Tô Văn Trường
Từ khi có báo mạng, người ta đã có thể bầy tỏ ý nghĩ của mình một cách công khai dưới nhiều hình thức. Và cũng từ đó, danh từ ‘lề phải’ – ‘lề trái’ mới được nhiều người biết đến.
Trưng cầu dân ý là thu thập ý dân về những vấn đế lớn của đất nước có tính chất pháp lý cao, được luật qui định. Việt Nam chưa có luật trưng cầu dân ý, cho nên việc xuất hiện thư ngỏ thực chất chỉ là ý nghĩ xuất phát của một người, một nhóm người và có thể của một tổ chức dân sự nào đó về một hoặc một nhóm vấn đề của cộng đồng, cần có sự quan tâm của nhà cầm quyền và xã hội.
Ngày 29 tháng Năm, 2014, một số trí thức trong nước soạn thảo thư ngỏ về tình hình khẩn cấp của đất nước gửi đồng bào Việt Nam ở trong nước và nước ngoài, nhân việc Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương-981 gần quần đảo Hoàng Sa.
Trong hình: Hoạt động khai hoang trái phép của Trung Quốc trên đảo Gạc Ma, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Hình được ghi lại ngày 25 tháng Hai, 20142. Nguồn: DFA
Những chữ ký của thư ngỏ rất ít giá trị pháp lý, và gần đây, trong những trường hợp cụ thể, người ta đã dùng cả kỹ thuật ‘điểm chỉ’, hoặc bằng mực, hoặc bằng ánh sáng trong các giấy tờ, văn kiện, để được pháp lý công nhận, vết vân tay đi kèm chữ ký của mỗi đương sự. Tuy chữ ký của thư ngỏ có ít giá trị pháp lý, nhưng nếu số chữ ký lên tới hàng chục nghìn người thì thư ngỏ đó có ý nghĩa, buộc đương sự phải có ý kiến hoặc hành động phản hồi.
Các nước có chế độ dân chủ đại nghị đã cho hệ thống báo mạng, blog cá nhân, nhóm, phát triển, đối với một việc có liên quan tới xã hội. Hệ thống này quan trọng, những ý kiến không từ những cá nhân được chính quyền mời họp, góp ý kiến chính thức, cũng rất đáng được nghiên cứu, người ta coi đây là ‘nhận xét độc lập’, có khi góp phần quyết định cho một chủ trương mà cá nhân hoặc nhóm được chỉ định chính thức không làm được.
Nước mất thì nhà tan, khi thuyền bị lật chết đuối cả người lái lẫn người được chở. Thực ra, thái độ của các vị lãnh đạo cấp cao trong quan hệ với Trung Quốc ra sao, chẳng cần chờ lịch sử phán xét mà người dân hiện nay nói chung đều rõ. Vấn đề bây giờ là các vị lãnh đạo phải đoàn kết, thống nhất hành động, vì nước ‘đìa đã cạn’ mà không biết xử lý tình hình để tạo được niềm tin trong dân chúng thì ai cứu ta?
Ngày 5 tháng Sáu, Tham mưu trưởng Cảnh sát biển Việt Nam cho biết kể từ khi hạ đặt giàn khoan trái phép trong vùng thềm lục địa của Việt Nam, các tàu Trung Quốc đã làm hư hỏng 19 tàu kiểm ngư, 5 tàu cảnh sát biển và khiến 12 kiểm ngư viên bị thương. Trong hình: Tàu cảnh sát biển 2016 của Việt Nam bị rách sau khi bị tàu Trung Quốc đâm. Nguồn: VnExpress.
Cứu cánh không biện minh cho phương tiện, u mê, cố bám víu vào 4 tốt, 16 chữ vàng chỉ là giả tạo, mất lòng dân, không còn đánh lừa được ai.
“Mất lòng dân thì dù tấc đất khó gìn
Được lòng dân, sợ chi quân thù trở giáo”
(Kha Tiệm Ly)
Thư ngỏ là hình thức bày tỏ thái độ, không phải văn bản chế tài, và pháp luật cũng không ngăn cấm. Thư ngỏ ngày 30 tháng Năm vừa qua về tình hình khẩn cấp của đất nước với 115 chữ ký đầu tiên. (Cho đến trưa ngày 5 tháng Sáu, giờ Hoa Kỳ, Thư ngỏ về tình hình khẩn cấp của đất nước do trí thức trong nước soạn thảo đã nhận được gần 1,000 chữ ký điện tử ủng hộ– TS). Ngày nay chữ ký điện tử được chấp nhận trong thanh toán thì thư ngỏ cũng có thêm giá trị pháp lý đôi khi ngang với ký tươi, coi như những tiếng chuông cảnh tỉnh, hoặc ‘tiếng chim báo bão’ là môt dạng vận động dư luận, động viên phong trào, tập hợp ý kiến.
Đấy là một hình thức hoạt động quan trọng của xã hội dân sự, qua đó những điều tốt, điều hay được trao đổi và phổ cập trong nhân dân. Hiểu biết là sức mạnh, một khi nhân dân tự trang bị được cho mình nhiều hiểu biết, dẫn tới đồng lòng nhất trí, đó là sức mạnh bất khả kháng của dân.
