TPP ra dễ vào… hơi khó

Ngô Nhân Dụng

Trong một cuộc họp mặt với các vị thống đốc và đại biểu Quốc Hội thuộc đảng Cộng Hòa từ những tiểu bang nông nghiệp, Tổng Thống Donald Trump ra lệnh cho ông Larry Kudlow, cố vấn kinh tế Tòa Bạch Ốc, và Robert Lighthizer, người đứng đầu về ngoại thương trong chính phủ, hãy nghiên cứu việc chính phủ Mỹ có thể trở lại tham dự vào thỏa ước Hợp Tác Kinh Tế Xuyên Thái Bình Dương tức TPP (Trans-Pacific Partnership).

Ông Trump thường hay nói những điều bất ngờ, vào những lúc bất ngờ. Năm ngoái, ông tuyên bố Mỹ rút ra khỏi TPP ngay trong những ngày đầu tiên bước vào Tòa Bạch Ốc. Năm nay, ông đưa ý kiến quay về với TPP trong cuộc họp để trấn an các cử tri miền Trung Tây chuyên trồng bắp và đậu nành vì họ đang lo chính quyền Trung Cộng sẽ đánh thuế trên nông sản do Mỹ xuất cảng, để trả đũa chính phủ Trump đánh thuế trên hàng ngàn món hàng nhập cảng từ Trung Quốc.

Các nhà nông ở Iowa, Wisconsin hay Illinois đang lo lắng, vì họ sắp phải quyết định năm nay sẽ trồng bắp hay đậu nành. Nếu trồng đậu nành, cuối năm đến mùa gặt họ có thể lỗ to nếu Bắc Kinh đánh thuế 25% trên đậu nhập cảng từ Mỹ. Nếu họ trồng bắp, các nơi khác cũng trồng bắp, giá bắp trên thế giới sẽ tụt xuống, cũng lỗ to!

Tổng Thống Trump muốn cất bỏ cho họ mối băn khoăn đó. Cho nên ông nói với các đại biểu của họ rằng, sau cùng, Mỹ và Trung Quốc có thể sẽ chẳng bên nào đánh thuế trên hàng xuất cảng của bên kia cả. Bởi vì, chỉ cần nghe ông Trump đe dọa thôi cũng khiến Trung Cộng phải sợ rồi. Họ chịu thương thuyết và sẽ đối xử công bằng với Mỹ trong việc mậu dịch!

Nhưng tại sao tổng thống Mỹ lại nhắc đến chuyện TPP trong khi tiết lộ bí mật về cuộc đấu với nước Tàu để cắt bớt số thâm thủng mậu dịch $375 tỷ một năm (ông Trump thường nói đến con số $500 tỷ). Có lẽ vì ông nhìn thấy một số nghị sĩ ở các tiểu bang vùng Trung Tây ngồi họp với ông đã từng ký tên yêu cầu ông quay trở về với thỏa ước TPP, có 25 nghị sĩ Cộng Hòa đã khuyến cáo ông như vậy ngay sau khi ông rút ra khỏi cái “thỏa ước tệ hại nhất” đó.

Nhưng việc quay trở về với TPP không dễ dàng. Bởi vì sau khi nước Mỹ rút ra khỏi TPP, 11 nước còn lại vẫn tiếp tục nuôi nó sống; đã ký kết lại và nhân dịp đó đã xóa bỏ một số điều khoản mà trước đây vì phải nhượng bộ Mỹ nên họ chịu chấp nhận. Nếu quay trở lại TPP, Mỹ sẽ yêu cầu tái lập những điều khoản đó, việc này không dễ dàng. Chưa đủ, Tổng Thống Trump còn báo trước ông sẽ đòi hỏi những điều nhượng bộ khác để chứng tỏ ông giỏi hơn người tiền nhiệm.

Thỏa ước TPP được ký giữa 12 nước lần vào Tháng Hai đầu năm 2016 ở New Zealand, sau năm năm bàn cãi, mặc cả gay go. Chính phủ Obama lúc đó đòi hỏi 11 nước kia chịu nhận một số điều mà lúc đầu nhiều nước không chấp nhận. Thí dụ, các nước trong TPP phải tôn trọng độc quyền về dữ liệu khi sáng chế một số thuốc dùng sinh học (data exclusivity for biologics) trong tám năm, điều mà nước Úc phản đối, coi là thời gian dài quá. Một điều khác, quyền sở hữu các sản phẩm văn nghệ kéo dài 70 năm sau khi tác giả qua đời, thay vì 50 năm như thường lệ. Điều này bị Canada và New Zealand chống; nhưng sau cùng chịu nhượng bộ. Sau khi Mỹ bỏ cuộc, 11 nước còn lại đồng ý xóa bỏ những điều khoản trên, khi họ ký lại bản văn TPP mới, gọi tên là CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership), tại Chile vào Tháng Ba. Chỉ còn chờ Quốc Hội sáu nước thông qua là CPTPP sẽ được thi hành, có thể trong năm 2019.

Bây giờ, nếu chính phủ Mỹ muốn quay trở lại gia nhập CPTPP, chắc chắn họ sẽ đòi phải tái lập các điều khoản trên, và đòi thêm nhiều điều kiện khác. Họ có thể yêu cầu kéo dài thời hạn 12 năm cho bản quyền thuốc, điều mà chính phủ Obama đã đòi lúc đầu, trước khi chấp nhận rút xuống tám năm. Họ cũng có thể đòi Nhật Bản phải xóa bỏ thuế nhập cảng trên gạo, điều mà không chính quyền Nhật Bản nào có thể chấp nhận vì lo mất phiếu của nông dân. Tổng Thống Donald Trump không quên đả kích Nhật Bản trong bản văn “tuýt” của ông về TPP, nói rằng Nhật đã lạm dụng Mỹ trong suốt bao nhiêu năm qua về thâm hủng mậu dịch.

Nhưng 11 nước trong CPTPP không chắc đã đồng ý với chính phủ Trump. Họ sẽ coi nước Mỹ không khác gì các quốc gia khác, cũng đang ngỏ ý muốn gia nhập khối mậu dịch này. Thái Lan, Indonesia, Đài Loan, Indonesia, Nam Hàn đã ngỏ ý muốn gia nhập, Anh Quốc cũng cũng vậy. Chính phủ Mỹ có chịu bị coi ngang hàng với các nước này không, khi biết rằng chính Mỹ là quốc gia sáng lập và đóng vai lãnh đạo trong công việc thương thuyết để thành lập TPP ngay từ đầu?

Một khó khăn nữa cho các nước Á Châu và Châu Mỹ La Tinh khi bàn lại về việc Mỹ quay trở lại, là họ không biết khi nào ông tổng thống Mỹ sẽ thay đổi lập trường; khi tiến, khi lui, khi chiến, khi hòa, như khi ông nói chuyện mậu dịch với Trung Quốc!

Bộ trưởng Thương Mại Australia, ông Steve Ciobo, lo ngại: “Chúng tôi đã ký kết một thỏa ước. Một thỏa ước rất tốt. Mười một nước đã ký rồi và không muốn thay đổi nữa. Khó nói chuyện xóa tất cả đi để bàn lại, để làm cho nước Mỹ hài lòng.”

Ông Yoshihide Suga, phát ngôn viên chính phủ Nhật, cũng nói: “Bây giờ rút một phần trong bản thỏa ước ra để thương thuyết lại, thật là khó khăn!”

Nhưng các nước ký CPTPP cũng phải thấy rằng nếu có Mỹ tham dự thì liên minh 12 nước sẽ mạnh hơn nhiều. Và nhiều nước sẽ được lợi gấp bội nếu được vào thị trường tiêu thụ lớn ở Mỹ. Mười một nước còn lại chỉ đóng góp 13% tổng sản lượng thế giới, trong khi riêng nước Mỹ đã chiếm 24.5%, gần gấp đôi. Một bài nghiên cứu năm 2017 của Viện Nghiên Cứu Kinh Tế Quốc Tế Peterson ước tính rằng nếu còn TPP với nước Mỹ trong đó, kinh tế các nước Việt Nam và Malaysia sẽ tăng thêm 8% từ năm 2015 đến 2030, cao hơn khi không buôn bán tự do với Mỹ.

Hơn nữa, đối với nhiều nước Á Châu, một TPP có Mỹ tham dự có ý nghĩa chính trị quan trọng, vì tạo thêm một lợi điểm trong lúc phải đối phó với cuộc bành trướng của Trung Cộng trong vùng.

Trong lúc chính phủ Trump rút khỏi TPP, Trung Cộng đang mở cửa cho các nước Á Châu tham dự vào dự án Nhất Đới Nhất Lộ và Hợp Tác Kinh Tế Vùng Toàn Diện (Regional Comprehensive Economic Partnership, tức RCEP). Với 16 nước trong khuôn khổ RCEP, Trung Cộng sẽ đóng vai chủ động kinh tế ở miền Đông Nam Á, và gồm những nước ASEAN, Australia, Nhật Bản và Ấn Độ.

Nhật Bản chắc chắn muốn có một TPP, với Mỹ trong đó hay không, thay vì một RCEP. Thủ Tướng Nhật Shinzo Abe và Thủ Tướng Australia Malcolm Turnbull là hai người đã cố gắng thúc đẩy việc giữ gìn TPP sau khi Mỹ rút.

Nhưng các nước này có chịu nhượng bộ các đòi hỏi của chính phủ Trump để lôi kéo Mỹ trở lại với TPP hay không?

Cũng chưa ai biết chắc cuối cùng Tổng Thống Trump có muốn trở lại TPP thực sự hay không. Ông có quyết tâm hay không? Nhưng dù chính phủ Mỹ có muốn trở lại, việc trở lại cũng không dễ dàng. (Ngô Nhân Dụng)

Mời độc giả xem chương trình “Du lịch Luxor ở Ai Cập”(Phần 2)

Comment Disclaimers / Policy

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Thấy quốc sỉ mà không biết thẹn

Người Cộng Sản vốn vô thần, nhưng lại rất mê tín. Tới giờ này, đảng Cộng Sản đã bắt đầu lo, không biết đến ngày nào thì Trời quả báo!

Thái Lan sẽ phải làm rõ vụ ‘bắt cóc Trương Duy Nhất?’

Một số tờ báo Thái Lan đang săn tìm thông tin về vụ Trương Duy Nhất mất tích, trong đó quan tâm đến "Trương Duy Nhất thực chất là người thế nào."

Không bao giờ nữa?

Đó là lời hứa của thế giới, ít nhất là thế giới dân chủ Tây Phương, đưa ra sau vụ thảm sát người Do Thái.

Chờ Chánh Án John Roberts phán xử

Một số luật sư của Tòa Bạch Ốc cho biết Tổng Thống Donald Trump có thể kiếm chỗ này, chỗ khác trong ngân sách, thế nào cũng đủ $7 tỷ hay $8 tỷ để xây bức tường biên giới; mà không cần phải công bố tình trạng khẩn trương.

Juan Guaidó làm lịch sử

Đối với thế giới bên ngoài, các hành động của Juan Guaido có vẻ như một tấn kịch được sắp xếp có trình tự, trong vài tuần lễ đã biến một lãnh tụ đối lập 35 tuổi thành một vị tổng thống lâm thời.

Nhân quả Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-Châu Âu (EVFTA)

Mặc dù đã kết thúc đàm phán từ cuối năm 2015, nhưng quá trình rà soát pháp lý đối với EVFTA (Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-Châu Âu) đã kéo dài đến hai năm rưỡi.

Chiến dịch bảng đường chống Brexit ở London

Mới 5 giờ 55 phút sáng, trên một trong những trục lộ chính của vùng tây thủ đô London, vừa bắt đầu chật ních xe cộ chuẩn bị cho giờ đi làm.

Chống phá thai là đề tài tranh cử 2020

Trong thông điệp liên bang mới đọc trước Quốc Hội, Tổng Thống Donald Trump cho thấy ông đã chọn một đề tài tranh cử cho năm 2020: Chống phá thai. Ông dành một thời gian khá dài nói đến vấn đề này, với nhiều chi tiết và lời lẽ xúc động.

Tự do và hạnh phúc

Muốn xã hội hạnh phúc thì kinh tế đóng một vai trò khá quan trọng: Một quốc gia nghèo nàn, người dân thiếu ăn thiếu mặc quanh năm, thì khó sống hạnh phúc.

Năm 2019 và hai vấn đề đối biệt

Lịch sử thế giới luôn biến đổi nhưng chu trình lịch sử có vẻ như trở lại một khúc quanh. Năm 2019, dân chủ, nhân quyền, kinh tế thị trường không còn được đặt lên hàng đầu.