Trúc Phương/Người Việt
Với $1 triệu, gần như bất cứ công dân nước nào cũng đến được và sống hợp pháp ở Mỹ. Một “tấm bùa” được thiết kế óng ánh vàng sẽ không chỉ giúp người mua có cơ hội đổi đời mà bản thân chương trình “thẻ vàng” (Trump Gold Card) cũng giúp “đổi đời” nước Mỹ khi doanh thu từ việc bán thẻ góp phần trả nợ công quốc gia…
Đã có “một người” mua!
Tháng Tư, 2025, Tổng Thống Trump tiết lộ chương trình thẻ vàng khi khoe với giới báo chí trên chuyên cơ tổng thống Air Force One bản mẫu chiếc thẻ có in chân dung và chữ ký ông. “Chỉ với $5 triệu, chiếc thẻ này có thể thuộc về quý vị. Đây là chiếc thẻ đầu tiên thuộc loại này. Quý vị có biết chiếc thẻ này là gì không? Đó chính là thẻ vàng.”
Ngày 19 Tháng Chín, 2025, Trump chính thức hiện thực hóa ý tưởng trên khi ký sắc lệnh hành pháp thiết lập chương trình nhập cư cho phép người nước ngoài được ưu tiên duyệt nhanh hồ sơ xin cấp thẻ thường trú hợp pháp. Mức giá mua thẻ được rút xuống còn $1 triệu, cộng thêm phí duyệt hồ sơ trị giá $15,000.
Ý tưởng “thẻ vàng” thật ra là một phần của văn hóa Mỹ. Người Mỹ rất khoái thẻ. Dân nhà giàu sẵn sàng bỏ ra hàng ngàn hoặc thậm chí hơn để mua thẻ thành viên một hội quán nào đó. Cách đây chưa lâu, Starbucks đã phát hành “thẻ vàng” cho các khách hàng thân thiết. Tại New Jersey, thậm chí có loại “thẻ vàng” được cấp giới hạn cho người thân hoặc bạn bè giới công lực mà khi bị cảnh sát tuýt còi, người ta thường đưa ra với hy vọng cầu may được xí xóa lỗi vi phạm. Năm 2024, United Healthcare công bố loại “thẻ vàng” cho phép một số bác sĩ cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân nhanh hơn, thay vì chờ trải qua thủ tục thông thường.
Cuối thập niên 1960, American Express phát hành “Executive Card.” American Express quảng cáo, một khi được duyệt cấp thẻ này, coi như bạn thuộc về nhóm thượng lưu đẳng cấp, với tiềm lực tài chính dồi dào và được xếp hạng tín dụng nằm trong top 5% hàng đầu nước Mỹ. Vào nhà hàng mà móc thẻ này ra thì thiên hạ có mà lé mắt.
Tương tự, chiếc thẻ vàng AmEx (American Express) cũng trở thành biểu tượng văn hóa.
Năm 1995, khi bước lên sân khấu nhận Oscar cho hạng mục thiết kế phục trang, nhà thiết kế Lizzy Gardiner xuất hiện trong bộ váy được kết từ 254 chiếc thẻ vàng AmEx. Đó không phải là thẻ trang trí. Chúng là thẻ thật, được phát hành dưới tên Lizzy Gardiner.
Với Trump, trong chiến dịch tranh cử 2024, Trump “phát hành” một “thẻ vàng đặc biệt” dành cho “cử tri đặc biệt.” Trong tin nhắn kêu gọi người ủng hộ quyên góp, Trump viết: “TÔI LÀ TỔNG THỐNG TRUMP. Tôi muốn đích thân liên hệ với quý vị để thông báo rằng tôi vừa chính thức ra mắt một chương trình thành viên vô cùng danh giá. Hãy đóng góp ít nhất $47, tôi sẽ chỉ đạo đội ngũ chiến dịch tranh cử gửi tặng bạn chiếc THẺ VÀNG TRUMP CHÍNH THỨC của tôi và nó được chuyển thẳng đến nhà bạn!”
“Thẻ vàng” tiếp tục ám ảnh Trump khi ông trở thành tổng thống. “Thẻ xanh” giờ đây chẳng là gì. Phải là “thẻ vàng Trump.” Với “thẻ vàng,” “đó thật sự là một điều tuyệt vời. Toàn bộ số tiền thu được từ những tấm thẻ vàng sẽ được dùng để giảm nợ công. Số tiền này được nộp vào ngân khố quốc gia,” Trump nói. Với không ít người, trong bối cảnh nhập cư và sống hợp pháp trên đất Mỹ ngày càng phức tạp, chương trình “thẻ vàng” thường trú thật sự là ý tưởng hấp dẫn. Việc lận lưng chiếc “thẻ vàng” in hình Trump chẳng khác gì sở hữu tấm bùa hộ mệnh vô giá.
Tháng Mười Hai, 2025, Bộ Trưởng Thương Mại Howard Lutnick dự đoán chính quyền Trump sẽ cấp 80,000 “thẻ vàng” và thu về hơn $100 tỷ. Tháng Hai, 2025, Bộ Trưởng Lutnick cho biết có tới 250,000 người đang háo hức xếp hàng xin cấp thị thực “thẻ vàng.”
Tuy nhiên, từ ngày chào hàng, “thẻ vàng” bị “bán ế” một cách thảm hại. Tháng Tư, 2026, Bộ Trưởng Lutnick cho biết chương trình “thẻ vàng” mang lại $1.3 tỷ doanh thu. Trong thực tế, trong hồ sơ pháp lý nộp lên tòa, Tòa Bạch Ốc thừa nhận số người nộp đơn lác đác không đáng kể, với 338 yêu cầu cấp thị thực thẻ vàng; trong số đó, chỉ 165 người nộp khoản phí không hoàn lại $15,000 để tiếp tục quy trình; và vỏn vẹn 59 người chuyển sang bước tiếp theo là hoàn thiện các thủ tục giấy tờ theo yêu cầu Bộ Nội An.
Cuối Tháng Tư, Bộ Trưởng Lutnick thông báo, cuối cùng đã “tìm” được một cá nhân được phê duyệt cấp thị thực “thẻ vàng.” Có người đồn đó là một ông người Hoa. Tuy nhiên, chính quyền từ chối cung cấp bất kỳ thông tin nào liên quan danh tính “kẻ may mắn.” Giới thạo tin về di trú tin rằng đó là “tin đểu” không có thật.
“Thẻ vàng Trump” hiện đối mặt nhiều đơn kiện. Trong đơn khiếu nại trình lên Tòa Washington DC, Quỹ Bảo Vệ Dân Chủ (Democracy Defenders Fund) nhấn mạnh rằng quyền thường trú hợp pháp không nên chỉ dành riêng cho giới lắm tiền nhiều của. Kevin Bell – đồng sáng lập Free Information Group – nói, “thị thực nhập cư không phải là suất thành viên câu lạc bộ Mar-a-Lago trị giá hàng triệu đô.” Điều gây bất bình nữa là chương trình “thẻ vàng Trump” đang gây ảnh hưởng khi chiếm chỗ những người nộp đơn thuộc các chương trình thị thực hiện hành như EB-1 và EB-2.
Vàng mã!
Như được thuật trên The Washington Post ngày 10 Tháng Năm, “thẻ vàng Trump” là một chương trình… “tào lao xịt bụp.” Chính luật sư di trú Michael Wildes, người từng đại diện pháp lý cho Melania Trump và cha mẹ bà, cho biết chương trình này có quá nhiều điều không ổn về mặt pháp lý và do đó việc “gửi gấm” cuộc đời cùng với số tiền không nhỏ cho nó là một cuộc phiêu lưu “tiền mất tật mang” đối với bất kỳ ai. Michael Wildes kể, khi nhận được những cuộc gọi xin tư vấn vụ “thẻ vàng,” ông thẳng thắn nói “sẽ là hành vi thiếu đạo đức nếu tôi nhận đại diện cho họ.”
Nhìn chung, giới luật sư di trú đại diện cho giới có tiền có của cảnh báo rằng không nên dại dột bỏ ra khoản phí $15,000 làm hồ sơ, đơn giản, vì chương trình “thẻ vàng Trump” chưa hề được Quốc Hội thông qua. Nói cách khác, cho đến thời điểm này, “thẻ vàng Trump” không khác là thẻ vàng… mã.
Trong các hội thảo về đầu tư vào Mỹ, chẳng hạn hội nghị “Invest In the USA” diễn ra thượng tuần Tháng Năm tại Washington, DC, với sự tham dự của đông đảo luật sư di trú đại diện cho các nhà đầu tư nước ngoài, chủ đề về “thẻ vàng Trump” hầu như không hề được đề cập. Aaron Grau, giám đốc điều hành “Invest In the USA,” nói rằng vụ “thẻ vàng Trump” chỉ được nhắc đến như một chủ đề tán gẫu “được mọi người đem ra làm chuyện phiếm khi cùng nhau nhâm nhi ly bia.”
“Invest In the USA” là nơi chuyên vận động chương trình thị thực EB-5 vốn được Quốc Hội ban hành từ năm 1990. Theo Aaron Grau, các thành viên của “Invest In the USA” từng nhiều lần tiếp xúc các nhà lập pháp; và mỗi khi vụ “thẻ vàng” được nhắc thì họ thường chỉ nhận được những cái “đảo mắt ngán ngẩm.” Các vị lập pháp khẳng định Quốc Hội nói chung, Cộng Hòa lẫn Dân Chủ, không hề có bất kỳ quan tâm nào đối với việc đưa sắc lệnh hành pháp của Trump thành luật.
Với những ai còn “lấn cấn” và chưa thật sự tin chẳng lẽ chính quyền Trump “buôn nước bọt,” cần biết thêm về sự khác biệt giữa thị thực EB-5 và “thẻ vàng Trump.” Với chương trình EB-5, đương đơn được yêu cầu khoản đầu tư trị giá $800,000. Nếu hồ sơ được duyệt, chính quyền Mỹ cấp quyền cư trú cho vợ/chồng và con cái chưa thành niên của đương đơn. Mọi thứ liên quan khác chỉ có thể thay đổi thông qua các đạo luật do cơ quan lập pháp ban hành.
Trong khi đó, “thẻ vàng Trump” yêu cầu nộp $1 triệu, cộng thêm $1 triệu cho mỗi thành viên gia đình, và hoàn toàn có thể bị bãi bỏ chỉ bằng một sắc lệnh hành pháp. Có nghĩa, nếu tổng thống kế nhiệm hủy bỏ thì “thẻ vàng Trump” trở thành “kỷ vật.” Yếu tố phiêu lưu nhất của “thẻ vàng Trump,” như đã nói, là nó hoàn toàn không có giá trị pháp lý phù hợp với luật nhập cư và định cư của nước Mỹ, vì nó chưa hề được bất kỳ đạo luật hay quy định chính thức nào xác thực tính hợp pháp.
Cần nói thêm, Tối Cao Pháp Viện xác định rằng chỉ Quốc Hội mới có “quyền lực tuyệt đối” (“plenary power”) đối với vấn đề nhập cư; và Quốc Hội có quyền cao hơn nhánh hành pháp trong việc thiết lập chính sách nhập cư. 35 năm qua, Quốc Hội đã không thay đổi các loại thị thực.
Đáng lý vụ “thẻ vàng Trump” phải bị Quốc Hội chặn từ đầu. Cần biết, Quốc Hội từng không ít lần phản đối việc Tòa Bạch Ốc tự tiện thực hiện các bước mà họ cho là cản trở quyền lực mình. Trong quá khứ, một số nghị viên Cộng Hòa đã phản ứng gay gắt khi cho rằng nhánh hành pháp vượt quá thẩm quyền cho phép, chẳng hạn vụ Tổng Thống Barack Obama tìm cách cấp quy chế pháp lý cho trẻ em được đưa đến Mỹ; hoặc vụ Bộ Ttrưởng Nội An Alejandro Mayorkas thời Biden mở rộng các chương trình tạm tha mà không có sự chấp thuận Quốc Hội. [kn]
