Hiếu Chân/Người Việt
Việc kiểm phiếu bầu cử sơ bộ ở California đang diễn ra với tốc độ “rùa bò.” Tổng Thống Trump và các chính trị gia Cộng Hòa tố cáo “California bầu cử gian lận.” Liệu cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng sắp tới có rơi vào tình huống tương tự?
Kiểm phiếu “rùa bò.” Tại sao?
Đến 6 giờ chiều ngày 11 Tháng Sáu, gần 10 ngày sau bầu cử, Bộ Hành Chính California cho biết đã nhận được gần 9.5 triệu phiếu bầu, kiểm được 9,153,146 phiếu; tương đương 96%, còn 291,385 phiếu chưa kiểm, trong đó có 92,484 phiếu bầu qua bưu điện nhận được trong tuần lễ sau ngày bầu cử.
Luật bầu cử California cho phép các quận hạt có một tháng để kiểm phiếu và bộ trưởng Hành Chính có thêm một tuần, đến ngày 10 Tháng Bảy, để chứng thực kết quả chính thức. Cử tri California còn phải chờ gần một tháng nữa mới biết chính xác ai là ứng cử viên cho các chức vụ dân cử trong cuộc bầu cử giữa kỳ. Tình hình “rùa bò” tương tự cũng diễn ra ở sáu tiểu bang tổ chức bầu cử sơ bộ ngày 2 Tháng Sáu chứ không riêng gì California, năm tiểu bang kia là Iowa, Montana, New Jersey, New Mexico và South Dakota.
Trên báo Người Việt, nhà báo Mai Phi Long có bài giải thích vì sao California đếm phiếu chậm: do số cử tri đông nhất nước và luật bầu cử ưu tiên tạo thuận lợi cho cử tri thực thi quyền bầu cử hơn là sớm có kết quả. Phần lớn cử tri California bỏ phiếu qua thư; phiếu bầu nhận được bảy ngày sau ngày bầu cử vẫn hợp lệ miễn là phiếu đó được đóng dấu bưu điện trước hoặc ngay trong ngày bầu cử. Điều đó có nghĩa là phải tới ngày 9 Tháng Sáu, các cơ quan bầu cử quận hạt mới nhận được đủ phiếu của cử tri; sau đó họ phải phân loại, xác nhận cử tri, đối chiếu chữ ký trên phong bì với chữ ký trong hồ sơ lưu trữ. Việc kiểm tra kỹ lưỡng tính hợp pháp của lá phiếu gửi qua bưu điện mất nhiều thời gian hơn so với việc cử tri bầu trực tiếp tại điểm bỏ phiếu. Ở đây, chậm chạp không phải là dấu hiệu bất thường mà là hệ quả tự nhiên của luật bầu cử.
Tuy vậy, chuyện kiểm phiếu “rùa bò” này của California đang là mảnh đất màu mỡ cho các thuyết âm mưu, nổi bật nhất là cáo buộc chính quyền California do đảng Dân Chủ điều hành thao túng cuộc bầu cử, kéo dài thời gian kiểm phiếu để gian lận! Thuyết âm mưu này do đích thân Tổng Thống Donald Trump đưa ra, được các chính trị gia Cộng Hoà tán thành và được truyền thông cánh hữu ra sức quảng bá.
Cáo buộc California bầu cử “gian lận”
Trong cuộc phỏng vấn với ký giả Kristen Welker của NBC News phát hôm Chủ Nhật 7 Tháng Sáu, Tổng Thống Trump tuyên bố bầu cử ở California bị gian lận. Khi ký giả hỏi lại: “Ngài có bằng chứng không?” ông Trump chỉ đáp “Chỉ cần nhìn là biết.” Và khi ký giả khẳng định “Đó không phải là bằng chứng,” thì ông nổi nóng, mắng chửi thậm tệ người phỏng vấn, truyền thông nói chung, rồi đùng đùng đứng dậy bỏ đi.
Ông Trump nghĩ bầu cử ở California bị gian lận có phần do các ứng cử viên “gà nòi” của ông bị thất thế. Trong cuộc đua vào ghế thống đốc, ông Trump ủng hộ (endorse) ông Steve Hilton đảng Cộng Hoà – một nhà bình luận chính trị của Fox News. Khi kiểm phiếu được khoảng 55%, ông Hilton dẫn đầu với 27.6% số phiếu, cao hơn ứng cử viên Dân Chủ Xavier Becerra 25.6%. Nhưng khi phiếu bầu qua thư được kiểm thì ông Becerra vượt qua ông Hilton. Tính đến 6 giờ chiều ngày 11 tháng Sáu, trong 96% số phiếu đã kiểm thì ông Becerra được 2,504,645 phiếu (28%), ông Hilton được 2,225,051 phiếu (24.9%) và ông Tom Stayer được 2,025,650 phiếu (22.6%). Dự đoán hai người dẫn đầu, ông Becerra và ông Hilton, sẽ đi tiếp vào vòng trong.
Diễn biến tương tự cũng xảy ra với ông Spencer Pratt, đảng Cộng Hòa, được ông Trump ủng hộ tranh chức thị trưởng thành phố Los Angeles. Lúc mới kiểm phiếu khoảng 50%, ông Pratt xếp thứ hai, chỉ sau thị trưởng đương nhiệm Karen Bass, đảng Dân Chủ. Nhưng dần dần, bà Nithya Raman, một nghị viên cấp tiến đương nhiệm trong hội đồng thành phố Los Angeles, vượt qua ông Pratt. Tính đến chiều ngày 10 Tháng Sáu, bà Bass dẫn đầu với 291,397 phiếu (34.3%), bà Raman xếp thứ hai với 246,333 phiếu (29%) và ông Pratt về thứ ba với 216,783 phiếu (25.52%). Hai người dẫn đầu đi tiếp vào vòng bầu cử chính thức đều thuộc đảng Dân Chủ, ông Pratt bị loại.
Sự hoán đổi vị trí giữa ông Hilton và ông Becerra, ông Pratt với bà Raman như trên làm ông Trump nghi ngờ. Thay vì tìm hiểu cặn kẽ, ông lập tức cáo buộc California gian lận. Ông viết trên Truth Social: “Phe Dân Chủ [mà ông gọi khinh miệt là Dumocrats] lại giở trò nữa rồi! Họ đang toan tính CƯỚP KẾT QUẢ bầu cử sơ bộ chức thống đốc California và thị trưởng Los Angeles từ tay hai ứng viên Cộng Hòa xuất sắc. Lại sắp sửa xuất hiện hàng loạt phiếu bầu qua thư gửi đến vào phút chót với số lượng khổng lồ.” “Chuyện này không thể nào xảy ra được. Bầu Cử Gian Lận,” ông Trump viết.
Nhiều chính trị gia Cộng Hoà lập tức về hùa với lời tố cáo của ông Trump. Chủ tịch Hạ Viện Mike Johnson chẳng hạn, phát biểu tại Tòa Nhà Quốc Hội: “Họ vẫn đang kiểm phiếu nhiều tuần sau cuộc bầu cử. Tôi không nói là có gian lận. Tôi chỉ nói rằng chuyện này có mùi ám muội khủng khiếp, và ai cũng biết điều đó.” Khi được yêu cầu bằng chứng, ông Johnson đáp: “Một số âm mưu này vô cùng thâm độc và được dàn dựng từ rất sớm, đến mức không thể nào chứng minh được. Nhưng tôi nghĩ ai cũng cảm nhận được theo bản năng rằng có điều gì đó không ổn ở đây [California].”
Cũng như ông Trump, ông Johnson không đưa ra bất cứ bằng chứng nào làm căn cứ cáo buộc. Đáng chú ý là ông Hilton, người về nhì trong cuộc đua vào ghế thống đốc, không tán thành cáo buộc bầu cử gian lận. Trong chương trình OutFront của CNN, ông Hilton nói ông không thấy điều gì bất thường để phải can thiệp, ông rất cảnh giác, nhóm của ông và các luật sư theo dõi sát tiến trình kiểm phiếu. Ông tỏ ra thất vọng với tốc độ kiểm phiếu chậm chạp nhưng nhấn mạnh rằng ông tin Công Tố Viện Hoa Kỳ sẽ hành động nếu có điều gì nghi vấn.
Thay đổi thế nào?
Lo ngại xu thế đó, một tháng trước cuộc bầu cử sơ bộ, Thống Đốc Gavin Newsom gửi thư cho 58 văn phòng bầu cử quận hạt cảnh báo: “Chúng ta phải công nhận rằng, kiểm phiếu càng lâu thì thông tin giả, tin xuyên tạc, càng lan rộng. Thời gian là yếu tố then chốt để ngăn chặn những lời dối trá về bầu cử bén rễ.”
Rút ngắn thời gian kiểm phiếu, sớm xác nhận kết quả bầu cử đã trở thành một yêu cầu khẩn cấp. Thượng nghị sĩ liên bang, ông Alex Padilla, từng là bộ trưởng hành chính California, thừa nhận với The Atlantic: “Chúng tôi muốn tối đa hóa tỷ lệ tham gia và bảo vệ quyền bầu cử cơ bản. Tuy nhiên, liệu các quận hạt California có thể đẩy nhanh tốc độ kiểm phiếu không? Chắc chắn là có.”
Nhưng làm sao để đẩy nhanh việc kiểm phiếu? Ban Biên Tập báo The New York Times, trong bài xã luận ngày 10 Tháng Sáu đề nghị California quay lại với cách tổ chức bầu cử trước năm 2015, chỉ chấp nhận phiếu bầu qua thư nhận được trong ngày bầu cử, trước khi phòng phiếu đóng cửa. Đồng thời, luật bầu cử của tiểu bang nên cho phép kiểm phiếu sớm, ngay khi nhận được lá phiếu và phải đếm hết phiếu ngay trong đêm sau ngày bầu cử. Nếu California không sửa luật và tổ chức bầu cử hợp lý hơn thì bài báo đề nghị Quốc Hội liên bang ra luật, ấn định ngày bầu cử là hạn cuối cùng tiếp nhận phiếu bầu của cử tri trong toàn quốc Hoa Kỳ.
Điềm dữ!
Đề nghị của báo The New York Times có phần thực tế. Nhưng nó không giải quyết được vấn đề nóng: cáo buộc bầu cử gian lận. Đã thành lệ, cho dù bầu cử ở California nói riêng, ở nước Mỹ nói chung, diễn ra công bằng và trung thực thì ông Trump và đảng Cộng Hoà vẫn tung ra cáo buộc “bầu cử gian lận” nếu kết quả không đúng ý ông.
Ông Trump tố cáo bầu cử gian lận cả chục năm nay, từ khi ông thua Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz trong cuộc bầu cử nội bộ của đảng Cộng Hoà chọn người ra tranh cử tổng thống năm 2016. Đỉnh điểm là năm 2020, ông Trump liên tục nói bầu cử bị đánh cắp, nhưng các tòa án, giới chức bầu cử tại nhiều tiểu bang, và ngay cả giới chức trong chính quyền của ông cũng khẳng định không tìm thấy bằng chứng. Dù vậy, lời kêu gọi “Stop the Steal” của ông đã kích động người ủng hộ MAGA gây bạo loạn ở Quốc Hội ngày 6 Tháng Giêng 2021.
Với ông Trump, rõ ràng từ “gian lận” chỉ có một nghĩa duy nhất: ông thua, đảng của ông thua; còn mọi cuộc bầu cử mà ông thắng, phe ông thắng thì đều được coi là minh bạch, tuyệt vời. Điều đó trở thành chiến thuật chính trị được sử dụng thường xuyên, bất chấp thực tế như thế nào. Ông Trump không quan tâm tới quy trình bỏ phiếu và kiểm phiếu, ông chỉ cần biết nếu các ứng viên “gà nòi” của ông thất bại thì đó là do bầu cử gian lận. Sự kiện 6 Tháng Giêng 2021 chứng tỏ từ cáo buộc vô căn cứ phát ra từ miệng của lãnh đạo tới những hành vi phản dân chủ chỉ là một bước ngắn.
Điểm nguy hiểm chết người của chiến thuật đó là nó huỷ hoại lòng tin của công chúng vào tính liêm chính của bầu cử tự do – một nền tảng của chế độ dân chủ. Khi cử tri không còn tin vào sức mạnh thay đổi của lá phiếu thì dân chủ chỉ còn trên giấy! Cáo buộc vô căn cứ về bầu cử gian lận ở California hôm nay do vậy không phải là “chuyện nhỏ” ở một tiểu bang có dấu hiệu giông tố sẽ đến cho đất nước. [dt]
