Trúc Phương/Người Việt
Chưa có bất kỳ tổng thống nào trục lợi dữ dội và công khai từ ghế tổng thống như ông Donald Trump. Không phải là những khoản bỏ túi linh tinh mà hàng chục triệu. Với thường dân, giao dịch nội gián (insider-trading) là một trọng tội và phải ngồi tù; nhưng với Trump, ông thao túng thị trường bằng những tuyên bố “thả mồi” sau đó ông hốt từng mẻ lớn.
Chiến thuật “quăng lưới”
Suốt những ngày xảy ra cuộc chiến với Iran, trong khi lính Mỹ sống chết trên bờ vực và cả thế giới khốn đốn bởi ảnh hưởng chiến tranh, ông Trump ngồi rung đùi đếm tiền. Mức độ hỗn loạn được tạo ra càng nhiều thì ông càng hốt đậm. Ngày 20 Tháng Ba, ông Trump “cảnh báo” Tehran: Khôn hồn thì nên đạt được thỏa thuận nào đó trong vòng 48 tiếng, nếu không Mỹ sẽ tấn công các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng. Thời điểm đó, sau bốn tuần chiến sự, giá dầu tăng tới 55%.
Tuy nhiên, ba ngày sau, ngày 23 Tháng Ba, ông Trump “thông báo” rằng Mỹ và Iran có những “cuộc đối thoại rất tốt đẹp và hiệu quả,” đồng thời gia hạn thêm năm ngày cho Iran. Wall Street phản ứng tức thì bằng sự nhẹ nhõm. Thị trường chứng khoán tăng điểm. Giá dầu thô Brent lao dốc gần 11%. Cổ phiếu ngành năng lượng được bán tháo cùng với đà giảm giá dầu.
Trong cùng thời điểm, tài khoản môi giới chứng khoán đứng tên Trump dành nguyên hôm đó để mua loạt cổ phiếu năng lượng, trong đó có cổ phiếu Phillips 66, Exxon Mobil và Chevron; chưa kể cổ phiếu thuộc lĩnh vực quốc phòng và hàng không vũ trụ như Lockheed Martin và General Dynamics. Đó là những công ty được hưởng lợi trực tiếp từ cuộc chiến. Chiến tranh càng kéo dài thì khả năng hốt bạc của họ càng cao. Với ông Trump cũng vậy.
Những thông tin trên không phải từ điều tra báo chí mà từ báo cáo giao dịch định kỳ dài 113 trang do Văn Phòng Đạo Đức Chính Phủ (U.S. Office of Government Ethics – OGE) công bố ngày 14 Tháng Năm. Báo cáo OGE cho biết, từ Tháng Giêng đến Tháng Ba, có một chiến lược nhất quán xuyên suốt cuộc xung đột với Iran: Trong khi ông Trump trấn an người Mỹ rằng cuộc chiến “sớm kết thúc” thì tài khoản đứng tên ông lại thực hiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro (hedging) bằng cách mua vào vàng, trái phiếu kho bạc và cổ phiếu.
Phát ngôn viên Trump Organization giải thích rằng những tài khoản môi giới chứng khoán nói trên, của ông Trump lẫn các con ông, được vận hành bởi các tổ chức tài chính bên thứ ba. Đó là những đơn vị nắm giữ “toàn quyền và độc quyền đối với mọi quyết định đầu tư,” rằng giao dịch được thực hiện thông qua “các quy trình và hệ thống đầu tư tự động do các tổ chức đó quản lý,” và cả Trump, gia đình ông, hay Trump Organization đều “không đóng bất kỳ vai trò nào trong việc lựa chọn, chỉ đạo hay phê duyệt các khoản đầu tư cụ thể.”
Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Davis Ingle nói thêm, tài sản của Tổng Thống Trump được đặt trong một quỹ tín thác “do các con ông quản lý” và “không hề có xung đột lợi ích nào.”
Người dân Mỹ lẫn thế giới đều bị “chơi phỉnh”
Về bản chất, việc một tổng thống đương nhiệm nắm cổ phiếu là không bất hợp pháp. Vấn đề cần nói không phải là việc ông Trump sở hữu cổ phiếu mà là tài khoản đứng tên ông đã thực hiện giao dịch một cách “sôi nổi” từ những màn thao túng thị trường chứng khoán do chính ông gây ra. Báo cáo OGE ghi nhận có đến hơn 3,700 giao dịch riêng lẻ được thực hiện thông qua tài khoản Trump chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, với tổng khối lượng giao dịch dao động từ $220 triệu đến $750 triệu, đạt tốc độ trung bình 60 giao dịch mỗi ngày hoặc chín giao dịch mỗi giờ…
Tất cả ngày càng rõ ràng. Ông Trump dùng ghế tổng thống để tư túi riêng. Khi chiến sự Iran bùng nổ, tài khoản môi giới chứng khoán của ông bắt đầu chuyển hướng đầu tư vào các tài sản được coi là “nơi trú ẩn an toàn,” chẳng hạn vàng và trái phiếu kho bạc.
Ngày 4 Tháng Ba, ngày Iran đóng cửa eo biển Hormuz, ông Trump mua quỹ trái phiếu Kho Bạc Hoa Kỳ iShares. Hôm sau, ông tiếp tục mua quỹ iShares Gold Trust với giá trị từ $500,000 đến $1 triệu; cùng lúc, ông mua một quỹ ETF (Exchange-Traded Fund) về năng lượng và một quỹ ETF cổ phiếu Canada.
Hoạt động mua vào vẫn tiếp diễn ngay cả khi Tổng Thống Trump luôn mồm nói rằng cuộc chiến Trung Đông đang trong tầm kiểm soát. Có nghĩa, dù trấn an thị trường rằng mọi việc trong tầm kiểm soát, nhưng ông Trump biết chắc chẳng có gì trong tầm kiểm soát, và do vậy, ông tiếp tục mua vào.
Ngày 10 Tháng Ba, ba ngày sau khi ông Trump nói Iran đã “gửi lời xin lỗi và đầu hàng,” ông thực hiện loạt giao dịch mua nhằm mở rộng phạm vi đầu tư sang các thị trường quốc tế và thị trường mới nổi trong đó có Châu Âu, Nhật, Canada; đặc biệt, trong giao dịch đơn lẻ lớn nhất trong ngày, ông mua một chứng chỉ quỹ ETF chuyên về thị trường mới nổi với trị giá từ $500,000 đến $1 triệu.
Đầu năm 2026, ông Trump mua số cổ phiếu đáng kể của Nvidia ngay trước khi nhà sản xuất chip trí tuệ nhân tạo này nhận được giấy phép xuất cảng bộ vi xử lý AI H200 tiên tiến sang Trung Quốc. Không có gì ngạc nhiên khi giá cổ phiếu Nvidia tăng vọt, mang lại cho ông khoản lợi nhuận “kha khá.” Ông Trump cũng mua lượng cổ phần đáng kể tại Intel. Giá cổ phiếu Intel tăng 178% kể từ đầu năm đến nay.
Theo Popular Information, bản tin độc lập chuyên phân tích các báo cáo tài chính công khai, Ông Trump mua số cổ phiếu Dell trị giá từ $1 triệu đến $5 triệu; sau đó chín ngày, trong một phát biểu tại Georgia, ông kêu gọi mọi người: “Hãy ra ngoài và mua một chiếc máy tính Dell.”
Tương tự việc mua vào, việc bán ra cũng “phù hợp” với thời điểm mà ông “thông báo” điều gì đó trên Truth Social.
Ngày 12 Tháng Giêng, đúng ngày ông Trump công bố áp thuế 25% nhằm vào các quốc gia nhập khẩu dầu mỏ từ Iran, tài khoản Trump bán toàn bộ những gì nắm giữ trong quỹ ETF Vanguard Dividend Appreciation. Đây là giao dịch bán đơn lẻ có quy mô lớn nhất được ghi nhận trong báo cáo OGE. Quỹ Vanguard là một rổ đầu tư đa dạng gồm các cổ phiếu “blue-chip” (cổ phiếu các doanh nghiệp hàng đầu). Ba giao dịch bán còn lại đều nhắm vào nhóm các cổ phiếu công nghệ quy mô siêu lớn (hyperscalers).
Ông Trump không chỉ “chơi lớn.” “Nhỏ nhỏ” ông cũng không tha. Ngày 28 Tháng Giêng, khi cả nước Mỹ đối mặt tình trạng thiếu hụt trứng, tài khoản Trump mua cổ phiếu Cal-Maine Foods – nhà sản xuất trứng lớn nhất nước Mỹ. Hai tháng sau, khoản đầu tư này được bán ra với mức giá từ gấp đôi đến gấp năm lần giá trị ban đầu. Ngày 2 Tháng Hai, ông Trump mua lượng cổ phiếu trị giá từ $1 triệu đến $5 triệu của Kura Sushi USA – chuỗi nhà hàng sushi băng chuyền đang ăn nên làm ra ở thị trường Mỹ.
Nói chung, chỗ nào “có ăn” đều có bóng dáng ông Trump, khi ông thực hiện giao dịch mua- bán cổ phiếu đủ loại công ty, từ Coinbase, Robinhood, Strategy Inc; cổ phiếu thuộc nhóm ngành cờ bạc và cá cược thể thao; các tập đoàn công nghệ cao Nvidia Corp, Amazon, Microsoft, Oracle Corp; các công ty giải trí Walt Disney, Netflix; đến ngân hàng JPMorgan, và dĩ nhiên công nghiệp dầu hỏa…
Nhìn chung, “bậc thầy giao dịch” Trump dành rất nhiều thời gian “làm tổng thống” để dán mắt vào màn hình theo dõi thị trường chứng khoán và sau đó tìm cách thao túng khi tạo ra hiệu ứng từ “tổng đài” Truth Social.
Không chỉ báo cáo OGE, nghiên cứu của công ty tài chính Fundstrat cũng cho thấy ông Trump là nhân tố chủ chốt tạo nên năm ngày giao dịch tốt nhất trên chỉ số S&P 500 kể từ nhiệm kỳ hai; và ông cũng là người chịu trách nhiệm cho năm ngày giao dịch tồi tệ nhất của chỉ số này.
Điển hình, ngày 3 Tháng Tư, 2025, chỉ số S&P 500 giảm 4.8% khi ông Trump công bố các mức thuế vào ngày ông gọi là “Ngày Giải Phóng” (Liberation Day); sau đó, chỉ số trên bật tăng 9.5% khi hầu hết mức thuế bị đình chỉ sáu ngày sau đó.
Từ các cuộc chiến thương mại cho đến những đòn tấn công quân sự, ông Trump luôn khuynh đảo Wall Street. Những lời ông nói ra đều có thể mang lại hoặc xóa sổ hàng tỷ chỉ trong chớp mắt. Các tuyên bố từ tổng thống Mỹ luôn có khả năng thay đổi thị trường; dù vậy, bản phân tích của Fundstrat – nơi rà soát dữ liệu từ tận thời điểm bắt đầu nhiệm kỳ đầu của Tổng Thống Ronald Reagan năm 1981 – cho thấy không bất kỳ tổng thống nào gây ảnh hưởng Wall Street nhiều bằng ông Trump. Không chỉ vậy, không tổng thống nào biết cách khuynh loát thị trường chứng khoán để kiếm chác nhiều bằng ông Trump.
Điều vô cùng tệ hại ở đây là ông Trump hốt bạc từ sự hỗn loạn gây ra cho nước Mỹ và người Mỹ. Ai lo lắng mặc ai, thị trường khốn đốn thế nào mặc xác. Sức khỏe nền kinh tế Mỹ bị ảnh hưởng xấu rất lớn từ điều này.
Cần biết, hiện có đến 62% người Mỹ sở hữu cổ phiếu. Nhiều người nắm cổ phiếu thông qua các chương trình lương hưu. Có nghĩa cổ phiếu gắn liền với mức độ bảo đảm và an toàn cho cuộc sống hưu trí cuối đời của họ. Nếu thị trường vận hành bình thường, độ an toàn cổ phiếu của họ ổn định. Nếu thị trường hỗn loạn, mớ hưu trí còm cõi của họ lập tức biến mất trong tích tắc. Bản chất giao dịch nội gián luôn là tội ác đáng kinh tởm. Ở đây, không chỉ giao dịch nội gián. Nó là việc trục lợi trên đầu hàng triệu người dân. [dt]
