Mùa gieo hạt

Nguyễn Thế Lượng



Bước sang tháng Ba, tiết trời ấm áp, những chú chim én và chim sẻ ri từ đâu bay về chao lượn trên cánh đồng làng cũng là thời điểm người nông dân quê tôi bước vào mùa gieo hạt.



Từ bao đời nay, mùa gieo vào bãi đất quê mầm sống từ những loại ngũ cốc khác nhau vẫn được người dân quê tôi gìn giữ.








Mùa hoa cải rực vàng nơi triền núi Tây bắc. Hình: Nguyễn Thế Lượng



Sau hội làng tháng ba, mẹ chuẩn bị nào là hạt giống, nào là quang gánh, và cả cây chày húng được vót nhọn một đầu để cả nhà ra nương gieo hạt giống. Mùa trước, hạt giống khi hái về, mẹ phơi khô, chọn những hạt đẹp, tròn và to để làm giống vào vụ sau. Hạt giống được mẹ đựng cẩn thận vào quả bầu khô, cái chum sành nhỏ hay vào cái lõi phích bị hỏng rồi lấy giẻ bịt kín miệng cho hạt khỏi bị hả hơi. Có khi mẹ còn để hạt giống lên gác bếp cho mò hóng bám đen lại để giữ cho hạt luôn được khô. Cây chày húng là vật không thể thiếu trong mùa gieo hạt ở quê tôi. Đó là cây gỗ nhỏ bằng cổ tay, thẳng tưng và được bố tôi ngâm xuống ao sau đó mới vớt lên, vót nhọn một đầu dùng để ngoáy xuống đất tạo lỗ nhỏ để bỏ hạt giống vào. 



Ngày gieo hạt, không ai hẹn ai, nhưng những người nông dân quê tôi ai ai cũng thầm nhủ rằng hạt gieo xuống đất phải vào lúc tiết trời ấm áp, sau mùa xuân và một điều kiện không thể thiếu là cả làng phải đồng loạt đi gieo thì khi trổ hoa, quả mới đậu nhiều và trắc hạt. Ngày bé, chúng tôi cứ hồn nhiên nghĩ, sau tết, cả làng đi gieo hạt là cho vui, cho có phong trào. Ấy vậy mà khi lớn lên, dần dần chúng tôi mới hiểu đó là kinh nghiệm. 



Hạt giống quê tôi có nhiều loại và được đồng loạt gieo vào lúc tiết trời sang xuân. Có hạt đỗ xanh mà người dân quê tôi hay gọi là đỗ con, hạt nhỏ, xanh bóng mỡ màng, có hạt đỗ đen dùng để nấu chè, nấu cháo vào mùa hè, hạt lạc, hạt vừng…chỉ bấy nhiêu loại ngũ cốc ấy thôi mà dư vị đồng quê nơi chúng tôi sinh ra mùa nào cũng đậm đà và mát lành. Cây đỗ, cây đậu và củ lạc dân dã mùa xuân nào cũng hiện diện trong mùa gieo hạt của người dân quê. Mẹ tôi bảo, hạt đỗ, củ lạc để làm nguyên liệu cho các thứ bánh trái trong mỗi gia đình, đất quê mình nhiều và màu mỡ nên từ bao đời nay, người dân quê mình tự tay gieo trồng để làm nên những loại hạt dùng cho cả năm.



Ngày làng tôi gieo hạt, màu áo nâu chàm lấp loáng trên những cánh đồng nước cạn và cả trên những vạt nương đồi thấp. Một không khí lao động hăng say và vui vẻ. Người dân quê tôi ai ai cũng với nét mặt rạng rỡ và tràn đầy hi vọng vào một mùa mới bội thu. Còn lũ trẻ chúng tôi, đứa nào cũng hớn hở chạy khắp bãi để bắt dế và đào những củ khoai lang còn sót lại mùa trước nay đã lên mầm. Lắm lúc bị mẹ mắng vì chạy cả vào những luống đã gieo hạt. Đôi khi, chúng tôi cũng giúp ích rất nhiều cho công việc gieo hạt. Thú nhất là được đi bỏ tro vào hố đã gieo hạt vì đây là công việc chẳng mấy khó khăn. Còn nếu được giao cho bỏ hạt thì đứa nào cũng nhăn mặt bởi vì sợ bỏ quá tay lại cho tới hàng chục hạt một hố thì nguy hiểm. Đôi khi chúng tôi cũng đòi làm người lớn bằng cách tranh phần cầm cây chày húng để ngoáy hố. 



Mùa gieo hạt, chẳng cần chăng dây hay kẻ hàng, với kinh nghiệm đã qua bao mùa, người dân làng tôi gieo hạt thẳng tưng theo từng hàng. Cả khoảng cách giữa các hố và các hàng cũng đều chằn chặn. Phải thẳng như thế thì khi mọc, cây mới đều và không quá dày. Chẳng mấy chốc, chưa đầy một buổi sáng, khắp các nương đồi và đồng bãi quê tôi, hạt giống đã được gieo vào những thớ đất nạc. Để cho chim chóc và gà không đến bới đất ăn hạt, người dân quê tôi dùng giấy trắng buộc lên những cây nhỏ như những lá cờ nhỏ để làm cho chim sợ không dám đến. Mẹ còn lấy những chiếc nón mê và áo vải đã cũ rách để dựng lên những chú ma nơ canh có cả tay chân và đầu những những người thật để canh giữ cho hạt giống nảy mầm. 



Trong tiết trời mùa xuân, vạn vật như đang hồi sinh, vị đất mới như đang lan tỏa khắp cánh đồng quê, chúng tôi như lắng nghe được cái cựa mình khe khẽ của hạt giống đang bén rễ vào đồng đất. Rồi chúng tôi còn mường tượng chẳng mấy chốc, màu xanh của sự sống từ mùa gieo hạt sẽ làm ấm lòng cuộc sống quê tôi. 


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Hai bậc thầy giác ngộ khai thị tại Orange County

Đầu Tháng Giêng năm 2018 tại nhà hàng Grand Garden-Nam Cali, có một chương trình tiệc chay gây quỹ thật ấn tượng và đầy ý nghĩa: Phổ Môn-Suối Từ Chào Bình Minh, với chủ Đề Vầng Dương Giác Ngộ,...

Tết là để sống thảnh thơi, cân bằng

Tết truyền thống là khoảng thời gian quý báu trong năm để người dân hưởng an nhàn, chăm chút cho các giá trị tinh thần, làm hài hòa các mối quan hệ cộng đồng và tương quan với tự nhiên.

Tổng Thống Mỹ Johnson với Tết Mậu Thân 1968

Tổng Thống Mỹ Lyndon B. Johnson hiểu rằng không có lợi ích cốt lõi nào của nước Mỹ ở Việt Nam và can thiệp quân sự vào đó có thể là một tai họa.

Tấn Công Hòa Bình

Kim Yo Jong cùng với đoàn lực sĩ Bắc Hàn tham dự Thế Vận Hội; nhiều người mong cô thành công, chính quyền Mỹ không muốn sự thành công đó.

Hoàng Phủ Ngọc Tường sắp chết vẫn nói dối

Trước khi chết, Hoàng Phủ Ngọc Tường muốn gột rửa phần nào tội ác tày trời đối với đồng bào nhất là đồng bào Huế. Huế là nơi y chào đời, lớn lên, ăn học và giảng dạy.

Cái nghĩa trang đi ngược lòng dân

Nhiều trí thức, đảng viên, nghệ sĩ, quần chúng lên tiếng công khai đòi hủy bỏ kế hoạch xây dựng nghĩa trang to lớn quá đắt này.

Cống đập chặn mặn gây rối loạn hệ sinh thái và những cái giá phải trả

Hàng trăm cống ngăn mặn không đạt mục đích vì còn chằng chịt những cửa sông kinh rạch không có cống ngăn mặn đã tập hậu nước mặn vào bên sau hệ thống cống đập đã xây.

Mậu Thân 1968, về đây mà nghe Huế chửi!

Giải phóng giờ ni ai cũng rõ! Đạp dân xuống mồ, lưỡi lê xuyên sọ. Người người bị bây trói từng xâu, hàng chục thây chôn chung một hố!

Nghỉ phép có lương khi sinh con hay người thân đau ốm ở California

Tôi có thể làm việc khi tôi ở dưới đó, nhưng đôi khi tôi cần lấy ngày nghỉ phép. Khi tôi nghỉ phép, tôi được lãnh một phần lương bồi hoàn qua Chương Trình Nghỉ Phép Gia Đình Có Lương của California.

Tết Mậu Thân ngỡ ngàng

Mùng Hai Tết, tôi ngạc nhiên thấy đài phát thanh Sài Gòn không phát các chương trình đặc biệt ngày Tết cũng như các phần tin tức thời sự thường lệ. Là một phóng viên của đài, tôi mường tượng có cái gì đó bất thường đang xảy ra tại cơ quan mình phục vụ.