Tính hai mặt của nhất thể hóa

Nguyễn Tường Thụy (RFA)

Nhất thể hóa được đảng CSVN đặt vấn đề vào khoảng hai năm nay và đã có nhiều bài viết hay phát biểu tuyên truyền về việc này. Đây là mô hình copy từ Trung Quốc (TQ) mà TQ đã thực hiện.

Nội dung của nhất thể hóa là vị trí đứng đầu cấp ủy đảng và vị trí đứng đầu cơ quan chính quyền tập trung vào một người, tức là bí thư cấp ủy kiêm nhiệm chức danh chủ tịch ủy ban nhân dân. Ở cấp trung ương đó là tổng bí thư kiêm chủ tịch nước.

Nhất thể hóa có hai mục đích chính:

Một là, ở VN, người có quyền hành lớn nhất là tổng bí thư. Thế nhưng có điều tréo ngoe là khi đi ra quốc tế, tổng bí thư chỉ là một đảng trưởng, không phải là nguyên thủ quốc gia nên không có tư cách để thay mặt cho quốc gia. Vì vậy, việc nhất thể hóa nhằm tạo ra chính danh cho tổng bí thư trong các hoạt động quốc tế, có thể đại diện cho quốc gia trong các hoạt động đàm phán, ký kết các văn kiện…

Hai là, nhất thể hóa, theo giải thích còn nhằm mục đích giảm bớt bộ máy đảng và bộ máy chính quyền song hành, quá cồng kềnh và vô dụng. Việc tinh giản bộ máy quản lý không phải bây giờ mới đặt ra mà người ta đã đặt ra từ rất lâu, ngay từ thời bao cấp và liên tục hô hào nhưng cho đến nay sự chuyển biến vẫn cứ ỳ ạch. Chế độ một cửa không đơn giản và nhanh gọn được thủ tục cho dân mà vẫn đẩy dân trở lại tình trạng rắc rối, phức tạp.

***

Nhất thể hóa là một hình thức tập quyền. Tập quyền cũng có hai mặt. Nếu rơi vào người có tài, đức thì là điều tốt. Còn ngược lại, rơi vào người bất tài, đặc biệt là thiếu đức độ, không biết đặt lợi ích của nhân dân, đất nước lên trên hết thì hậu quả sẽ khôn lường.

Ở các nước dân chủ, người có quyền hành cao nhất nước do dân bầu ra cùng với cơ chế vận hành ưu việt của bộ máy điều hành đất nước nên việc tập quyển có thể yên tâm. Còn ỏ các nước độc tài, người đứng đầu đất nước không thể chọn được người tốt nhất hoặc khó có thể là một trong vài người tốt nhất. Trong lịch sử đảng CSVN, người ta không hiểu sao họ lại từng bầu ông Đỗ Mười, ông Nông Đức Mạnh làm tổng bí thư.

Hồi đầu năm 2016, trả lời câu hỏi của AFP, ông Trọng cho rằng: “Cái hay của chúng ta là tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Ở một số nước, nói dân chủ nhưng người đứng đầu quyết định hết, thế thì ai dân chủ hơn ai?”

Câu trả lời mang tính lập lờ, đánh tráo khái niệm. Cái gọi là tập thể ông nói tới là đảng của ông, không đại diện cho dân vì dân đâu có bầu ra đảng. Còn người đứng đầu nước người ta là do dân bầu lên. Nói thế để biết sự khác nhau của quyết định “cá nhân phục trách” so với quyết định của người đứng đầu do dân bầu ra, quyết định nào dân chủ hơn. Khi mới là tổng bí thư, quyền lực còn như thế. Rồi đây, khi đã nhất thể hóa, quyền hành tập trung trong tay một người trên nền tảng độc đảng thì sẽ ra sao?

Một vấn đề nữa cần đặt ra là: tổng bí thư do đảng bầu ra, còn chủ tịch nước do quốc hội bầu ra. Làm sao đảng bầu và quốc hội bầu lại có thể trùng vào một người? Xét về lý thuyết điều này là rất hiếm. Nhưng trên thực tế, đảng sẽ sắp xếp tất cả. Họ sẽ nắn sao cho đạt được điều đó. Và mỗi khi nắn như vậy lại bộc lộ thêm sự khôi hài của “nền dân chủ gấp vạn lần tư bản”.

Khi nhất thể hóa, tổng bí thư kiêm chủ tịch nước hay chủ tịch nước kiêm tổng bí thư? Xét về đặc điểm của nền chính trị thì đó là tổng bí thư kiêm chủ tịch nước, chứ không phải là điều ngược lại. Như vậy, khi chọn, người ta chọn tổng bí thư và sau đó khoác thêm chức danh chủ tịch nước.

***

Việc nhất thể hóa dự kiến thí điểm trước ở một vài địa phương rồi mới thực hiện ở diện rộng và ở trung ương. Tuy nhiên thời gian này, Việt Nam đang khuyết vị trí chủ tịch nước, được cho là điều kiện thích hợp có thể thúc đẩy nhanh hơn tiến trình nhất thể hóa. Nếu nhất thể hóa hai chức danh tổng bí thư và chủ tịch nước thì ai sẽ ngồi vào vị trí ấy? Theo dõi dư luận thì tất cả đều chung nhận định đó là ông Nguyễn Phú Trọng. Nếu thế, đây là điều mà nhiều người lo ngại. Ông Nguyễn Phú Trọng được đánh giá là thân Trung Quốc. Ông chưa bao giờ có một câu nào lên án hay chỉ trích Trung Quốc cũng như chưa bao giờ lên tiếng về chủ quyền của đất nước nói chung và Biển Đông nói riêng. Khi làm tổng bí thư, ông đã có quyền nghiêng thiên hạ. Nếu trao thêm quyền, không biết rồi ông sẽ đưa đất nước đi đến đâu.

Ấy là nói về những năm trước mắt, khi ông Nguyễn Phú Trọng còn có thể chấp chính. Còn xét về thực chất, việc nhất thể hóa cũng chỉ là biện pháp nhằm củng cố địa vị thống trị của đảng cộng sản, là cách chống đỡ cho hệ thống chính trị đã mọt ruỗng. Khi nhất thể hóa vẫn dựa trên cái nền chính trị độc đảng cộng sản, cự tuyệt đa nguyên, không chấp nhận tam quyền phân lập thì không thể giải quyết được những mâu thuẫn trong xã hội đã trở thành gay gắt. Đất nước vẫn tụt hậu và nhân dân vẫn đau khổ.


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Lời tố cáo nảy lửa của người dân Thủ Thiêm bị chính quyền cướp đất

Video Việt Nam Lời tố cáo nảy lửa của người dân Thủ Thiêm bị nhà cầm quyền cướp đấtvideo
Lời phát biểu nảy lửa của cô Nguyễn Thị Thùy Dương, người đại diện cho những người dân bị chính quyền ở Sài Gòn cướp đất...

Người dân công khai đến viếng mộ cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm

Video Người dân công khai đến viếng mộ cố Tổng Thống Ngô Đình Diệmvideo
Hàng trăm giáo dân Sài Gòn và các vùng phụ cận đã công khai đến nghĩa trang Lái Thiêu, để tham dự lễ giỗ lần thứ 55 cố TT Ngô Đình Diệm...

‘Tai nạn’ rơi chữ ‘G’ trong tang lễ chủ tịch Trần Đại Quang

video
Tai nạn’ khiến câu “Vô cùng thương tiếc…” thành “Vô cùn thương tiếc…”. Sự việc diễn ra trong lúc các đài truyền hình tại Việt Nam đang tường thuật trực tiếp.

Chủ tịch Trần Đại Quang qua đời và ai sẽ thay thế? (1/2)

Video: Chủ tịch Trần Đại Quang qua đời và ai sẽ thay thế?video
Khôi Nguyên và Đỗ Dzũng bình luận về sự kiện chủ tịch nhà nước CSVN Trần Đại Quang qua đời và ai là ứng cử viên sáng giá sẽ thay thế.

Chủ tịch Trần Đại Quang qua đời và ai sẽ thay thế? (2/2)

Video: Chủ tịch Trần Đại Quang qua đời và ai sẽ thay thế?video
Khôi Nguyên và Đỗ Dzũng bình luận về sự kiện chủ tịch nhà nước CSVN Trần Đại Quang qua đời và ai là ứng cử viên sáng giá sẽ thay thế.

Formosa tiếp tục xả khí thải độc hại ra môi trường?

video
Nhà hoạt động Nguyễn Anh Tuấn hôm 19 Tháng Chín 2018 đưa lên trang facebook cá nhân các videos clip cho thấy khu công nghiệp Formosa Hà Tĩnh tiếp tục xả khí thải độc hại ra môi trường.

Đại gia Việt Nam nói về việc cho con sang Mỹ du học, mua nhà

video
Con cái các quan chức nhà nước cùng giới doanh nhân và chính bản thân họ sang Mỹ du học trong đó nhiều người mua nhà cửa hay tài sản ở quốc gia sở tại.

Người dân Bình Định ‘tức nước vỡ bờ’, không còn sợ hãi

Video Người dân Bình Định 'tức nước vỡ bờ', không còn sợ hãivideo
Hôm 21 Tháng Tám 2017, bà Phạm Thị Hòa ở thôn An Quang Tây, xã Cát Khánh, huyện Phù Cát, cùng nhiều người dân oan tiếp tục kéo đến trụ sở công an tỉnh Bình Định mang biểu ngữ phản đối việc nhà cầm quyền cướp đất và yêu cầu thả con bà bị công an huyện Phù Cát bắt giam trái pháp luật!

‘Thương Binh’ bao vây tư gia của nhà hoạt động Nguyễn Lân Thắng

Video 'Thương Binh' bao vây tư gia của nhà hoạt động Nguyễn Lân Thắngvideo
Một nhóm người tự xưng là 'Thương Binh' kéo đến bao vây tư gia của nhà hoạt động xã hội dân sự Nguyễn Lân Thắng ở Hà Nội.

Xe chở tù của công an tông chết người ở Trảng Bom

Video Xe chở tù của công an tông chết người ở Trảng Bomvideo
Một chiếc xe chở tù nhân của công an chạy vào lề đường ở huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, tông chị Maria Mai Thị Liên, chết ngay tại chỗ vào lúc 9 giờ sáng ngày 7 Tháng Tám 2018.