‘Cháy thành, vạ lây’

Nguyễn Đạt Thịnh

Cảnh sát New York bắt một phụ nữ tham dự cuộc biểu tình chống việc trục xuất di dân lậu. (Hình minh họa: AP Photo/Kathy Willens)

Như một số tục ngữ, câu “cháy thành vạ lây” – nghe vô cùng Việt Nam – cũng vẫn có nguồn gốc từ một sự tích Trung Hoa. Cái tên Tàu của “cháy thành vạ lây” là “thành môn thất hoả, ương cập trì ngư,” (cổng thành bị cháy, tai hoạ lây đến cả cá).

Cái thành nào có cổng bị cháy? Sách Tàu không ghi chép, nhưng câu chuyện vẫn được giải thích hợp lý là: cổng thành xây sau một đầu cầu, cây cầu bắc ngang con hào bao quanh thành; hào là một và vách thành là hai – 2 chướng ngại bảo vệ thành chống những cuộc tấn công đến từ bên ngoài.

Tường thành xây bằng gạch, bằng đá, hay đắp bằng đất nên không cháy được, nhưng cổng thành đóng bằng gỗ nên rất dễ bắt lửa, do đó mà “thành môn thất hoả”; câu chuyện – đến đây – nghe hợp lý, nhưng “ương cập trì ngư” lại là 4 chữ cần giải thích, vì con cá sống dưới hào, cổng thành xây phía sau hào, thì cổng cháy cứ cháy, sao lại ương cập trì ngư? Cá lội dưới hào cũng chết vì sức nóng của đám cháy à?

Cái liên hệ giữa cổng thành cháy và cá chết nó hơn quanh co hơn đôi chút – qua việc dân trong thành xách thùng, xách gầu ra cổng thành, múc nước từ dưới hào lên chữa cháy. Có thể họ đứng nối đuôi nhau, thành vài ba chục đường giây, với vài ba chục người đứng dưới hào múc nước chuyền thùng nước qua tay những người khác, rồi đến người cuối cùng, đứng gần đám cháy, tạt nước vào ngọn lửa đang cháy trên cổng thành.

Lửa tắt, thì nước trong hào cũng vừa cạn, cá lội loi choi, con nào con nấy mập béo, ngon lành, vì quân lệnh cấm không cho câu cá trong hào, để tránh tạo đường lên xuống hào, có thể bị quân địch lợi dụng lẻn vào thành.

Giờ này lệnh cấm được tạm thời bãi bỏ để cư dân xuống hào múc nước chữa cháy, và bắt cá về ăn sau khi đã dập tắt ngọn lửa.

Câu chuyện nghe vui vui, vì bữa cơm cá tiếp nối và thưởng công cho những người tự nguyện làm không công, đi cứu cổng thành; có thể không người nào nghĩ đến việc thương hại cho những con cá bị thịt chỉ vì chiếc cổng thành bị cháy.

Nhưng nếu đem câu “cháy thành vạ lây” xảy ở bên Tàu ngày xưa, áp dụng vào chuyện hôm nay tại Mỹ, thì những con cá khốn khổ đó có thể là bà con chúng ta,… vì để đối phó với thái độ “ương ngạnh” của quốc hội chống đối chính sách di dân chọn người Norway cho qua Mỹ của ông Trump. Tổng thống quyết định không những bảo vệ 800,000 thanh, thiếu niên đang cư trú bất hợp pháp trên lãnh thổ Hoa Kỳ thôi, mà ông còn mở rộng vòng tay bảo vệ thêm 1 triệu người di dân bất hợp pháp nữa, nếu quốc hội cho ông $25 tỷ để xây trường thành biên giới, và cho ông tự do đàn áp những người di dân lậu khác.

Ngoài ra, ông còn một điều kiện nữa là cắt đứt đường dây “rồng rắn” cõng thân nhân di cư vào Hoa Kỳ – đường giây mà hàng ngàn người Việt đang được thân nhân bảo lãnh sang Mỹ định cư.

Trong chúng ta, nhiều người không thích giải trường thành biên giới vì nhiều lý do khác nhau, nhưng cũng không chống đối quyết liệt; chúng ta sẽ quyết liệt hơn, đồng ý với nhau hơn để chống biện pháp cắt giây bảo lãnh thân nhân, vì biện pháp đó ảnh hưởng trực tiếp đến chúng ta.

Nếu tổng thống ký ban hành một đạo luật như vậy là chúng ta hết hy vọng đón ông cụ thân sinh, bà cụ thân mẫu sang nghỉ ngơi bên này mươi, mười lăm năm nữa, trước khi các cụ giã biệt con cháu sang chơi bên thế giới khác. Các cậu thanh niên cũng hết hy vọng trở về cố hương đón cô hàng xóm xinh xinh sang đây để trọn đời đầm ấm bên nhau.

Sáng Thứ Năm, 25 Tháng Giêng, 2018, khối nghị sĩ, dân biểu Dân Chủ lên tiếng kết án việc ràng cột các cộng đồng di dân khác phải gánh chịu hậu quả của vấn đề người di dân lậu Trung và Nam Mỹ; ông Kevin Appleby, giám đốc ngành Chính Sách Di Dân Quốc Tế của Center for Migration Studies, cũng mệnh danh đề nghị của Tổng Thống Donald Trump là bắt chẹt – sử dụng số phận của những thanh thiếu niên Mễ – được mệnh danh là Dreamers – để bắt chẹt bố mẹ chúng phải hy sinh cho chúng được yên thân, an cư, lạc nghiệp.

Bà nghị sĩ Cộng Hòa Susan Collins, đại diện tiểu bang Maine đang họp với nhiều nghị sĩ tìm giải pháp ủng hộ chính sách di dân của tổng thống.

Nghị sĩ Mike Rounds, CH – South Dakota hỏi lại bà Collins, “Chúng ta chỉ cần hệ thống hóa chính sách DACA (deferred action for childhood arrivals – tạm dung những đứa trẻ theo cha mẹ vào lãnh thổ Mỹ) hay chúng ta muốn đi xa hơn nữa, chiều ý tổng thống? Đi xa hơn là đụng chạm đến vấn đề chain migration- di cư dắt dây, một vấn đề vô cùng phức tạp.”

Xin hãy tự hỏi: Ngày nào chính phủ quyết định hủy bỏ chính sách “chain migration,” chúng ta làm gì được hơn những người đàn bà Mễ đang biểu tình phản đối chính sách di dân của chính phủ Hoa Kỳ?
Cánh cổng thành Mỹ-Mễ đang cháy, chúng ta chỉ còn biết cầu nguyện để con cá đang lội trên sông Cửu Long không chết cạn. Ngoài việc cầu nguyện, chúng ta chỉ còn nước khoanh tay, cúi mặt. (Nguyễn Đạt Thịnh)

Mời độc giả xem chương trình “Con Yêu” với đề tài “Nghiện game dưới góc nhìn bệnh lý”(Phần 2)


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Khởi tố thêm nhiều quan chức Đà Nẵng, Sài Gòn liên quan đến Vũ ‘nhôm’

Bộ Công An vừa bắt thêm bốn quan chức Đà Nẵng và một cựu phó chủ tịch thành phố Sài Gòn để khởi tố vì các tội sai phạm liên quan đến Vũ 'nhôm'.

Cảnh sát di trú bị bắt về tội tấn công tình dục và loạn luân

Một nhân viên cảnh sát di trú (ICE), có trách nhiệm trục xuất di dân bất hợp pháp ở Oregon, mới vừa bị bắt và bị truy tố 10 tội tấn công tình dục và một tội loạn luân, theo cơ quan cảnh sát

Các bác sĩ California sẽ phải kiểm soát trước khi cho thuốc có á phiện

Theo đạo luật mới, các bác sĩ bắt buộc phải nghiên cứu hồ sơ dùng thuốc của bệnh nhân, do đó có thể sẽ báo động cho họ và giúp họ trị bệnh ghiền.

‘Cuộc chiến xe ôm’ ở Sài Gòn: Kẻ cười, người khóc

Grab “ca khúc khải hoàn” chưa lâu sau cuộc chiến “hạ gục” Uber, thì mới đây, thị trường Sài Gòn lại tràn ngập màu áo đỏ của Go-Viet (công ty con của Go-Jek, Indonesia).  

Nam-Bắc Hàn họp thượng đình lần thứ ba

Tổng Thống Moon Jae In của Nam Hàn đến Bắc Hàn hôm Thứ Ba, 18 Tháng Chín, để họp thượng đỉnh lần thứ ba với Chủ Tịch Kim Jong Un.

Máy bay quân sự Nga bị Syria vô tình bắn rớt, 15 chết

Quân đội Nga hôm Thứ Ba, 18 Tháng Chín, nói rằng một chiếc máy bay của họ chở 14 người bị hỏa tiễn của Syria vô tình bắn rớt.

Tổng Thống Trump chính thức đánh thuế thêm trên $200 tỷ hàng Trung Quốc

Từ Thứ Hai tuần tới, 24 Tháng Chín, chính phủ Mỹ sẽ đánh thuế 10% trên một số hàng hóa nhập cảng từ Trung Quốc, trị giá tổng cộng $200 tỷ mỹ kim. Đến cuối năm, suất thuế sẽ tăng lên 25% nếu Bắc Kinh không nhượng bộ.

Ông Đinh Việt đứng đầu về pháp lý và chính sách cho Công ty Fox mới

Ông Lachlan Murdoch, tổng giám đốc công ty sắp thành hình tuyên bố sẽ bổ nhiệm ông Đinh Việt, đứng đầu ngành Pháp lý và Chính sách của công ty (Chief Legal and Policy Officer).

Coca-Cola sắp khai thác thị trường nước giải khát có chất cần sa

Coca-Cola, công ty sản xuất nước giải khát lớn nhất thế giới, có thể sẽ sớm tiến vào thị trường nước giải khát có chất cần sa, theo tin từ giới truyền thông.

Thẩm Phán Kavanaugh và người tố cáo ông sẽ điều trần

Thẩm Phán Brett Kavanaugh, và người phụ nữ tố cáo ông đều tình nguyện sẽ ra điều trần trước Thượng viện Mỹ, vì thế Ủy ban Tư pháp Thượng Viện có thể sẽ trì hoãn, không biểu quyết về ông Kavanaugh trong ngày Thứ Năm như đã dự trù