Trách nhiệm của người xét xử


Bùi Tín


(Nguồn: VOA)


 


Sinh viên Nguyễn Phương Uyên đang lâm nạn. Cả trường Ðại Học Công Nghiệp Thực Phẩm của em xao xuyến, lo lắng, gửi thư tập thể cho các nhà lãnh đạo cao nhất để cầu cứu.









Người biểu tình phản đối phiên tòa xử Luật Sư Cù Huy Hà Vũ, bên ngoài tòa án Hà Nội ngày 2 Tháng Tám, 2011. (Hình: IAN TIMBERLAKE/AFP/Getty Images)


Một tập thể 144 trí thức trong và ngoài nước ký kiến nghị yêu cầu các nhà lãnh đạo có trách nhiệm can thiệp để trả lại tự do cho em tiếp tục về trường học tiếp. Mẹ em cuống cuồng đi tìm con gái yêu của mình khi em bị bí mật đưa từ Sài Gòn lên tỉnh Long An để giam giữ.


Sau một tuần lễ im lặng, nhà nước buộc phải lên tiếng, loan báo sinh viên Nguyễn Phương Uyên “phạm tội tuyên truyền chống nhà nước XHCN Việt Nam”, đã bị truy tố, vì đã tham gia tổ chức “Tuổi trẻ Yêu nước” với khẩu hiệu “Vì danh dự tổ quốc, chống bành trướng – Vì tương lai đất nước, chống tham nhũng”. Báo chí nhà nước còn đưa tin Phương Uyên đã “nhận tội và xin khoan hồng”.


Một phiên tòa sẽ được mở để xét xử Nguyễn Phương Uyên cùng với Ðinh Nguyên Kha, một thanh niên được coi là đồng phạm với Nguyễn Phương Uyên. Báo chí nhà nước đưa tin Nguyễn Phương Uyên và Ðinh Nguyên Kha có thể bị truy tố và xét xử về tội tàng trữ thuốc nổ, với âm mưu khủng bố, một tội danh rất nghiêm trọng đối với an ninh đất nước.


Trong nước đã có một số blogger tự do, một số trí thức như Giáo Sư Tương Lai, nhà giáo dục Phạm Toàn, Tiến Sĩ Nguyễn Quang A, và cựu Ðại Sứ Nguyễn Trung công khai lên tiếng, chỉ rõ những điều đáng chú ý ở sinh viên Phương Uyên là quan tâm đến vận nước, nghĩ đến quê hương, tổ quốc, ở tuổi 20, được thầy yêu, bạn mến, chưa có làm gì nguy hiểm, nên cần bảo vệ em, nhất là đề phòng việc em bị xét xử bất công, kiểu chụp mũ, trả thù do thái độ của nhà đương quyền là “hèn với giặc, ác với người yêu nước”. Ðã có nhiều tiếng nói đề phòng âm mưu thâm độc gắp lửa bỏ tay người, bắt người xong rồi mới tạo dựng ra vụ án để diệt mọi mầm mống bất đồng.


Mấy ngày qua tôi có dịp gặp một số nhà báo và luật sư Pháp, gặp các bạn trong tổ chức Reporteurs Sans Frontières (Phóng Viên Không Biên Giới) có trụ sở ở Paris, trao đổi về trường hợp em sinh viên Nguyễn Phương Uyên. Nhiều bạn Pháp theo dõi rất kỹ và nhắc đến các vụ án Cù Huy Hà Vũ, Ðiếu Cày, Lê Công Ðịnh, Nguyễn Tiến Trung… Sau đây xin ghi lại một vài nhận định chung của chúng tôi chung quanh vấn đề này.


Ở các nước dân chủ, các báo lớn thường có một vài phóng viên chuyên sâu về pháp luật, về phổ cập pháp luật, về giải thích pháp luật, về giải đáp và vận dụng pháp luật. Họ được đào tạo chuyên sâu về luật học, về tội phạm học, về quá trình phá một vụ án, chuyên theo dõi, tường trình, phán xét, nhận định sâu về mỗi vụ án. Ở Việt Nam đã có nhà báo nào chuyên như thế và được xã hội đánh giá tốt và tin cậy chưa?


Ở Việt Nam giới luật sư cũ bị triệt tiêu, không đào tạo, nay đã có những khoa luật tại một số trường đại học, nhưng vẫn còn quá ít. Các đại học luật ở các nước dân chủ bao giờ cũng là trường vào loại lớn nhất, có uy tín nhất trong xã hội, có những tạp chí riêng về luật pháp, có tiếng nói hoàn toàn độc lập của ngành tư pháp, tách hẳn khỏi ảnh hưởng của ngành lập pháp và hành pháp. Ở ta tạp chí Pháp luật lẽ ra phải rất sôi nổi, lý thú, có ích cho xã hội, thì ngược lại là tờ báo nhạt nhẽo, ế ẩm, có hại hơn là có ích cho việc xây dựng môi trường thượng tôn pháp luật trong xã hội.


Các công đoàn luật sư phải là công đoàn mạnh nhất, bảo vệ nghề luật sư, tuyên dương các luật sư có công tâm, theo dõi vạch mặt mọi hành vi phạm pháp của luật sư, của thẩm phán thiếu vô tư, tham nhũng, bao che kẻ tội phạm, kết án người lương thiện. Những bản bàn cãi, biện luận trước tòa của mỗi phiên xử án đều được lưu giữ và phổ biến công khai, minh bạch.


Ở Pháp, Ý, Ðức và Hoa Kỳ, Canada các thẩm phán cầm cân nảy mực chuẩn xác, dũng cảm, tự tin, được cả xã hội quý mến và tôn trọng không kém gì những bộ trưởng, thủ tướng, nghị sĩ có thực tài, được coi là vốn quý của xã hội, được truyền thông, đài, báo, truyền hình nêu gương. Trước và sau các vụ án lớn, vị chánh án mặc áo choàng đen được giới thiệu tiểu sử, thành tích xét xử, nguồn đào tạo, quá trình trưởng thành trên báo, đài; sau phiên xử chánh án và các luật sư, nhân chứng được phỏng vấn rất kỹ để lý giải về diễn biến và kết luận của phiên tòa.


Vị trí xã hội của các thẩm phán, các thành viên Hội đồng Xử án, nhất là chánh án ở các nước trên cũng rất nổi bật. Thẩm phán phải là những nhân vật tài giỏi có công tâm, mẫu mực trong giới luật học. Ðạo đức trung tâm của thẩm phán, chánh án là chí công vô tư, chỉ tuân theo pháp luật mà thôi. Chánh án chủ tọa một phiên tòa là linh hồn của phiên tòa đó. Báo chí, công luận luôn theo dõi chặt chẽ từng cử chỉ, từng lời nói của chánh án. Gánh nặng trách nhiệm trước xã hội, trước nhà nước, trước lời thề khi nhậm chức, trước công đoàn thẩm phán là rất lớn. Lời tuyên án phải hết sức thận trọng, cân nhắc kỹ lưỡng những yếu tố tăng nặng hay giảm nhẹ, lắng nghe cả 2 phía công tố và luật sư, đánh giá từng chứng cớ, từng nhân chứng, vì lời tuyên án quyết định số phận, có khi sống chết của bị cáo.


Tôi nhớ lại hồi 1965-1970, ở Hà Nội, tòa án xét xử một số vụ án về tham nhũng, được dư luận bàn tán rất sôi nổi, trong đó nổi lên vị chánh án tòa án Hà Nội Nguyễn Xuân Dương, trưởng thành từ lục sự ngành tòa án thời Pháp thuộc, đã tỏ rõ trình độ nắm luật vững, lương tâm nghề nghiệp cao, trực tiếp điều khiển cuộc biện luận công khai giữa tòa, thay đổi cả kết luận của cơ quan điều tra, sửa đổi cả ý kiến của công tố viên, không theo chỉ đạo của thành ủy Hà Nội, tự mình đảm nhận trách nhiệm cá nhân, tuyên án công khai tha bổng cho bị cáo, được nhân dân hoan nghênh ngay tại tòa và được dư luận khen ngợi.


Còn nhớ, năm 1979, ông Tạ Ðình Ðề, nguyên chỉ huy biệt động thành, phụ trách cơ sở làm vợt bóng bàn của Tổng Cục Ðường Sắt, bị truy tố về tội “tham nhũng, sử dụng lao động không lương thiện”. Trước tòa, ông Tạ Ðình Ðề và luật sư của ông trình bày với những chứng cứ rõ ràng chi thu từng tháng của cơ sở. Ông Ðề khẳng định việc ông mạnh dạn thuê mướn anh chị em từng bị tù, từng bị cải tạo ở trung tâm phục hồi nhân phẩm, đã hoàn lương, là phù hợp với chính sách nhân đạo, họ đều trở thành lao động tốt, tuy có một số nhược điểm về tay nghề, sức khỏe. Tạ Ðình Ðề được bà con tham dự phiên tòa vỗ tay hoan nghênh. Chánh án cuối cùng tuyên bố ông vô tội, loại bỏ nhận định mang tính vu cáo của công tố viên.


Mong rằng khi phiên tòa xử sinh viên Nguyễn Phương Uyên mở ra, các nhà báo trong và ngoài nước, các blogger tự do, anh chị em dân chủ sẽ chú ý ghi nhận cách làm việc, trình độ, công tâm của viên chánh án và các thẩm phán trong hội đồng xét xử, nêu bật trách nhiệm xã hội, lời tuyên thệ khi nhận nhiệm vụ của họ, theo dõi mọi cử chỉ và lời nói của từng người trong phiên tòa, đánh giá và phân tích đúng sai của họ. Hiện nay trong tường thuật các phiên tòa trong nước, các bạn phóng viên thường bỏ qua nhân vật chánh án, thậm chí không nêu tên chánh án và hội đồng xét xử.


Sau phiên tòa xét xử 2 nhạc sĩ Việt Khang và Anh Bình vừa qua, một số bạn trẻ đã tìm hiểu về viên chánh án Vũ Phi Long, người đã chủ tọa phiên tòa và tuyên án xử phạt Việt Khang 4 năm tù giam và Anh Bình 6 năm tù giam. Chưa có nhà báo nào chất vấn viên chánh án này là ông suy nghĩ ra sao về những bản nhạc, lời ca bị coi là xấu, có hại, phạm pháp? Lời tuyên án của ông có phải ý kiến của ông hay do từ đâu? Ông có bị sức ép, bị chỉ đạo không?


Và còn 2 ông chánh án từng xử sơ thẩm và phúc thẩm Luật Sư Cù Huy Hà Vũ, thẩm phán Nguyễn Hữu Phúc và thẩm phán Nguyễn Sơn đã tuyên án và y án 7 năm tù 3 năm quản chế cho luật sư yêu nước kiên cường Hà Vũ, 2 ông này sau khi xử xong đang tránh mặt ở đâu? Sao xã hội ta lại vô tâm, vô cảm, dễ dãi, xuê xoa đến vậy? Sao không tra hỏi họ nhân danh một xã hội dân chủ, công bằng do đảng CS hứa hẹn? Về hiểu luật, về lòng yêu nước, về chính khí làm người, họ kém xa người bị họ xét xử.


Xin nhớ một kinh nghiệm của Mùa Xuân Tunisia là các bạn trẻ trường luật thủ đô Tunis đã theo dõi lập hồ sơ các thẩm phán, chánh án xử những người yêu nước trước đây, dưới chế độ độc đoán để cảnh báo họ và để hỏi tội họ theo đúng luật khi tình hình chuyển biến.


Sắp đến mong các bạn của Phương Uyên hãy tìm hiểu viên chánh án trong vụ xử sắp tới là ai. Hãy cảnh báo trước để ông ta hiểu rõ ông ta sẽ là nhân vật trung tâm trong vụ xử. Ông ta phải chịu trách nhiệm trước toàn bộ giới luật học Việt Nam, trước bộ Luật Tố tụng Hình sự, trước toàn xã hội, trước thế hệ trẻ, trước lịch sử về mọi diễn biến của phiên tòa được coi là công khai này.


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Vụ án Hồ Duy Hải: Biểu tượng của công lý bị hiến tế

Vụ án của Hồ Duy Hải đủ sức là một trong những hồ sơ về nhân quyền lớn nhất của Việt Nam, thông qua câu chuyện anh thanh niên bị vu cho tội giết người. D

À, thì ra thế…

Có người đặt câu hỏi tại sao một nước tương đối nhỏ như VN có thể trở thành nhà tù chính trị lớn thứ nhì trên thế giới, sau Trung Cộng,

‘Nói giọng Bắc nhưng không gạt bà con’

Một quan chức của chính quyền đã nói rằng “tôi nói giọng Bắc, nhưng không gạt bà con” để cố thuyết phục về tính liêm chính trong vụ cướp đất của hàng ngàn người dân tại Thủ Thiêm, quận 2.

Lộc Hưng: Không chỉ là đất đai

Hãy nhìn một Lộc Hưng tan tành. Hãy nhìn hình ảnh một dân oan mất đất chặn ngang xích xe ủi trong cuộc cưỡng chế Lộc Hưng sáng 4 Tháng Giêng, 2019.

Dân tộc… lưu vong

Vượt qua cả dân tộc Do Thái, người Việt "vươn lên" dẫn đầu lịch sử lưu vong của nhân loại bằng cuộc di cư chính trị quy mô nhất về mặt số lượng từ trước đến nay.

Luật mới áp dụng năm 2019 tại California

Kết thúc khóa họp Nghị Viện năm 2018, Thống Đốc Tiểu Bang Jerry Brown đã ký chuẩn thuận 1,016 dự luật trong số 1,217 dự luật được Nghị Hội được thông qua. Đa số các điều luật này có hiệu lực bắt đầu từ ngày đầu năm 2019.

Stop Trần Tuấn Anh!

Tôi không cho Bộ trưởng Tuấn Anh vô can trong chuyện này. Anh phải thế nào thì vợ anh mới thế chứ. Chính khách thế, vứt! Đàn ông thế, hèn!

Họp Mật

Cuộc họp ngày Mùng 2 Tháng Giêng, 2019 giữa những viên chức chính phủ Cộng Hòa và những chính khách Dân Chủ của quốc hội  là “Họp Mật”, không có sự tham dự của phóng viên truyền thông.

Cái Quần và Cái Luật An Ninh Mạng

Lùi là thấy mệt rồi. Loạng choạng lùi thì sắp té đến nơi. Bởi thế cần phải có Luật An Ninh Mạng để chống cho chế độ hiện hành, may ra, khỏi ngã.

Những đỉnh cao muôn trượng

Một nền kinh tế chưa nổi 250 tỷ USD gom lại từ cả việc bán từng cái chổi cùn rế rách, chia cho gần 100 triệu người, chả cần phải tính toán cũng biết chúng ta đang ở đâu trong thứ tự toàn cầu?