KIEV, Ukraine (NV) – Ông Volodymyr Zelensky, tổng thống Ukraine, ngày Thứ Bảy, 24 Tháng Mười, xác nhận hệ thống vệ tinh Starlink và Starshield do công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk điều hành đã khôi phục hoạt động sau hơn một tuần bị hạn chế tốc độ, khiến quân đội Ukraine mất khả năng điều khiển một số máy bay không người lái (drone) và phải hủy bỏ nhiều nhiệm vụ quân sự chống Nga.
Theo CBS News, ông Yevhenii Khmara, bộ trưởng Bộ Quốc Phòng Ukraine, cho biết hệ thống giám sát của quân đội ghi nhận tín hiệu vệ tinh ổn định trên những thiết bị di chuyển với tốc độ vượt 400km/giờ, tương đương khoảng 250 dặm/giờ.
Đây là tốc độ di chuyển của thiết bị sử dụng vệ tinh, không phải tốc độ truyền tải Internet.
Ông Zelensky xác nhận Starlink và Starshield hoạt động trở lại với tốc độ như trước khi bị hạn chế và cho biết quá trình khôi phục bắt đầu từ tối Thứ Sáu. Đến sáng Thứ Bảy, quân đội có đủ khả năng kết nối để thực hiện những nhiệm vụ cần thiết.
Ông Khmara nói việc khôi phục này đặc biệt quan trọng đối với hoạt động quân sự, hậu cần, liên lạc và điều khiển drone.
Trước đó, từ khoảng ngày 13 Tháng Mười, nhiều đơn vị Ukraine phát giác hệ thống Starshield bị hạn chế khi gắn trên những thiết bị di chuyển nhanh hơn 160 km/giờ.
Starshield là dịch vụ vệ tinh chuyên dụng cho quân sự do SpaceX phát triển từ công nghệ Starlink. Hệ thống này cho phép quân đội Ukraine điều khiển drone, tấn công các mục tiêu quân sự và đánh chặn những máy bay tấn công của Nga.
Các chỉ huy Ukraine cho biết tình trạng gián đoạn khiến nhiều drone mất kết nối, một số nhiệm vụ bị hủy bỏ và hoạt động phòng không gặp khó khăn.
Đặc biệt, những drone đánh chặn được Ukraine sử dụng để bảo vệ các thành phố trước các cuộc tấn công của Nga đã bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, tranh cãi lớn nhất không phải là nguyên nhân kỹ thuật, mà là ai đã ra lệnh hạn chế hệ thống.
Ngày 21 Tháng Mười, CBS News dẫn các nguồn tin am hiểu sự việc cho biết ông Elon Musk quyết định hạn chế dịch vụ sau nhiều cuộc trao đổi với các viên chức chính quyền Trump.
The Wall Street Journal cũng đưa tin quyết định hạn chế xuất phát từ ông Musk.
Nhưng Reuters dẫn hai viên chức Mỹ và một viên chức phương Tây cho biết lệnh hạn chế Starshield xuất phát từ bên trong Tòa Bạch Ốc.
Ông Musk bác bỏ trách nhiệm quyết định mức độ truy cập Starshield và cho rằng quyền này thuộc về quân đội Mỹ, cuối cùng là tổng thống.
Trong khi đó, ông Pete Hegseth, bộ trưởng Quốc Phòng, nói Ngũ Giác Đài không ra chỉ thị hạn chế dịch vụ. Ông Marco Rubio, ngoại trưởng Mỹ, cũng cho rằng việc này thuộc thẩm quyền của SpaceX.
Ông Trump phủ nhận là người ra lệnh hạn chế Starshield. Ngày Thứ Năm, 22 Tháng Mười, ông tuyên bố ông Musk đã khôi phục dịch vụ. Nhưng đến Thứ Sáu, các đơn vị quân đội Ukraine vẫn báo cáo hệ thống chưa hoạt động bình thường.
Sau đó, ông Trump nói ông sẽ giải quyết nếu tình trạng hạn chế vẫn tiếp diễn.
Việc khôi phục Starlink xảy ra giữa lúc Washington gia tăng áp lực yêu cầu Kiev chấp nhận một thỏa thuận hòa bình với Moscow.
Chính quyền Trump gần đây đạt thỏa thuận nhập cảng dầu diesel Nga và miễn trừ một số biện pháp trừng phạt Moscow. Ông Trump cũng yêu cầu Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga.
Theo Reuters, các drone tầm xa mà Ukraine sử dụng để tấn công nhà máy lọc dầu sâu bên trong lãnh thổ Nga không phụ thuộc vào Starshield. Tuy nhiên, hệ thống này đóng vai trò quan trọng đối với các cuộc tấn công tầm trung tại những vùng lãnh thổ Ukraine bị Nga chiếm đóng.
Ông Zelensky cảm ơn các viên chức và nhà lập pháp Mỹ đã hỗ trợ giải quyết tình trạng gián đoạn.
Dù tín hiệu đã được khôi phục, cả Washington lẫn SpaceX vẫn chưa công khai nhận trách nhiệm về quyết định hạn chế dịch vụ ban đầu. (MPL) [dt]
