên kết” của EU và bài phát biểu tại Nghị Viện
Được khởi xướng vào đầu tuần đó, sự thay đổi địa chính trị chưa từng có này đã xảy ra trong khoảng thời gian 48 giờ chật hẹp ở Strasbourg. Đó là bà Ursula von der Leyen, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, công khai mời Canada trở thành “thành viên liên kết” đầu tiên của EU. Được quảng cáo là “liên minh cho tương lai,” tình trạng chưa hoàn thiện này xây dựng một không gian thịnh vượng và an ninh kinh tế chung bao gồm thương mại, khoáng sản quan trọng, mua sắm quốc phòng, năng lượng, và trí tuệ nhân tạo (AI).
Thứ Năm, 17 Tháng Chín, Thủ Tướng Mark Carney phát biểu trước Nghị Viện Châu Âu ở Strasbourg, nơi ông chấp nhận tham vọng xây dựng các mối quan hệ chặt chẽ hơn. Nhấn mạnh rằng các cường quốc dân chủ tầm trung sẽ “cùng nhau mạnh mẽ hơn” khi đối mặt với những rạn nứt toàn cầu, ông Carney nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ các nhà lập pháp EU khi ông vạch ra cách hội nhập sâu đậm hơn sẽ bảo vệ chủ quyền chung. Họ đã đồng thanh đứng đậy vỗ tay tán thưởng lời phát biểu cam kết mối bang giao Canada và EU.
Chất xúc tác của Trump
Cả EU và Canada đều coi rõ ràng sự liên kết nhanh chóng của họ như một tấm đệm chống lại sự biến động kinh tế của Washington. Trong bối cảnh các yêu cầu thuế quan lớn của Hoa Kỳ và nhận xét công khai của ông Trump gợi ý rằng Canada không nên tìm kiếm sự trung thành từ bên ngoài – thậm chí còn coi lời mời liên kết của EU có thể là một “hành động thù địch” – ông Carney đã phản ứng bằng các thỏa thuận theo dõi nhanh với các đồng minh Châu Âu để bảo đảm các hướng thương mại của Canada vẫn được an toàn. Cả hai bên sẽ chính thức trình bày chi tiết về bố cục kỹ thuật của tư cách thành viên liên kết tại hội nghị thượng đỉnh EU-Canada ở Montreal.
Sự trị vì thiếu dân chủ ở Hoa Kỳ
Trong khi Tổng Thống Trump tiếp tục những hành vi phản dân chủ ở Mỹ, cấm CNN, MS Now, và Politico vào Tòa Bạch Ốc chỉ vì họ đưa tin thiết thực những thiếu sót và sai lầm trong chiến tranh với Iran.
Sự thật không chối cãi được là ông Trump, một ngườ ít hiểu biết nhưng tánh khí kiêu ngạo ngông cuồng. đã xé bỏ thỏa thuận JCPOE (Joint Comphrehensive Plan of Action – Kế Hoạch Hành Động Toàn Diện Chung được ký kết hồi Tháng Bảy, 2015 và được thực thi vào Tháng Giêng, 2016) giữa Iran, Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc, và Đức, cộng với EU, buộc Iran phải tuân thủ không phát triển nguyên tử hạng nặng và được Cơ Quan Nguyên Tử Năng (IAEA) kiểm soát. Thỏa thuận này tuy không hoàn hảo nhưng ít ra sẽ ngăn chận Iran được 10 đến 15 năm không chế biến nguyên tử qua giới hạn quy định, giúp các nước Tây Phương theo dõi và chế tài.
Nhưng không, ông Trump toan tính giỏi hơn JCPOA nên đã phô trương vũ lực – theo khuyến dụ của Thủ Tướng Benjamin Netanyahu của Israel – bất thình lình oanh tạc Iran vào đêm 21 Tháng Sáu, 2025 (sau khi Israel đã oanh kích Iran tuần trước đó). Thừa thắng xông lên, ngày 28 Tháng Hai, Mỹ dốc toàn lực tấn công Iran tưởng rằng sẽ chấm dứt cuộc chiến trong vài ngày, một mặt để làm hỏa mù che chắn vụ Epstein đang bị Quốc Hội Mỹ đòi công bố, một mặt để thị võ dương oai hầu mang về thành tích chiến thắng vẻ vang cho bản thân.
Sau khi tuyên bố sẽ giúp lật đổ chế độ thần quyền ở Iran đem lại dân chủ cho toàn dân, kêu gọi họ xuống đường. Nhưng không, “Help is on the way” chỉ là lời hứa suông của ông Trump, không cần đổ bộ quân đội lên đất Iran để giúp dân khiến hơn cả chục ngàn người dân bị giết và giam cầm.
Ông Trump chê trận chiến Mỹ ở Việt Nam kéo dài quá lâu, nói rằng nếu ông chủ trì cuộc chiến đó, ông sẽ kết thúc chiến sự trong vòng một hai tuần!
Không kể việc ông trốn quân dịch vì chân mọc xương gai, nhất là trong nhiều cuộc phỏng vấn với Howard Stern năm 1993, ông Trump ví đi lính trong chiến tranh Việt Nam như mắc bệnh hoa liễu.
Bây giờ, đã vào tháng thứ bảy, trận chiến Iran vẫn chưa đưa Mỹ ra khỏi hai cái eo biển Hormuz và Bab el-Mandep trong khi dầu xăng và giá cả vẫn tăng không ngừng. Cả kho vũ khí Mỹ đều cạn kiệt từ Patriot và Tomahawk, cho đến bom cho oanh tạc cơ. Hàng không mẫu hạm Abraham Lincoln triển khai hơn 250 ngày trên biển cả không hề cập bến. Trong khi đó, Mỹ có 18 chiến binh tử trận và hơn 750 người bị thương.
Trong khi đó, ông Trump vẫn huyênh hoang tuyên bố sẽ tiêu diệt Iran nếu họ không làm theo ý ông. Tập trận với Nam Hàn bị hủy bỏ, ông Trump tuyên bố ông Kim Yong Un của Bắc Hàn là đồng minh thân thích của mình. Kỳ thượng đỉnh Mỹ-Trung ở Bắc Kinh hồi Tháng Năm, ông Trump ngưng thương vụ hơn $14 tỷ bán vũ khí cho Đài Loan để làm vừa lòng Chủ Tịch Tập Cận Bình, kỳ vọng sự can thiệp ngoại giao của Trung Quốc với Iran. Cuối cùng, không một mảy may nào về một thỏa thuận hòa bình được Trung Quốc dàn xếp với Iran, kể cả nhượng bộ thương mại đáng kể nào từ Trung Quốc. Thay vào đó, vào Tháng Bảy, hình ảnh vệ tinh độ phân giải cao do các thực thể Trung Quốc cung cấp dẫn đến một cuộc tấn công tên lửa của Iran làm thiệt hại tám chiếc đấu cơ và khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng ở Jordan.
Chuyến họp cao cấp với ông Tập ở Washington kỳ này, ông Trump đích thân ra tận cầu thang máy bay để đón nhà lãnh đạo Trung Quốc, báo chí mong đợi chuyện ký kết ngoại thương và AI giữa hai bên, nhưng người viết không có một hy vọng nào về vấn đề này, ngoài chuyện ông Trump vẫn cầu mong một giải pháp hòa ước với Iran do Trung Quốc chủ động. Trật tự thế giới đã biến chuyển cô lập ông Trump để ông tha hồ đương đầu với đối phương Trung Quốc. [đ.d.]
