Quán thạch chè Hiển Khánh vốn là một địa chỉ quen thuộc đối với chúng tôi từ thuở còn là học trò. Thuở ấy, vào những chiều Chủ Nhật, trước khi ra trung tâm đô thành Sài Gòn để “bát phố Bonard, Catinat,” thường chúng tôi ghé quán thạch chè Hiển Khánh, tọa lạc trên đường Phan Ðình Phùng, gần khu vực chợ Bàn Cờ, thưởng thức ly thạch chè thơm ngon mát rượi.
Sau 30 Tháng Tư, 1975, đa số những quán tiệm nổi tiếng về ẩm thực tại Sài Gòn không còn hoạt động nữa, chúng tôi đinh ninh trong đó có cả quán thạch chè Hiển Khánh. Và cũng vì ở lứa tuổi không còn ưa thích món thạch chè hơn cà-phê bia rượu, nên cũng không mấy để ý quán thạch chè Hiển Khánh nổi tiếng của Sài Gòn ngày xưa, nay còn tồn tại hay không.
Vừa qua, chúng tôi tình cờ nhìn thấy tấm bảng hiệu trên một cửa quán: Hiển Khánh – Thạch trắng. Chè đậu xanh – Thơm Ngon Tinh Khiết. Vẫn là quán thạch chè Hiển Khánh ngày trước, căn nhà phố đơn giản rộng rãi, sắp đặt bàn ghế y như thuở nào, trên tường vẫn treo mấy bài thơ vịnh, cảm tác mấy món thạch chè, đậu xanh của quán, được viết nắn nót theo dạng chữ viết tay, lồng trong khung kính. Có khác bảng hiệu ngày trước, là khác tên đường thay đổi sau này, ghi trên bảng hiệu: đường Phan Ðình Phùng trở thành đường Nguyễn Ðình Chiểu. Và vẫn căn nhà cũ, nhưng số nhà có thể đã thay đổi; địa chỉ hiện nay: 718 Nguyễn Ðình Chiểu, phường 1, quận 3.
Người Sài Gòn không ai là không biết quán thạch chè Hiển Khánh, hiện diện tại Sài Gòn từ năm 1959, với 3 món thạch chè đặc sắc: thạch trắng cắt thành từng sợi nhỏ, chè đậu xanh, chè kho ướp lạnh. Quán thạch chè lấy tên Hiển Khánh, địa danh một làng xã thuộc tỉnh Hải Dương, Bắc Việt, quê hương bản quán của chủ nhân. Lúc đầu, quán thạch chè Hiển Khánh có 2 địa điểm kinh doanh: một, ở gần rạp chiếu phim Casino ÐaKao, và địa điểm thứ hai ở đường Phan Ðình Phùng, tức đường Nguyễn Ðình Chiểu hiện nay. Một thời gian sau quán thu về một địa điểm, tại đường Phan Ðình Phùng.
Quán thạch chè Hiển Khánh là quán đầu tiên tại Sài Gòn với 3 món thạch chè, chế biến đặc biệt với nước đường cát ươm hoa lài tươi.
Chị Nguyễn Thị Nguyệt Minh, phụ trách quán thạch chè Hiển Khánh hiện nay cho chúng tôi biết: “Từ lúc bắt đầu mở quán thạch chè này, tức cách đây đã 58 năm rồi, chế biến với nước đường cát có hoa lài tươi thả vào, ươm trong đó. Rưới nước đường ấy vào ly thạch, thạch chè đậu xanh, khách dùng sẽ cảm nhận hương hoa lài phảng phất. Chúng tôi tuyệt đối không dùng hương liệu, chắc chắn nó không tốt cho sức khỏe, và hiển nhiên nó không là hương hoa đích thực, chỉ để đánh lừa người thưởng thức như vậy.”
Từ thời gian chị Nguyệt Minh phụ trách quán thạch chè Hiển Khánh, cách đây đã 24 năm, từ 3 món thạch chè kể trên, quán tăng cường thêm nhiều món chè đặc sắc nữa; tính tổng cộng lên tới 22 món, bao gồm cả món bánh Flan; yaourt hũ, yaourt đá; rau câu cacao, rau câu dừa, rau câu nho…
Chúng tôi cũng được chị Nguyệt Minh cho biết, những món như sâm bổ lượng, thạch thốt nốt, thạch sen nhãn, được đông đảo khách tới quán ưa thích hơn cả. “Những món này đều có ở nhiều hàng quán thạch chè tại Sài Gòn, nhưng chắc hẳn khách thưởng thức nhận ra ở những nơi đó, khi chế biến đã dùng hương liệu, chứ không phải là hương vị tự nhiên,…” chị Nguyệt Minh nói.
Trên mặt bàn có đặt sẵn những đĩa bánh gai, bánh đậu xanh, bánh đậu xanh nướng, bánh su sê… Những thứ bánh này cũng được quán thạch chè Hiển Khách đặt mua từ gốc. Chẳng hạn bánh đậu xanh, quán đặt mua từ Hải Dương, nơi nổi tiếng lâu đời với thứ bánh đậu xanh đặc sản này. Bánh đậu xanh nướng thì đặt mua từ Huế, bánh được nướng sơ để dễ ăn, chứ không nướng già như bánh đậu xanh nướng của Hội An-Ðà Nẵng. Bánh gai, quán đặt mua ở Tân Biên-Hố Nai của Biên Hòa, tỉnh Ðồng Nai… Nhãn nhục để nấu chè, quán thạch chè Hiển Khánh cũng mua loại ngon nhất của Hưng Yên, nơi nổi tiếng về nhãn.
Sài Gòn hôm nay xuất hiện nhiều quán tiệm thạch chè lớn nhỏ ở nhiều đường phố, hàng thạch chè trong các chợ; lại thêm các quán chè Thái Lan, chè trân châu, mọc lên như nấm, nhưng lượng khách của quán thạch chè Hiển Khánh không bị giảm sút bao nhiêu. Một thương hiệu có lịch sử dày dạn và phong vị đặc biệt, với những bài thơ cảm tác chân thật về các món thạch chè, gắn bó trên tường quán, cũng gắn bó với bao khách lui tới quán từ nhiều năm nay.
Chúng tôi ghi lại ở đây một bài thơ cảm tác của quán thạch chè Hiển Khánh, trong khung treo trên tường, nhìn vào, ở chính giữa: Hiển Khánh cảm tác. Ở đời hữu xạ tự nhiên hương/ Ba thế hệ rồi khách vẫn thương/ Âu Á đi về tìm bảng hiệu/ Bắc Nam qua lại nhớ tên đường/ Chè ngon, bánh ngọt hương êm dịu/ Thạch mát, đậu thơm vị khác thường/ Hiển Khánh chỉ mong tròn chữ Tín/ Ở đời hữu xạ tự nhiên hương.
Thăm nhà Ông Trần và làng bè Long Sơn
