Nguyễn Thanh Trang
Giá trị và sự bình đẳng của mỗi lá phiếu
|
Tham gia bầu cử là quyền lợi và nghĩa vụ của mọi người dân. Hoa Kỳ là một trong những quốc gia đã có các định chế dân chủ vững chắc trên 200 năm nay. Chính quyền thật sự là của dân, do dân và vì dân, chứ không phải chỉ là khẩu hiệu tuyên truyền, dối trá như dưới chế độ cộng sản độc tài tại Việt Nam. Những người đứng ra lãnh đạo Hoa Kỳ đều là công bộc của dân và do dân tín nhiệm bầu chọn một cách công bằng và dân chủ. Nếu sau khi đắc cử, họ tỏ ra kém cỏi hoặc không giữ lời hứa, người dân sẽ cho họ về vườn trong cuộc bỏ phiếu lần tới.
Sức mạnh của nền dân chủ xứ nầy có được là nhờ dân trí và ý thức trách nhiệm của mọi người. Ða số dân Mỹ đều tích cực tham gia các cuộc bầu cử. Họ trực tiếp tham dự các cuộc vận động tranh cử, đọc các bản tin và bài báo để tìm hiểu lập trường cũng như chương trình hành động của các ứng cử viên. Ngoài ra, họ cũng theo dõi rất kỹ các sinh hoạt tại đại hội của hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ cũng như các buổi tranh luận trên truyền hình giữa các ứng cử viên tổng thống và phó tổng thống. Theo đài truyền hình CNN, sẽ có chừng 50 triệu người Mỹ theo dõi mỗi cuộc tranh luận giữa hai ứng cử viên Tổng Thống Obama và ông Romney trong năm 2012.
Quyền bầu cử tại Hoa Kỳ
Theo luật lệ hiện hành, ai cũng có quyền tham gia bầu cử hoàn toàn tự do và miễn phí nếu hội đủ các điền kiện tối thiểu sau đây: là một công dân Hoa Kỳ từ 18 tuổi trở lên tính đến ngày bầu cử, không ở trong tù và không bị tòa phán quyết là mất trí và đã ghi danh bầu cử ít nhất 15 ngày trước ngày bầu cử.
Nếu bạn đã thay đổi dịa chỉ sau kỳ bầu cử trước thì bạn cần thông báo cho cơ quan bầu cử sở tại chậm nhất là 15 ngày trước ngày bầu cử. Nếu bận rộn công việc hay bất cứ vì lý do nào khác và không muốn đến phòng phiếu để bầu, bạn có quyền bầu cử bằng thư. Ít nhất là một tuần ngày bầu cử, bạn phải gọi điện thoại hay gởi thư yêu cầu cơ quan tổ chức bầu cử sở tại gởi mẫu phiếu thẳng về nhà cho bạn. Trong trường hợp nầy, bạn khỏi lo các khó khăn vì ngôn ngữ bất đồng và không quen thủ tục bầu cử tại Mỹ, vì bạn có thể nhờ thân nhân, con cháu hay bạn bè giảng giải sang tiếng Việt và giúp bạn hoàn thành việc bỏ phiếu bằng thư một cách thong thả, dễ dàng.
Quyền bầu cử dành cho mọi công dân, bất kể màu da, chủng tộc và giới tính nam nữ phổ quát như ngày nay không phải bỗng nhiên mà người Mỹ có được. Suốt chiều dài lịch sử hơn 200 năm của xứ nầy, nhiều thế hệ, đặc biệt là người Mỹ gốc Châu Phi, phụ nữ và thanh niên đã từng tranh đấu trong nhiều năm để đòi quyền được tham gia bầu cử. Thật vậy, khởi đầu vào thế kỷ 18, chỉ những nam công dân Mỹ từ 21 tuổi trở lên mới có quyền bầu cử chứ phụ nữ không có quyền bỏ phiếu.
Quyền bầu cử của nữ giới chỉ được cải tiến dần dần tại một số địa phương kể từ cuối thế kỷ 19 nhờ sự tranh đấu không ngừng của các phụ nữ có trình độ và ý thức về sự bất bình đẳng trong quyền bỏ phiếu. Ðến năm 1920, dưới thời Tổng Thống Woodrow Wilson, Quốc Hội Hoa Kỳ mới thông qua Tu Chánh Án thứ 19, xác nhận phụ nữ cũng có quyền bỏ phiếu.
Về tuổi tác, từ năm 1970 trở về trước, công dân Mỹ phải được từ 21 tuổi trở lên mới có quyền bầu cử. Nhiều thanh niên, sinh viên cảm thấy bất công, vì họ có thể bị động viên từ 18 tuổi, nhưng họ phải đợi đến 21 tuổi mới có quyền bầu cử. Nhưng với đà leo thang của chiến tranh tại Việt Nam vào những năm cuối của thập niên 1960, nhiều thanh niên 18 tuổi đã phải nhập ngũ, từ đó phong trào tranh đấu đòi quyền bỏ phiếu cho công dân 18 tuổi đã lấy khẩu hiệu: “Old enough to fight, old enough to vote” (Lớn đủ để đánh giặc, lớn đủ để bầu cử). Nhờ lập luận hết sức đơn giản và hữu lý đó, cuộc tranh đấu đã đi đến thắng lợi, và Tu Chánh Án thứ 26 đã được lưỡng viện Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua ngày 1 tháng 7, 1971, xác nhận quyền tham gia bầu cử cho mọi công dân từ 18 tuổi trở lên.
Riêng đối với người Mỹ gốc Châu Phi, tình trạng kỳ thị vì màu da, nhất là tại các tiểu bang miền Nam vẫn còn rất nặng nề. Họ bị kỳ thị, cấm đoán ngay cả việc đến nhà thờ xem lễ, hay các quyền sử dụng xe bus, vào tiệm ăn, đến rạp chiếu bóng, xin việc làm hay ghi danh nhập học. Nơi nào họ cũng có thể bị từ chối một cách khắc nghiệt, bất công! Nhưng người Mỹ gốc Châu Phi đã kiên trì tranh đấu từ thế hệ nầy qua thế hệ khác cho đến khi phong trào tranh đấu bất bạo động đòi quyền công dân (Civil Rights Movement) bùng nổ dưới sự lãnh đạo của Mục Sư Luther Martin King thì cuộc tranh đấu mới đạt được thắng lợi.
Sau khi lưỡng viện Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua, ngày 6 tháng 8, 1965, Tổng Thống Lyndon B. Johnson đã duyệt ký và ban hành Tu Chánh Án thứ 24 về “Luật Về Các Quyền Bầu Cử năm 1965” (The Voting Rights Act of 1965).
Tu chánh án nầy không những là một thành công lớn của người Mỹ gốc Châu Phi trong công cuộc tranh đấu vì dân chủ và công bằng xã hội mà nó cũng đánh dấu một trang sử mới về sự lớn mạnh của nền dân chủ tại Hoa Kỳ.
Sau khi tu chánh án nầy ra đời, càng ngày càng có nhiều người Mỹ da màu và phụ nữ ra tranh cử tại các hội đồng thành phố, các Quốc Hội tiểu bang và liên bang. Nổi bật nhất là sự đắc cử vẻ vang của ứng viên Barack Obama năm 2010. Ðây là vị tổng thống người Mỹ gốc Châu Phi đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ.
Một lá phiếu cũng có thể thay đổi kết quả bầu cử
Nhiều người, trong đó có một số người Mỹ gốc Việt đã từng trải kinh nghiệm bầu cử theo lối “Ðảng chọn dân bầu” của Cộng Sản Việt Nam, họ hay coi thường giá trị của lá phiếu. Có người còn nghĩ, dù mình có đi bầu hay không, kết quả bầu cử cũng chẳng có gì thay đổi. Ðiều đó có lẽ không sai đối với các cuộc bầu cử dưới chế độ cộng sản độc tài, nhưng đối với một đất nước có dân chủ thật sự như Hoa Kỳ thì lá phiếu là tiếng nói của người dân. Nó có một giá trị và sức mạnh rõ rệt.
Thay vì phải mất thì giờ để chứng minh về sức mạnh của một lá phiếu, chúng tôi sẽ lần lượt nêu lên sau đây ít nhất đã có chín trường hợp, chỉ cần hơn một lá phiếu đã tạo được kết quả thắng bại làm thay đổi cục diện của lịch sử Hoa Kỳ.
1. Năm 1776, với chỉ hơn một phiếu, Hoa Kỳ đã chọn tiếng Anh thay vì tiếng Ðức làm quốc ngữ.
2. Năm 1899, trong một cuộc bầu cử tổng thống, hai ứng cử viên Thomas Jefferson và Aaron Burr có tổng số phiếu của cử tri đoàn bằng nhau. Sau đó các dân biểu Quốc Hội đã bỏ phiếu chọn lựa. Kết quả, Thomas Jefferson hơn Aaron Burr một phiếu và trở thành tổng thống thứ ba của Hoa Kỳ.
3. Năm 1824, có bốn ứng cử viên tranh cử tổng thống, nhưng không ai đạt đủ đa số phiếu của cử tri đoàn. Các dân biểu lại bỏ phiếu, và lần nầy John Quincy Adams thắng Andrew Jackson một phiếu và trở thành tổng thống thứ sáu của Hoa Kỳ, mặc dầu trước đó trong cuộc phổ thông đầu phiếu, ông Andrew Jackson có số phiếu cao hơn.
4. Năm 1845, Texas trở thành một tiểu bang của Hoa Kỳ nhờ số thuận cao hơn số chống một phiếu.
5. Năm 1846, với một phiếu thuận cao hơn số chống, Thượng Viện Hoa Kỳ tán thành đề nghị của Tổng Thống Polk là Hoa Kỳ chính thức tuyên chiến với Mexico.
6. Năm 1850, với số thuận cao hơn số chống một phiếu, California đã được chính thức trở thành một tiểu bang của Hoa Kỳ.
7. Năm 1859, cũng với một phiếu thuận cao hơn phiếu chống, Oregon được gia nhập liên bang Hoa Kỳ.
8. Năm 1867, Hoa Kỳ mua đất Alaska của Nga sau khi được Thượng Viện thông qua với tổng số phiếu thuận cao hơn phiếu chống là một phiếu.
9. Năm 1920, Tu Chánh Án thứ 19 về quyền bầu cử của phụ nữ được Thượng Viện tiểu bang cuối cùng là Tennessee phê chuẩn với tổng số phiếu thuận cao hơn tổng số phiếu chống một phiếu. Nhờ đó, Tu Chánh Án thứ 19 đã trở thành chính thức, xác nhận phụ nữ Hoa Kỳ cũng có quyền bầu cử.
Những bài học cụ thể
Tóm lại, sau khi tìm hiểu về sức mạnh của lá phiếu tại Hoa Kỳ, chúng ta có thể rút ra được ít nhất hai nhận xét và bài học quan trọng sau đây.
1. Lá phiếu của mỗi cử tri tại Mỹ rất quan trọng và có giá trị bình đẳng tuyệt đối. Trong lịch sử của nước nầy, đã có rất nhiều trường hợp, chỉ hơn thua một phiếu duy nhất cũng trở thành lá phiếu quyết định thắng hay bại.
Mỗi lần chúng ta tiếp xúc với các vị dân cử Hoa Kỳ để nhờ họ giúp đỡ, như thỉnh cầu tổng thống đưa Việt Nam trở lại danh sách CPC (quốc gia cần quan tâm đặc biệt vì đàn áp tôn giáo) hoặc vận động Quốc Hội thông qua Dự Luật Nhân Quyền, họ thường hỏi chúng ta có bao nhiêu cử tri? Và có bao nhiêu người đi bầu? Như thế đủ biết chúng ta càng có nhiều phiếu thì tiếng nói của cộng đồng càng mạnh là vì thế.
2. Tham gia bầu cử là quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi công dân xứ nầy. Chúng ta nên ý thức rằng, sở dĩ ngày nay chúng ta hưởng được những quyền nầy là do sự tranh đấu không ngừng của rất nhiều người Mỹ, trải qua hơn 200 năm, trong đó có sự góp phần tích cực của người Mỹ gốc Châu Phi, các phụ nữ cũng như thanh niên và sinh viên.
Vì quyền lợi của cá nhân và cộng đồng người Việt tại Mỹ cũng như vì công cuộc vận động nhân quyền và dân chủ cho quê hương Việt Nam, chúng ta phải rủ nhau ghi danh và đi bầu thật đông. Ðây là một việc làm tương đối dễ dàng nhưng rất cụ thể và hữu hiệu mà ai cũng có thể làm được.
