“Cửa sổ tâm hồn”

Thanh Tùng 



Người phương Tây coi đôi mắt là “cửa sổ tâm hồn”, còn người phương Đông lại thâm thúy hơn khi nói “Nhân vi tâm chi ngoại bộ, quan kỳ vật ngoại tri kỳ nội”, tạm dịch “Đôi mắt là cửa ngoài của tâm hồn, nhìn bề ngoài biết được bên trong”.



Có người lại cho rằng “Con mắt biết nói, biết cười” bởi nó phản ánh được tâm tư, tình cảm của con người. Tình yêu của phụ nữ thường được bộc lộ qua đôi mắt. Vì thế đôi mắt phụ nữ từ cổ chí kim từng là nguồn cảm hứng và là đề tài để các nhà văn, nhà thơ sáng tác ra nhiều áng văn thơ bất hủ. Trong bài thơ “Liếc nhìn” của thi sĩ người Thụy Điển Klockhoff (1840-1867) có đoạn:

                                          

“Lúc em đưa mắt dịu tươi

 Liếc nhìn quanh quất sáng ngời hào quang

 Thì trong khắp cõi nhân gian

 Ánh chi kỳ diệu ngời lên trước mình.”



Nhà thơ Bùi Minh Quốc trong bài thơ “Mắt em” lại viết:

                                          

“Lạ kỳ đôi mắt của em

 Ngước nhìn như thể mắt chim dịu dàng

 Mà sao trút lửa nồng nàn

 Phút đầu tiên ấy bàng hoàng lòng anh

 Ôi em đôi mắt trong lành

 Mở cho anh thấy cao xanh tâm hồn

 Như trời xuân nắng tươi non

 Thoáng nhìn nhau đã vẹn tròn tin yêu.”

 

Cũng tả đôi mắt phụ nữ, nhà thơ không chuyên Bùi Văn Khang lại viết:

                                           

“Cùng đi chung chuyến đò ngang

Mắt em gieo cả mùa vàng tim anh 

Mắt nhìn đò cũng chòng chành

Mắt ơi say quá, thôi đành mộng mơ.”



Chính vì khả năng biểu cảm của đôi mắt  phong phú như vậy, nên các nhà văn lớn thường miêu tả nội tâm nhân vật qua đôi mắt. Đại văn hào Nga Lev Tolstoi từng 13 lần tả ánh mắt của cô Natasa trong tiểu thuyết “Chiến tranh và hòa bình”. Nhà văn Nguyễn Đình Thi 5 lần tả đôi mắt của Phượng trong tiểu thuyết “Vỡ bờ”.                



Không những tả tâm trạng con người qua đôi mắt, mà qua hình dáng và màu sắc con mắt, người ta còn đoán biết được nhân thân, tính cách của con người. Người trung thực, lương thiện hay gian tà, độc ác đều thể hiện ở con mắt hoặc ánh mắt nhìn.






Hình minh hoạ. Nguồn: ulmerderm.com   



Từ kinh nghiệm cuộc sống, nhân dân ta đã biết cách đánh giá tính cách con người qua đôi mắt bằng những câu ca dao như:



Những người con mắt lá răm

Lông mày lá liễu đáng trăm quan tiền

Những người ti hí mắt lươn

Trai thì trộm cướp, gái buôn chồng người.

                  

Hoặc:



Lợn kia trắng mắt thì nuôi

Người kia trắng mắt là người bất nhân.



Hay:

                                               

Người khôn con mắt đen sì

Người dại con mắt nửa chì, nửa thau.



Nói về người phụ nữ ác nghiệt, dữ dằn dân gian lại có câu:

                                               

Voi chéo ngà, đàn bà chéo (ché) mắt.

                   

Thành ngữ, tục ngữ Việt Nam cũng có những tổ hợp từ nói về tính cách con người thể hiện qua đôi mắt như: “mắt cú, da lươn” (chỉ người lươn lẹo, hay xoi mói chuyện người khác), “mắt la mày lét”-“mắt như mắt rắn ráo” (chỉ người gian tà, xảo quyệt), “mắt trắng dã, môi thâm sì” (chỉ người vô ơn, bạc nghĩa),…

                    

Qua trạng thái, màu sắc con mắt, các thầy thuốc đông y, tây y còn chẩn đoán được tình trạng sức khỏe của con người. Người bị mất ngủ lâu ngày mắt thường lờ đờ, thâm quầng; người bị bệnh gan mắt có sắc vàng; người có đôi mắt đờ đẫn, dại dại là dấu hiệu của bệnh tâm thần; người mắt lồi thường là biểu hiện của bệnh bazơđô…

                    

Cuối cùng, đôi mắt còn thể hiện hình hài con người. Chỉ cần che đôi mắt đi thì không thể nhận nhận ra người đó là ai. Chính nhờ đặc tính này, báo chí và truyền hình vì lý do tế nhị hoặc nhân đạo đã bôi đen, che khuất hoặc làm nhòa đôi mắt những người phạm lỗi để người thân không nhận ra họ.


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Lúng túng, loay hoay: Không thể che lấp sự thật

"Loay hoay như chó bí ỉa": Câu ngạn ngữ này để chỉ thái độ lúng túng của ai đó khi thiếu hiểu biết, hoặc gian lận, hoặc muốn che giấu một sự thật nào đó.

Con đường sách Sài Gòn và câu chuyện đốt sách

Đường Sách đã trở thành một không gian khá lý tưởng để các nhà xuất bản, nhà kinh doanh sách có cơ hội học hỏi chia sẻ những kinh nghiệm nghề nghiệp, và cả tiếp cận với giới bạn đọc.

Một tác phẩm, một tác giả không giống ai

Tác giả Curtis Dawkins không giống ai -khác biệt đầu tiên là anh viết tác phẩm "The Graybar Hotell" sau 14 năm nằm tù, trong khám đường Michigan.

Hèn có hệ thống

Sáng 17 Tháng Hai, 2018, tại khu vực tượng đài Lý Thái Tổ, chính quyền công an đã chuẩn bị sẵn sàng biện pháp ngăn chặn những người dân đến tượng đài Lý Thái Tổ thắp hương tưởng niệm liệt sĩ chống Trung Quốc

Nga lũng đoạn dư luận bầu cử Mỹ bằng cách nào?

Hơn một năm trước khi tìm cách lũng đoạn dư luận trong cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, Nga đã cử hai “nữ thám báo” qua Mỹ nghiên cứu địa bàn.

Hai bậc thầy giác ngộ khai thị tại Orange County

Đầu Tháng Giêng năm 2018 tại nhà hàng Grand Garden-Nam Cali, có một chương trình tiệc chay gây quỹ thật ấn tượng và đầy ý nghĩa: Phổ Môn-Suối Từ Chào Bình Minh, với chủ Đề Vầng Dương Giác Ngộ,...

Tết là để sống thảnh thơi, cân bằng

Tết truyền thống là khoảng thời gian quý báu trong năm để người dân hưởng an nhàn, chăm chút cho các giá trị tinh thần, làm hài hòa các mối quan hệ cộng đồng và tương quan với tự nhiên.

Tổng Thống Mỹ Johnson với Tết Mậu Thân 1968

Tổng Thống Mỹ Lyndon B. Johnson hiểu rằng không có lợi ích cốt lõi nào của nước Mỹ ở Việt Nam và can thiệp quân sự vào đó có thể là một tai họa.

Tấn Công Hòa Bình

Kim Yo Jong cùng với đoàn lực sĩ Bắc Hàn tham dự Thế Vận Hội; nhiều người mong cô thành công, chính quyền Mỹ không muốn sự thành công đó.

Hoàng Phủ Ngọc Tường sắp chết vẫn nói dối

Trước khi chết, Hoàng Phủ Ngọc Tường muốn gột rửa phần nào tội ác tày trời đối với đồng bào nhất là đồng bào Huế. Huế là nơi y chào đời, lớn lên, ăn học và giảng dạy.