Câu chuyện một ngôi đền

Người Việt

Lê Phan

Một trong những địa điểm mà Tổng Thống Barack Obama chọn ghé qua trong chuyến viếng thăm ngắn ngủi đến Sài Gòn là Đền Ngọc Hoàng, nay được đổi gọi là Chùa Phước Hải. Nhiều người chỉ trích vì đền này là của người Hoa và tại sao lại viếng đền này, dù chỉ vài phút, khi đất nước Việt Nam có bao nhiêu chùa chiền khác đáng viếng hơn nhiều.

Nhưng ngôi Đền Ngọc Hoàng ở Đa Kao không hẳn chỉ là một ngôi chùa Tàu bình thường.

Xin phép được kể câu chuyện. Hồi nhỏ gia đình tôi sống ở xóm Tân Định, Đa Kao nên đây cũng coi như là quê hương của tôi. Hà Nội thì xa vời quá, còn Nghệ An, Hà Tĩnh thì chưa bao giờ biết đến, Sài Gòn mới là đất nhà. Hồi đó có một giai đoạn tôi đi học kèm ở một căn nhà gần Đền Ngọc Hoàng. Sau khi học xong, mấy đưa thường rủ nhau vào đền kế bên nhà cô giáo chơi vì đền thường vắng mát. Tôi còn nhớ tuy nhỏ nhưng cũng thường tự hỏi sao đền thờ Phật nhưng không có sư mà chỉ có một ông từ trông nom giữ gìn.

Thường chúng tôi chỉ chơi ngoài sân, những nhiều bữa trưa nóng quá, chúng tôi vào chùa ngồi ngắm các pho tượng. Ông từ cũng chả nói gì, để mặc lũ trẻ miễn là chúng đừng phá ồn ào, mất trang nghiêm. Có một hôm chúng tôi mon men vào đến đằng sau khu có mấy pho tượng Phật. Đó, sau này tôi mới biết là khu nội điện. Đã từng theo mẹ đi chùa nhiều lần tôi thấy khu đó khá lạ. Thay vì có tượng hay hình của các vị sư đời trước, ở nơi là bàn thờ chỉ có một tấm bảng lớn mang hai chữ hán. Hồi đó tôi mới vào trung học, mỗi tuần có một giờ Hán văn. Cô giáo Việt văn rất cẩn thận, giữ đúng nguyên tắc và đã cố dạy cho mấy đứa học trò ít chữ hán và tôi nhận được hai chữ trên đó là chữ Thiên và chữ Địa, như câu “Thiên trời, Địa đất” mà tôi mới được học.

Rồi bẵng đi tôi cũng chẳng còn nhớ đến chuyện này nữa. Sau này, tình cờ đọc một tài liệu về phong trào Thiên Địa Hội chủ trương phản Thanh phục Minh bên Trung Hoa mới biết thế ra ngôi đền Ngọc Hoàng đó có liên hệ với Thiên Địa Hội. Bởi theo các sử gia, tất cả các ngôi đền của Thiên Địa Hội đều có thờ hai chữ “Thiên Địa” ở nơi đáng lẽ là khu thờ tổ ở nội điện.

Khi đọc thấy Tổng Thống Obama sẽ viếng thăm ngôi chùa mà chính lại là Đền Ngọc Hoàng ở Đa Kao, tôi thắc mắc quá. Tìm vào Wikipedia thì được cho biết “Ngôi chùa vốn là điện thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế do một người tên Lưu Minh (Pháp danh Lưu Đạo Nguyên, người Quảng Đông, Trung Quốc) xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ thứ 20. Theo học gia Vương Hồng Sển thì Lưu Minh là người “ăn chay ròng, giữ đạo Minh Sư, lập chí quyết lật đổ nhà Mãn Thanh, xuất tiền tạo lập chùa vừa để thờ phượng vừa để làm nơi hội kín.”

Càng tò mò hơn tôi giở lại cuốn Nhìn Lại Sử Việt tập 4 của Sử gia Lê Mạnh Hùng và tìm được liên hệ giữa Thiên Địa Hội và Việt Nam xin trích nguyên văn:

“Thiên Địa Hội vốn là một hội kín của Trung Quốc mà đã được thần thoại hóa khá nhiều, nhất là trong những truyện võ hiệp về sau này. Thiên Địa hội được thành lập bởi Trịnh Khai và năm người bạn nữa tại Phúc Kiến vào năm 1761. Thoạt tiên, mục tiêu của hội này không hoàn toàn là nhắm mục đích chống lại nhà Thanh mà có tính cách là một tổ chức cướp bóc như kiểu Lương Sơn Bạc mà thôi. Với mục tiêu cướp của nhà giầu chia cho nhà nghèo, hội tổ chức một cuộc nổi dậy tại Phúc Kiến vào năm 1769, nhưng trước khi hành động đã bị phát hiện và bị Thanh triều dẹp tan. Mặc dầu vậy, Thiên Địa Hội tiếp tục phát triển và lan truyền đi sang nhiều tỉnh khác tại Trung Quốc, và với sự lan truyền, hội cũng tạo ra những thần thoại và những nghi thức kiểu tôn giáo để hấp dẫn những hội viên cũng như tạo một hướng đi cho hội. Huyền thoại thành lập của Thiên Địa Hội nay kể lại rằng Thiên Địa Hội bắt đầu từ chùa Thiếu Lâm ở Phúc Kiến. Sau khi chùa Thiếu Lâm này bị các võ sĩ của nhà Thanh tấn công và đốt cháy (chuyện đốt cháy chùa Thiếu Lâm này đã được kể lại trong bộ truyện võ hiệp Hỏa thiêu Thiếu Lâm Tự; cũng như trong bộ dã sử Càn Long Du Giang Nam). Nhưng không phải tất cả các vị tăng chùa Thiếu Lâm đều bị giết chết trong vụ này. Có năm nhà sư trốn thoát và chạy được đến Hồng Hoa Đình nơi mà họ gặp được một nhóm người trung thành với nhà Minh giúp đỡ. Thiên Địa Hội được thành lập từ đó với chiêu bài “phản Thanh phục Minh.” Mặc dầu mục đích chính là “phản Thanh phục Minh” nhưng nhằm để đánh lạc hướng những theo dõi của Thanh triều, hoạt động của hội được giữ bí mật với bề ngoài hành động như một tổ chức tương tế và tôn giáo. Các cơ sở của họ thường là những chùa quán bên ngoài thờ Phật Bà Quan Âm và bên trong thờ những trung thần liệt sĩ thời trước như Quan Vân Trường hoặc là Văn Thiên Tường. Trên phương diện này, Thiên Địa hội cũng giống như những tổ chức tôn giáo bí mật của Trung Quốc như là Bạch Liên giáo. Sang đến thế kỷ thứ 19, Thiên Địa hội đã bén rễ vững chắc ở vùng Hoa Nam đặc biệt là ở hai tỉnh Quảng Đông và Phúc Kiến cũng như lan truyền trong số những người Hoa sống ở các nước thuộc vùng Đông Nam Á như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia vân vân… Thoạt đầu, tại miền Nam Việt Nam, những chi hội của Thiên Địa Hội chỉ nhận người Hoa mà thôi. Dần dần hội mở ra cho cả người Việt tham dự. Tuy rằng hội không có một tổ chức như một đảng chính trị, nhưng sinh hoạt của hội này rất chặt chẽ bí mật. Hội viên nhận biết nhau bằng một dấu hiệu riêng và nói với nhau bằng một thứ tiếng lóng riêng. Chính vì hội được che phủ bằng một tấm màn huyền bí như vậy cho nên cả hội viên và người ngoài đều coi hội là một cái gì thiêng liêng ghê gớm. Lời thề của hội và kỷ luật hội được coi như là bất khả xâm phạm. Nhờ vào cái thần bí đó mà hội phát triển rất nhanh. Càng về sau này, với số hội viên người Việt càng ngày càng đông, những người Việt tách ra thành một hội riêng. Các cơ sở của Hội mạnh nhất là ở các tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Chợ Lớn, Thủ Dầu Một, Bến Tre và Châu Đốc. Nhưng một khi Thiên Địa hội trở thành hội của người Việt rồi thì mục tiêu hoạt động của hội cũng không còn là phản Thanh phục Minh nữa mà chuyển sang chống thực dân Pháp cùng bọn tay sai để khôi phục độc lập cho Việt Nam. Một trong những hấp dẫn nhất của Thiên Địa hội đối với nông dân là những hành động “trừ gian diệt bạo” cướp bóc và giết hại những tên cường hào ác bá hoặc là những hạng quan lại tham nhũng. Những chỗ nào Thiên Địa hội phát triển thì những hành động khủng bố cá nhân này thường xuyên xảy ra. Chính vì thế cho nên thực dân Pháp đã tìm cách đàn áp mạnh mẽ các hoạt động của hội này, bắt bớ và giết hại nhiều người mà chúng cho là hội viên.”

Và theo tác giả cho biết thì Đền Ngọc Hoàng ở Đa Kao đã có tên trong hồ sơ của mật thám Pháp.

Rất nhiều người Việt chúng ta đang vô cùng thán phục toán cố vấn của Tổng Thống Obama khi họ đã giúp ông viết một bài diễn văn mà đã thản nhiên nói đến “Trong lịch sử, nhiều lần quý vị không được tự quyết định số phận mình” và đến “Người Việt Nam có bài thơ: Sông Núi nước Nam vua Nam ở -Rành rành định phận tại sách trời.”

Phải chăng những người cố vấn đó và tổng thống Hoa Kỳ đang nhắc nhở cho nhân dân Việt Nam một kinh nghiệm lịch sử khác qua việc đưa tổng thống đến thăm đền Ngọc Hoàng ở Đa Kao, đền của Thiên Địa Hội?

Bài liên quan

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

CPTPP và EVFTA: Tương lai tạm thời cho nhân quyền Việt Nam

Theo logic phát triển của CPTPP (Hiệp Định Đối Tác Toàn Diện và Tiến Bộ Xuyên Thái Bình Dương) và EVFTA (Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-Châu Âu), năm 2019 sẽ ra sao với nhân quyền?

Một tình trạng chính phủ thiểu số vĩnh viễn?

Một hệ thống chính quyền vốn chọn ưu thế cho nhóm thiểu số da trắng và nông thôn so với đa số đa dạng ở thành thị sẽ sớm mất chính nghĩa...

Bản đồ tranh cử 2020

Kết quả cuộc bỏ phiếu Thứ Ba, 6 Tháng Mười Một vừa qua, cho thấy cuộc tranh cử tổng thống và quốc hội năm 2020 sẽ tùy thuộc vào yếu tố địa dư.

Thế giới tàn bạo mới của gián điệp và áp bức

Sự phối hợp của các chính phủ Anh, Hòa Lan và Mỹ, cho thấy các báo cáo về hoạt động tình báo và phá hoại của Nga tại phương Tây.

Mừng: Bỏ phiếu xong rồi!

Dân Mỹ đã bỏ phiếu xong rồi! Dù kết quả ra sao, cũng rất mừng khi các phòng phiếu đóng cửa! Trận đấu võ đã xong một hiệp...

Từ Đài đến Quỳnh: 2018 khác 2013 như thế nào?

Tín hiệu le lói trên cũng mang đến một tia hy vọng về biểu đồ đàn áp nhân quyền ở Việt Nam đã chạm vào “vùng đỉnh” vào cuối năm 2017, đầu năm 2018 và đi ngang trong năm 2018.

Suy thoái toàn cầu bắt đầu vì Trung Cộng?

Không ai cầu mong kinh tế Trung Quốc lâm nạn, vì tai họa sẽ lan truyền khắp thế giới, kể cả nước Mỹ. Trong hình, công nhân tại một nhà máy ở phía Đông tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc, hôm 18 Tháng Mười, 2018.
Nếu hai ông Donald Trump và Tập Cận Bình không thỏa hiệp được với nhau, cuộc chiến tranh mậu dịch có thể làm kinh tế cả thế giới đi xuống...

Bầu cử giữa nhiệm kỳ đã tới

Thăm dò dư luận toàn quốc và California của Đại Học USC và báo Los Angeles Times cho thấy 57% cử tri ủng hộ Dân Chủ so với 40% phía Cộng Hòa.

Nguyễn Phú Trọng theo Tập Cận Bình

Nguyễn Phú Trọng đang mở đường cho Trung Cộng thôn tính nước Việt Nam
Nguyễn Phú Trọng đang đi theo con đường Tập Cận Bình trong việc củng cố quyền lực. Nhưng Trọng còn học tập Bình ngay trong chính sách...

‘Vượt dự toán thấp nhất trong 4 năm’: Ngân sách vào thời cạn thu

Về giá trị tuyệt đối, số thu dự kiến cho ngân sách năm 2018 vẫn “năm sau cao hơn năm trước” do chế độ cưỡng bức dân đóng thuế “kiến tạo.”