Trúc Phương/Người Việt
“Lùa gà” là từ phổ biến trên mạng xã hội ám chỉ hành vi dắt mũi, dụ dỗ, kích động và “thao túng tâm lý” đám đông để tin vào những gì mình nói nhằm đạt được mục đích lôi kéo bầy đàn. Với MAGA, họ ngày càng có cảm giác bị lừa. Họ nhận ra rằng những gì Tổng Thống Trump nói trong chiến dịch tranh cử giờ đây “thấy rất khác”…
Cái bánh vẽ “America First”
Trong chiến dịch tranh cử, Donald Trump luôn khẳng định lập trường “Nước Mỹ Trên Hết.” Ông hứa sẽ bảo vệ biên giới, tái xây dựng lực lượng lao động trong nước và cứng rắn với những quốc gia mà ông cho rằng đang lợi dụng Mỹ.
Tuy nhiên, sau 10 tháng nhiệm kỳ hai, Trump đang đối mặt phản ứng dữ dội từ một bộ phận bảo thủ, từ những nhân vật được xem là nòng cốt nhất của phong trào MAGA. Họ cho rằng ông dành quá nhiều thời gian cho các vấn đề bên ngoài nước Mỹ, từ chuyện tìm cách thay đổi chế độ ở Venezuela, làm trung gian hòa bình tại Ukraine và Gaza, đến việc gia hạn thỏa thuận hoán đổi tiền tệ trị giá $20 tỷ cho Argentina.
Làn sóng chỉ trích tăng dần khi người ta tin rằng Trump đi ngược lại với lợi ích “Nước Mỹ Trên Hết” – chủ thuyết cốt cán của chiến lược “lùa gà,” trong đó có việc sẵn sàng cấp thị thực cho sinh viên quốc tế và lao động nhập cư có tay nghề.
Từ Tháng Sáu, làn sóng chỉ trích Trump đã bùng nổ. Những nhân vật có sức ảnh hưởng mạnh như Tucker Carlson và Steve Bannon đã công khai phản đối Trump, đặc biệt trong vấn đề liên quan Israel. Những vết nứt trong nội bộ MAGA càng lộ rõ hơn vài tuần qua, cho thấy nền tảng chính trị kiên cố của Trump tiếp tục chao đảo. Phần mình, Trump bào chữa: “Tôi phải xem chức vụ tổng thống như một vị trí quản lý cả thế giới chứ không chỉ trong nước… Chúng ta có thể chứng kiến một thế giới bùng cháy, nơi chiến tranh dễ dàng lan tới bờ biển nước Mỹ nếu có một tổng thống kém cỏi.”
Với nhiều người MAGA, thành phần từng bày tỏ sẵn sàng thực hiện bất kỳ cuộc thánh chiến nào vì Trump, họ nhận ra họ đang bị phản bội. Sự bội phản cay đắng lại đến từ chính người được xem là “chiến binh tiên phong” của “America First.” Mâu thuẫn hiện tại giữa họ và Trump đang khiến họ phải cân nhắc giữa lòng trung thành với hệ tư tưởng “Nước Mỹ Trên Hết;” và lòng trung thành với một tổng thống mà họ ủng hộ bấy lâu.
“Tôi phản đối viện trợ nước ngoài, phản đối chiến tranh nước ngoài, và phản đối việc gửi dù chỉ một đô la ra nước ngoài” – phát biểu của Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia) – “Tôi đặt nước Mỹ lên trên hết và chỉ nước Mỹ mà thôi. Không có cách nào khác.” Ngoài vấn đề “Nước Mỹ Trên Hết,” nhiều người ủng hộ Trump còn thất vọng bởi những gì ông liên quan hồ sơ Jeffrey Epstein.
Vấn đề kỳ lạ ở đây là Trump được “mặc định” có thể bất tín với bất kỳ ai nhưng ông “không được” bất tín với… MAGA. Trong khi đó, ông thường xuyên thay đổi đột ngột các chính sách. Từng hùng hổ tuyên bố cấm cửa sinh viên Trung Quốc nhưng giờ ông đang “điều chỉnh” lại.
Trong cuộc phỏng vấn gần đây với Laura Ingraham trên Fox News, khi bị truy vấn về kế hoạch cấp thị thực cho hàng trăm ngàn du học sinh Trung Quốc, Trump nói: “Tôi nghĩ việc có người từ các quốc gia khác đến là tốt. Tôi muốn hòa thuận với thế giới.” Và sở dĩ ông ủng hộ thị thực H-1B cho lao động kỹ năng cao vì nước Mỹ không có “một số tài năng nhất định.” “Anh không thể kéo một người đang thất nghiệp ra rồi bảo, ‘Tôi sẽ cho anh vào nhà máy để chế tạo hỏa tiễn,’” Trump lập luận.
Chưa hết, chỉ một ngày sau khi Trump bày tỏ ủng hộ chương trình H-1B, Bộ Trưởng An Ninh Nội Địa Kristi Noem khoe rằng chính quyền Trump đang đẩy nhanh lộ trình nhập tịch.
“Dưới sự điều hành của chính quyền Trump, có nhiều người được nhập tịch hơn bao giờ hết,” Noem nói trên Fox News. Cử tri MAGA lại tự hỏi điều gì đang thật sự xảy ra. Sao mọi thứ lại trở nên bất nhất, khi một mặt cam kết siết chặt nhập cư để mang lại việc làm cho người Mỹ, mặt khác lại hể hả khoe rằng nước Mỹ cho thiên hạ bên ngoài vào nhập tịch “nhiều hơn bao giờ hết?”
Laura Loomer, nhà hoạt động cực hữu khét tiếng và là đồng minh thân cận của Trump, không giấu được sự bất bình. Bà nói, lập trường của chính quyền Trump “rất đáng thất vọng.” “Làm sao đó lại là điều tốt? Chúng ta phải đuổi người nước ngoài chứ không phải để họ ở lại,” Laura Loomer bày tỏ.
Một trong những lời hứa “to đẹp” nhất trong giai đoạn “lùa gà” (tranh cử tổng thống) là giảm giá sinh hoạt. Luôn khẳng định nền kinh tế vẫn mạnh, “mạnh chưa từng có,” Trump nói: “Chi phí và LẠM PHÁT đều cao hơn thời ‘Joe Biden Ngủ Gục’ so với hiện tại.” Ông khẳng định, dưới thời mình, giá cả sinh hoạt đang “giảm liên tục.”
Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn khác. Dân “mất job” tràn lan. Giá cả sinh hoạt và đời sống khó khăn bội lần, thậm chí “khổ gấp mấy lần” thời “Biden Ngủ Gục.” Bất kỳ chính quyền nào cũng có thể nói dối điều gì đó nhưng không chính quyền nào có thể nói dối về giá cả sinh hoạt. Không giấu được nỗi thất vọng, Dân Biểu Marjorie Taylor Greene nói trên chương trình “The Sean Spicer Show”: Trump đang “thao túng tâm lý” (“gaslight”) người dân khi nói giá cả giảm. “Điều đó càng khiến người dân vô cùng bực tức, vì họ biết họ phải trả bao nhiêu khi đi chợ”…
Sử dụng thứ ngôn ngữ không kiêng nể, Dân Biểu Thomas Massie (Cộng Hòa-Kentucky) nói với CNN: “Khi họ bảo vệ ấu dâm, khi họ đốt ngân sách của chúng ta, khi họ bắt đầu các cuộc chiến ở nước ngoài – xin lỗi, tôi không thể đi cùng họ được. Ở tiểu bang nhà của tôi, người dân đồng tình với tôi. Họ hiểu. Ngay cả những người ủng hộ Trump nhiệt thành nhất cũng hiểu.”
Cuối cùng cũng chỉ là…
Trong thực tế, chính quyền Trump đang tìm cách xoay chuyển tình hình. Cố Vấn Kinh Tế Tòa Bạch Ốc Kevin Hassett nói rằng chính quyền sẽ tìm cách tăng sức mua cho thị trường, rằng “chúng tôi sẽ sửa mọi thứ ngay lập tức.”
Kết quả bầu cử Tháng Mười Một cho thấy vấn đề giá cả leo thang thật sự là mối quan tâm hàng đầu của người dân. Kết quả cho thấy cử tri Latino đang quay lưng với đảng Cộng Hòa trong bối cảnh nỗi lo cơm áo gạo tiền ngày càng nhức nhối. Và kết quả cũng cho thấy nhiều cử tri bắt đầu “té ngửa” vì “một thời ngây dại” bị… “lùa gà.”
Tất nhiên Tòa Bạch Ốc luôn nói Tổng Thống Trump chưa bao giờ từ bỏ chính sách “America First.” “Là kiến trúc sư của phong trào MAGA, Tổng Thống Trump luôn đặt nước Mỹ lên trên hết,” phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Abigail Jackson bào chữa. “Mỗi ngày, ông ấy làm việc chăm chỉ để tiếp tục hoàn thành những lời hứa đã đưa ra, và sẽ tiếp tục thực hiện.”
Cùng cách thức bào chữa, Dave Carney, chiến lược gia Cộng Hòa từng điều hành tổ chức hành động chính trị có tên “Trump Preserve America,” nói rằng quả thật việc MAGA thất vọng hoàn toàn có thể hiểu được, trước việc Trump tập trung quá nhiều vào chính sách đối ngoại; tuy nhiên, điều đó “không có gì đáng lo” vì đó chỉ là một phần trong chương trình nghị sự của tổng thống.
“Không có chuyện tách biệt chương trình nghị sự trong nước với chính sách đối ngoại” – Dave Carney nói – “Tất cả đều nằm trong mục tiêu giúp nước Mỹ tốt hơn và tiết kiệm nhiều tiền hơn.”
Với cá nhân Trump, ông bác bỏ ý kiến rằng có sự chia rẽ đáng kể trong lực lượng ủng hộ mình. “Đừng quên, MAGA là ý tưởng của tôi,” Trump nói trong cuộc phỏng vấn với Laura Ingraham (Fox News). “Tôi hiểu MAGA muốn gì hơn bất kỳ ai.” Về điều này, có lẽ Trump đúng. Ông, hơn bất kỳ ai, hiểu rất rõ tâm lý cử tri MAGA và rất thành công trong việc xây dựng được “một nửa nước Mỹ” trung thành đi theo mình.
Tuy nhiên, giữa “hiểu” và mang lại sự thỏa mãn thường có một khoảng cách, và giữa lòng trung thành với chén cơm là một thực tế nữa không thể phủ nhận. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ Trump giảm không phanh. Theo khảo sát AP-NORC, chỉ 33% người trưởng thành đồng ý với cách Trump điều hành chính phủ, giảm từ 43% hồi đầu năm. Khoảng 68% đảng viên Cộng Hòa cho biết họ vẫn ủng hộ Trump nhưng tỷ lệ này cũng giảm, so với 81% trong cuộc khảo sát vào Tháng Ba.
David Lapan, người vừa rời vị trí cố vấn cấp cao tại Bộ Cựu Chiến Binh, cho biết, nhiều cựu binh – từng bị lôi kéo và thu hút bởi thông điệp tranh cử của Trump – hiện rất phẫn nộ. Đó là những người lâu nay phụ thuộc vào tem phiếu thực phẩm (Food Stamp), trong khi đó, Trump đang tìm cách cắt giảm ngân sách chương trình này. Vô số chương trình xã hội khác cũng bị cắt ngân sách, ở thời điểm mà Tòa Bạch Ốc “post” hình khoe những căn phòng mới được “dát vàng,” ở thời điểm mà Tòa Bạch Ốc đón phái đoàn Thái Tử Saudi Arabia với sự tốn kém hơn mức bình thường…
“Khi ông ấy trở lại ghế tổng thống, chiếc mặt nạ bắt đầu rơi. Mọi thứ giờ đây chỉ là chuyện phục vụ bản thân ông ấy cùng đám triệu phú và tỷ phú” – David Lapan nói – “Cuối cùng, ông ấy cũng là một kẻ thuộc tầng lớp ăn trên ngồi trước.” [kn]
