STOCKHOLM, Thụy Điển (NV) – Ông Francis Halzen, khoa học gia người Mỹ gốc Bỉ, đoạt giải Nobel Vật Lý Năm 2026 vì có công với Đài Thiên Văn IceCube Neutrino ở Châu Nam Cực và khám phá neutrino, còn gọi là hạt ma (ghost particle), Hàn Lâm Viện Khoa Học Hoàng Gia Thụy Điển loan báo hôm Thứ Ba, 6 Tháng Mười, theo AP.
“Mấy năm qua, ông Francis Halzen dẫn đầu đội ngũ nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế đã cung cấp cho chúng ta công cụ tuyệt vời. Tính kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông mở đường cho thể loại thiên văn học mới,” ông Mark Pearce, chủ tịch Ủy Ban Nobel Vật Lý, cho hay trong thông cáo báo chí của hàn lâm viện.
Ông Halzen, 82 tuổi, nói chuyện với ủy ban qua điện thoại từ Ý hôm Thứ Ba.
“Thật bất ngờ. Tôi hoàn toàn không mong được như vậy,” ông cho biết.
Ông Halzen sinh ở Bỉ và hiện đang làm việc tại trường đại học University of Wisconsin–Madison ở Mỹ.
Đài Thiên Văn IceCube Neutrino là cơ sở nghiên cứu khoa học ở Cực Nam của Châu Nam Cực, theo trang web cơ sở này, và University of Wisconsin–Madison là đơn vị chính phụ trách đài này.
Neutrino là hạt hạ nguyên tử có khối lượng cực kỳ nhỏ nhưng có mặt khắp nơi. Neutrino được những ngôi sao như mặt trời phun ra, và mỗi giây, có hàng ngàn tỷ hạt này đi xuyên qua cơ thể con người.
Khoa học gia không thể nhìn thấy neutrino di chuyển. Thay vào đó, họ đo đạc những gì xảy ra khi loại hạt cực kỳ nhỏ này va chạm với những mẩu vật chất rất nhỏ khác, tạo ra tia sáng hoặc hạt tích điện (charged particle).
Ông Halzen nghiên cứu nhóm neutrino hiếm mà giới khoa học coi là sứ giả của vũ trụ, cung cấp manh mối về cách vũ trụ tiến hóa. Ông nghiên cứu neutrino ở Nam Cực từ những năm 1980.
Ông Halzen sẽ nhận được tiền thưởng 12 triệu kronor Thụy Điển ($1.2 triệu).
Hôm Thứ Hai, giải Nobel Sinh Lý hay Y Khoa được trao cho một khoa học gia người Mỹ và hai khoa học gia người Đức vì có công nghiên cứu quang di truyền học (optogenetics), kỹ thuật dùng ánh sáng điều khiển từng tế bào thần kinh trong não bộ. Ba khoa học gia này sẽ chia nhau tiền thưởng 12 triệu kronor. (Th.Long)
