Trúc Phương/Người Việt
Sự kiện nóng hổi nhất của “thời sự Trump” là cuộc chiến diệt… tảo. Gọi là “cuộc chiến” có lẽ không quá lời vì lính tráng đã được đưa đến “mặt trận” Hồ Phản Chiếu (The Lincoln Memorial Reflecting Pool). Chỉ vài ngày sau khi việc đại tu và sơn phết lòng hồ hoàn thành, tảo đã xuất hiện đầy mặt hồ và lớp sơn mới bị bong tróc.
Khi “đầm lầy được tát cạn”
Phát biểu với giới báo chí ngày 22 Tháng Sáu, Tổng Thống Trump khẳng định sự bùng phát của tảo xanh và tình trạng lớp phủ polyurethane bị bong tróc không liên quan gì đến dự án cải tạo hấp tấp Hồ Phản Chiếu tốn đến $16.4 triệu. Trump đưa ra những giải thích mơ hồ mà ông cho là nguyên nhân dẫn đến sự xuống cấp cực nhanh của Hồ Phản Chiếu.
Theo Trump, quá trình cải tạo đang diễn ra suôn sẻ thì đám phá hoại mang theo dao và phân bón và bắt đầu phá bĩnh. “Chúng bỏ phân vào nước, có người nói vậy. Nếu bỏ phân bón vào nước, tảo sẽ sinh sôi… Bọn chúng đã làm gì đó để tạo ra tảo.”
Về những mảng polyurethane bong tróc nổi trên mặt hồ, Trump nói “ai đó” đã rạch hồ, “trong đêm tối,” “có lẽ bằng dao rọc giấy hoặc loại dao nào đó”…
Katie Martin, phát ngôn viên Bộ Nội Vụ (nơi quản lý Cơ Quan Công Viên Quốc Gia – NPS), cho biết năm người đã bị bắt vì hành vi phá hoại, và năm người khác bị lập biên bản phạt. Danh tính những người bị bắt và bị phạt không hề được công bố. Tài liệu chính quyền liên bang mà tờ The New York Times tiếp cận cho thấy, dù NPS phát hiện hai vết cắt trên phần xốp nằm giữa các khe nhưng những vết cắt này không liên quan đến lớp phủ “màu xanh cờ Mỹ” bị bong tróc hay tình trạng “tảo nở hoa.”
David Carter Hearn, 67 tuổi – vận động viên đua xe đạp và từng ba lần dự Olympic ở môn đua canoe – thuật rằng ông bị bắt ngày 19 Tháng Sáu và bị buộc tội phá hoại tài sản công. Trong thực tế, Hearn chỉ cúi xuống chạm vào một mảng sơn bị bong tróc lẫn trong đám tảo. Trong cuộc phỏng vấn của The New York Times, đương sự nói, “Tôi chỉ là một công dân tò mò và quan tâm sự việc.”
Ngoài việc cáo buộc hành vi phá hoại, ngày 22 Tháng Sáu, Trump, một lần nữa, lại đổ thừa tổng thống tiền nhiệm.
“Barack Hussein Obama, các bạn đã nghe nói về hắn bao giờ chưa?,” Trump hỏi các phóng viên. Cần nhắc lại, trong giai đoạn 2010-2012, chính quyền Obama từng chi hơn $35 triệu để trùng tu Hồ Phản Chiếu. Chỉ một tháng sau khi hoàn thành, hồ bị tảo xanh phủ dày đặc và hồ vẫn bị rỉ hàng triệu gallon nước mỗi năm.
Nói chung, Hồ Phản Chiếu đã gặp vấn đề rò rỉ và tảo nở suốt nhiều thập niên. Đáng lý phải khảo sát và nghiên cứu kỹ hơn để giải quyết tận gốc vấn đề, Trump vội vã thực hiện dự án khi ký hợp đồng (theo hình thức chỉ định thầu) với hai công ty – một hợp đồng $14.7 triệu trao cho Atlantic Industrial Coatings (trụ sở tại Virginia) để phủ lớp chống thấm màu “xanh cờ Mỹ”; và một hợp đồng $1.7 triệu thuộc về công ty Greenwater Services (trụ sở tại Ohio) để lắp hệ thống mới xử lý nước.
Tháng Tư, khi công bố dự án Hồ Phản Chiếu, Trump kể rằng ông được “truyền cảm hứng” từ “một người bạn giấu tên” đến thăm từ Đức. Khi gặp Trump, “người ấy” nhận xét rằng hồ “quá bẩn,” “ghê tởm” và “không xứng tầm với nước Mỹ.”
Ban đầu, Trump nói, dự án tốn $1.8 triệu. Cuối cùng, chi phí thực tế hơn $16 triệu. Ngày 4 Tháng Sáu, Trump hào hứng khẳng định lớp sơn mới ở lòng hồ “bền từ 50 đến 100 năm.” Ngày 17 Tháng Sáu, sau khi hồ được bơm đầy trở lại, Bộ Nội Vụ thông báo trên X (Twitter), rằng “công nghệ tạo bọt khí nano tiên tiến tiêu diệt tảo rất hiệu quả” và khẳng định hồ bây giờ “trong vắt.” Vài ngày sau, nước chuyển về màu xanh lục.
Thế là NPS đổ thuốc tẩy và một số hóa chất khác xuống để diệt tảo. Tiếp đó, lớp sơn “màu xanh cờ Mỹ” dưới đáy hồ bắt đầu tróc. Ngày 22 Tháng Sáu, Hồ Phản Chiếu lại được tháo nước để “súc” lại. Đáng lý phải “bắt đền” nhà thầu Atlantic Industrial Coatings, Trump lại nói, “những gì mà bọn phá hoại tồi tệ gây ra thực sự là sự xúc phạm đối với cả hai vị tổng thống George Washington và Abraham Lincoln, và chúng cần phải bị xử lý thích đáng.”
Nhận xét trên thật ra cũng là một sự “xúc phạm” đối với những người Mỹ bình thường thật sự muốn biết kẻ nào, “trong bóng đêm,” có thể bạo gan cầm dao rạch một đường dài 350 feet (khoảng 107 m) mà không hề bị phát hiện. Khi được hỏi có bằng chứng nào – chẳng hạn ảnh hoặc video, Trump đáp: “Khi có một vết rạch 350 feet, tôi nghĩ là 350 chứ không phải 250, từ đầu này sang đầu kia, thì anh có coi đó là bằng chứng không? Anh có nghĩ đó là bằng chứng không… Anh phải đến gặp NPS. Họ sẽ cho anh xem, hoặc gặp ông bộ trưởng (Nội Vụ), nhưng tôi đã tận mắt thấy. Bọn chúng đã rạch, rạch một cách rất bạo. Phần đáy hồ cũng vậy, chúng rạch rồi cạy lên…”
Sự việc đang thu hút sự quan tâm công chúng. Những ngày qua, dân hiếu kỳ rủ nhau “lảng vảng” quanh bờ hồ. Họ chụp hình. Có người thậm chí vớt mảng sơn tróc để đem về làm kỷ niệm, vì đó là “một mảnh của lịch sử”…
“Ác nhân” Scenedesmus ở Washington DC liên quan gì đến Giáo Chủ Mojtaba Khamenei?
Giới khoa học gọi loại tảo đang “nở hoa” ngập Hồ Phản Chiếu là Scenedesmus, cái tên thoạt nghe tưởng là siêu ác nhân ngoài hành tinh mới xuất hiện ở Washington, DC (một số nhà khoa học khác gọi nó là Desmodesmus)…
Vấn đề tảo ở Hồ Phản Chiếu, được Trump “đẩy lên” thành chủ đề thời sự, cho thấy một phần cá tính Trump, khi ông làm hỏng điều gì thì trách nhiệm nhất thiết phải thuộc về kẻ khác. Vụ việc khiến liên tưởng đến thất bại của Trump trong cuộc chiến với Iran.
Vấn đề Iran và câu chuyện Hồ Phản Chiếu, dù khác nhau hoàn toàn về quy mô lẫn tầm quan trọng, lại có không ít tương đồng. Trong cả hai trường hợp, trước khi bắt tay thực hiện, Trump luôn nhắc lại sai lầm và thất bại của người tiền nhiệm; và khẳng định ông sẽ sửa lại để mọi thứ đẹp và tốt hơn.
Trong cả hai vụ, Trump đều hành động mà không có kế hoạch chi tiết và hoàn toàn phớt lờ ý kiến chuyên gia. Như nhiều lần trong nhiều vụ, ông nói ông là “chuyên gia về hồ,” rằng “không ai rành về hồ bằng tôi.” Về Hồ Phản Chiếu, nhiều người từng nhắc rằng tảo phát triển vào mùa Hè là điều khó tránh; và việc sơn lớp đáy là không bền và rất dễ bong tróc khi nước trong hồ tăng nhiệt do thời tiết nóng bức.
Sau khi lấy mẫu nước, Rosalina Stancheva Christova, giáo sư sinh thái học thủy sinh thuộc Đại Học George Mason ở Virginia, cho biết tảo Desmodesmus (theo cách gọi của bà) phát triển khắp khu vực, đặc biệt thời điểm này trong năm. Tình trạng nước nông, tĩnh lặng, ánh nắng gay gắt và không có bóng râm che phủ vô hình trung trở thành điều kiện lý tưởng để tảo phát triển mạnh hơn.
Giáo Sư Christova nói thêm, “hiện tượng này xảy ra mỗi mùa Hè nhưng có vẻ việc xáo trộn hồ trong quá trình cải tạo đã đẩy nhanh quá trình này.” Nói cách khác, việc “tảo nở hoa” không liên quan đến hành động phá hoại có chủ ý.
Với vụ Iran, nhiều người cũng nhắc rằng Tehran sẽ phong tỏa eo biển Hormuz và chiến dịch quân sự tốn kém chưa chắc lật đổ được chế độ Tehran. Trump phớt lờ tất. Trong cả hai trường hợp, sự đổ lỗi hoặc viện dẫn nguyên nhân giờ rất kém tính thuyết phục, bởi hậu quả rõ ràng đến mức dù xảo ngôn kiểu gì cũng không thay đổi được sự thật. Tảo “xanh mướt” trên mặt Hồ Phản Chiếu là sự thật. Xăng tăng giá là sự thật. Và còn nhiều sự thật khác.
Hai vụ hoàn toàn khác nhau nhưng thể hiện chính xác con người Trump và cách hành xử của ông. Giờ đây, Trump không còn cách nào khác là “thử lại,” tìm cách sửa sai trong khi khăng khăng “tôi có không có lỗi.” Sửa lại một cái sai, theo cách như thế nào, cũng không thể gọi đó là chiến thắng, kể cả khi cái sai thật sự sửa được.
Nội dung thỏa thuận sơ bộ với Iran cho thấy Mỹ đã thua trắng tay. Với Hồ Phản Chiếu, nó đang được rút nước ra để làm sạch lại. Vài tuần trước, khi được hỏi về kế hoạch bảo trì và ngăn ngừa tảo, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Taylor Rogers nói: “Nhờ có Tổng Thống Trump, lớp lót mới và các vật liệu tiêu chuẩn công nghiệp sẽ giúp bịt kín vĩnh viễn Hồ Phản Chiếu. Trước đây, hồ từng bị rỉ 16 triệu gallon nước mỗi năm và gây lãng phí vô số tiền thuế của dân.”
“Nhờ có Trump,” người Mỹ giờ lại tiếp tục đóng thuế để Trump… “nuôi tảo” và cứu cả sự sụp đổ kinh tế Iran. Có quá nhiều “mùi thực tế” ngày càng khó “ngửi.” Như một sự “tình cờ” trớ trêu, tảo Scenedesmus còn có biệt danh là “Chuột Ốm Chết Sình” (Skinny Dead Mouse). [kn]
