Vụ án Hồ Duy Hải: Biểu tượng của công lý bị hiến tế

Từ trái: Luật Sư Trần Hồng Phong, bà Loan mẹ của Hải và cô Thu Thủy. (Hình: Blog Tuấn Khanh)

Tuấn Khanh (Blog RFA)

Vụ án của Hồ Duy Hải đủ sức là một trong những hồ sơ về nhân quyền lớn nhất của Việt Nam, thông qua câu chuyện anh thanh niên bị vu cho tội giết người. Dù các chứng cứ dàn dựng ngu ngốc đều bị lật tẩy, các lời khai không khớp và quy trình tố tụng sai phạm toàn phần, nhưng Hải vẫn bị kêu án tử, rồi sống lay lất hoãn thi hành án trong nhà giam 11 năm nay, sau khi áp lực của công luận áp đảo.

Có quá nhiều tin tức được viết xuống, nói với nhau trong dân chúng, là Hải phải chết thay cho con cháu của một quan chức cấp cao, kẻ phạm án vẫn được sống ung dung, trong khi gia đình thì tán gia bại sản kêu oan, không ai còn có được cuộc sống bình thường. Và Hải thì luôn thức dậy mỗi sáng với bàn chân luôn phải đứng giữa lằn ranh sống và chết.

Hồ sơ về nhân quyền tại Việt Nam và quyền được sống với công lý của loài người, cũng cần có một chương về Hồ Duy Hải, để gửi lên Liên Hợp Quốc và tất cả những quốc gia trên thế giới, những nơi khinh bỉ và ghê tởm chuyện công lý bị chà đạp hay sự thật bị bóp méo.

Trong câu chuyện đầu năm với Hồ Thị Thuy Thủy (1991), em gái của Hồ Duy Hải, nghe kể mới thấy rợn người vì sự đốn mạt của ngành công an tỉnh Long An. Suốt trong nhiều năm, công an ở đó không ngừng đến gia đình để khuyên nhủ Thủy và mẹ của cô đừng kêu oan cho Hải nữa, đừng nghe lời xúi giục mà đau thương cho người thân của mình. Thủy tốt nghiệp ngành tài chính ngân hàng, hành nghề kế toán, sau đó làm việc ở bệnh viện Thủ Thừa, Long An. Rồi cùng mẹ vác đơn đi kêu oan cho Hải nên bị công an là áp lực với chỗ làm khiến cô phải thôi việc vào đầu năm 2015.

Hồ Duy Hải trước tòa (trên) và bà Nguyễn Thị Loan, mẹ của tử tù Hồ Duy Hải (hình phía dưới). (Hình: Courtesy Facebook)

Tuấn Khanh: Suốt trong năm vừa rồi, gia đình Thủy đã làm thêm được những gì cho Hải?

Thu Thủy: Dạ, gia đình em chỉ nghe ngóng tin tức xem ở Hà Nội có hội họp hay đợt xét nào đó là chạy ra ngoài đó để nộp đơn, xin cứu xét trường hợp anh Hải. Mẹ em ngồi ở nhà cũng không yên vì không biết là đơn từ của mình gửi có đến tay người ta hay không nên gom được chút tiền nào là đi giờ đó liền.

Tuấn Khanh: Lần thăm gặp gần đây nhất thì gia đình thấy Hải ra sao? Việc thăm gặp có dễ dàng không?

Thu Thủy: Lần thăm gặp gần đây nhất là 14 Tháng Mười Hai năm 2018. Mỗi lần đi theo mẹ vào thăm anh Hải thì em phải đều phải làm đơn, rồi làm bản cam kết. Em phải ghi là chấp nhận không được đưa thông tin gì bên ngoài cho anh Hải. Chỉ được hỏi về sức khỏe và chuyện trong nhà thôi. Thông tin bên ngoài là tiến triển vụ án ra sao, luật sư đang làm gì hay mẹ ra ngoài Hà Nội nộp đơn, kêu oan như thế nào thì không được kể cho anh Hải biết.

Tuấn Khanh: Tại sao? Đó là quyền và việc của Hải thì tại sao Hải lại không được biết?

Thu Thuỷ: Dạ, họ o ép gia đình, và họ cũng muốn bưng bít thông tin bên ngoài để anh Hải không được biết gì hết. Nhưng thỉnh thoảng có lúc cần quá thì ở nhà cũng tìm cách nói. Dĩ nhiên mỗi lần nhắc vậy thì đều bị cán bộ đứng gác nhắc nhở và hăm là nếu nói nữa thì chuyến sau sẽ không được gặp mặt Hải nữa. Còn nếu không, gia đình đã nói ra rồi thì khi trở vào trại, anh Hải sẽ bị làm khó làm dễ.

Tuấn Khanh: Nhưng tinh thần của Hải thì sao?

Thu Thủy: Anh Hải sức khỏe thì có nhưng tiều tụy. Nhìn mặt thì biết là tinh thần luôn bị áp lực. Anh Hải thì không dám nói ra nhưng mình nhìn thì mình biết. Khi gia đình hỏi thăm thì anh Hải gật, nói có hết nhưng nhìn vẻ mặt thì mình biết là không phải vậy. Có cán bộ ở đó thì ảnh không dám nói gì hết. Hiện mỗi tháng được gửi đồ thăm nuôi 1 lần và một lần mang đồ thăm nuôi vào gặp mặt.

Tuấn Khanh: Hiện luật sư đang lo vụ án của Hồ Duy Hải là ai?

Thu Thủy: Luật Sư Trần Hồng Phong là người lo mọi thứ về pháp lý. Nhưng ông không nhận tiền thù lao. Khi ký hợp đồng ban đầu xong thì ông coi gia đình như người thân và giúp mọi thứ. Ông có nói thấy gia đình khó khăn quá nên quyết định hỗ trợ miễn phí cho gia đình. Ông nhiệt tình lắm, nhờ đủ các nơi thăm hỏi tình hình của anh Hải và tự mình viết bài. Cứ có chút gì là ông gọi báo cho gia đình biết để mình đừng tuyệt vọng.

Tuấn Khanh: Từ lúc khi báo chí cũng như giới luật sư đã phản bác quy trình tố tụng và bản án, dẫn đến việc quốc hội phải lên tiếng khiến Hải được hoãn thi hành án tới nay, thì mọi thứ đã có biến chuyển gì mới không?

Thu Thủy: Dạ phía công an vẫn im lặng anh à. Gần nhất chỉ có một chuyện bất thường – mà em cũng gọi cho luật sư để nói cho ông biết – là có một phái đoàn thi hành án từ Hà Nội vào (29 Tháng Ba, 2018) và yêu cầu đóng án phí và kiểm tra xem Hồ Huy Hải có tài sản gì không. Gia đình em ngạc nhiên và hỏi đi tìm điều này để làm gì nhưng họ không giải thích và nói là chỉ thi hành lệnh của cấp trên mà thôi.

Gia đình bàn bạc với nhau, và cảm thấy chuyện này không bình thường. Dì Rưỡi của em nói nếu đóng án phí, tức chấp nhận bản án tử hình đã kêu của Hải, nên gia đình bác bỏ chuyện này dù mức đóng án phí chỉ hơn triệu đồng. Nhưng không hiểu sao họ đi từ ngoài Hà Nội vào để nài nỉ mình đóng mức án phí nhỏ như vậy, rồi còn nói rằng gia đình đừng lo, nếu mai mốt không có tội thì sẽ được trả tiền án phí lại.

Mọi người trong gia đình ai cũng thấy chuyện này có gì mờ ám, và chất vấn họ ngược lại. Nhưng xông xáo khuyên gia đình đóng tiền án phí như thế nào thì họ cũng lãng tránh và đổ mọi thứ về phía trung ương nhanh không khác gì. Rõ ràng họ muốn mớm gia đình làm những điều họ muốn, cho một mục đích nào đó, hơn là quan tâm đến vấn đề công bằng, công lý của anh Hải.

Tuấn Khanh: Phía công an địa phương còn làm khó dễ gia đình như lúc trước không?

Thu Thủy: Dạ vào thời điểm cấm thăm gặp (2015) thì công an họ làm ghê lắm. Nhưng sau này, nhờ có công luận nên họ bớt lại. Phần lớn là họ tìm gặp gia đình khuyên răn là đừng nghe lời xúi giục mà đi kêu oan, đừng phản đối… giờ thì không đến thường xuyên như trước nữa. Nhưng phía hàng xóm láng giềng, người quen biết thì họ hiểu và thương gia đình, thương anh Hải nhưng cũng rất ngại công an đến làm phiền. Còn những nhân chứng quan trọng, có lợi cho anh Hải, thì công an đến cấm không được nói chuyện vụ án với ai, không được cung cấp thông tin, không được trả lời báo chí, kể cả luật sư của anh Hải. Ngay lúc này anh có gọi điện thoại cho họ, thì họ cũng sẽ không dám nói gì và sẽ nói thẳng là công an cấm không cho nói gì hết.

Tuấn Khanh: Vậy thì trường hợp anh Hải, chỉ có thể là gửi đơn kêu oan, chờ đợi chứ không thể làm gì khác?

Thu Thủy: Dạ, công việc bao năm qua chỉ chủ yếu là gửi đơn. Mỗi tháng gia đình đều gửi, có tin gì thì gửi thêm. Mẹ ra Hà Nội thì cầm đơn ra gửi tận nơi thêm vô nữa. Không một lần nào gia đình bỏ lỡ, kể cả được phép thăm anh Hải thì khó khăn thế nào gia đình cũng đi, không bao giờ em và mẹ hết hy vọng về việc kêu oan cho anh Hải.

*Anh Hồ Duy Hải bị bắt vào Tháng Ba năm 2008 và vào Tháng Mười Hai năm 2008 bị kết án tử hình sau khi bị buộc tội cướp tài sản và giết người. Năm 2015, Ủy Ban Tư Pháp của Quốc Hội kêu gọi xem xét lại vụ án của anh sau khi phát hiện bản án có sai sót trong quá trình tố tụng.

Sau khi bị tuyên án, anh bị giam tại trại tạm giam Long An.

Ngày 7 Tháng Mười Hai năm 2017, viện trưởng Viện Kiểm Sát Long An kiến nghị thi hành án đối với Hồ Duy Hải trong cuộc họp Hội Đồng Tỉnh. Vị Viện trưởng Viện Kiểm Sát tỉnh Long An cho rằng bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc thi hành án sẽ ảnh hưởng đến an ninh địa phương. Tuy nhiên kiến nghị của viện trưởng Viện Kiểm Sát Long An cần được phê duyệt ở cấp trung ương mới có thể tiến hành.

Suốt thời gian qua, thân mẫu của tử tù Hồ Duy Hải liên tục kêu oan cho con trai từ các cấp địa phương cho đến trung ương. Bà cho biết kêu cứu của bà chưa hề được lắng nghe.


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Công an ngăn chặn, đánh người tưởng niệm tử sĩ Hoàng Sa

Sáng hôm 19 Tháng Giêng, một số thành viên Câu Lạc Bộ Lê Hiếu Đằng đến tượng đài Trần Hưng Đạo để thắp hương tưởng niệm các tử sĩ VNCH đã hy sinh trong trận hải chiến ngày 19 Tháng Giêng, 1974, giữ đảo Hoàng Sa.

Hoàng Sa trong trí nhớ người Việt

Vào ngày này của 45 năm về trước Trung Quốc đưa quân đánh chiếm phần còn lại của quần đảo Hoàng Sa, do Chính phủ Việt Nam Cộng hòa quản lý hợp pháp, trước sự làm ngơ của Hoa Kỳ.

Truyền thông CSVN lần đầu tiên ‘được quyền’ nói Trung Quốc ‘cưỡng chiếm Hoàng Sa’

Một số tờ báo lớn như Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Sài Gòn Giải Phóng lần đầu tiên đã dùng từ "cưỡng chiếm" đối với Trung Quốc khi nhắc đến Hoàng Sa

Vũ ‘Nhôm’ bất ngờ từ chối giao nộp tài sản kếch xù

Ban đầu, ông Vũ "Nhôm" xin giao nộp bảy tài sản, nhưng mới đây ông đã bất ngờ không nhận tội và làm đơn “xin” không giao nộp số tài sản này.

CSVN nhìn nhận ‘thăm dò dầu khí thường xuyên bị nước ngoài gây sức ép’

Báo VietNamNet tiết lộ việc thăm dò dầu khí của Việt Nam luôn bị Trung Quốc gây sức ép, nhưng không dám nêu đích danh tên nước láng giềng.

Cuộc chiến giữa CSVN với Facebook: Dáng dấp một màn tấu hài

Cuộc chiến giữa Bộ Thông tin và Truyền thông với hãng Facebook cũng bởi thế sẽ chỉ mang dáng dấp một màn tấu hài với kết quả cuối cùng chẳng đi đến đâu.

Văn Phòng Đại Biểu Quốc Hội ở Sài Gòn từ chối tiếp người dân Lộc Hưng

Văn phòng Đại Biểu Quốc Hội ở Sài Gòn khóa cổng không tiếp người dân Lộc Hưng, quận Tân Bình, đến nộp đơn khiếu nại.

Việt Nam ‘đang chuẩn bị’ cho thượng đỉnh Mỹ-Bắc Hàn?

Hà Nội có vẻ đang chuẩn bị cho chuyến thăm cấp nhà nước của lãnh tụ Bắc Hàn, ông Kim Jong Un, cùng lúc có thông tin về cuộc gặp thượng đỉnh...

Việt Nam nhập cảng dược liệu chỉ toàn ‘bã rác’ của Trung Quốc

Dược liệu bị Trung Quốc lấy hết chất thuốc bên bán sang Việt Nam để làm thuốc toàn là bã, hết công dụng bồi bổ hay phòng chống bệnh tật.

Cô giáo ở Thái Nguyên bị ‘tố’ bắt học sinh tự tát 50 cái vào mặt

Một giáo viên bị nhiều phụ huynh tố cáo đã ra lệnh bắt hàng loạt học sinh tự tát vào mặt 50 cái mỗi khi các em vi phạm.