Tư Mỏ Lết
Mấy hôm nay, báo chí Mỹ đang dồn dập đưa tin thông báo mới nhất của hãng xe danh tiếng Đức Volkswagen (VW- nay đã trở thành… tai tiếng!) về một thỏa thuận để giải quyết scandal “gian lận khí thải” của những chiếc xe Volkswagen chạy bằng diesel (máy dầu), vốn kéo dài đã 10 tháng qua. Một dàn xếp trị giá $15 tỷ giữa hãng xe VW và các cơ quan có trách nhiệm của Hoa Kỳ đã được công bố, để bắt đầu bước sang giai đoạn đền bù cho các chủ xe, hoặc sửa chữa các chủ xe nằm trong dach sách thu hồi. Kế hoạch dự kiến sẽ bắt đầu vào mùa Thu này. Một con số khổng lồ trong lịch sử các vụ thu hồi xe tại Mỹ!
Trang website chuyên ngành xe hơi www.autoweek.com đã có nhiều bài viết để giải thích cặn kẽ về những diễn biến liên quan đến thỏa thuận này. Sau đây là tóm tắt một số chi tiết đáng lưu ý nhất.
Cuộc dàn xếp sẽ dành ra khoảng $10.03 tỷ để mua lại những đời xe bị ảnh hưởng. Con số này dựa trên giả thuyết là 100% các chủ xe sẽ tham gia vào chương trình, và 100% chủ xe chọn phương án bán lại chiếc xe bị ảnh hưởng của mình. Theo VW, trong 499,000 chiếc TDI loại 2.0 L đã bán tại Mỹ, có khoảng 460,000 chiếc Volkswagen và 15,000 chiếc Audi đang được lưu hành và nằm trong diện bị ảnh hưởng.
Những đời xe bị ảnh hưởng bao gồm: 2013 – 2015 VW Beetle, 2010 – 2015 VW Golf, 2009 – 2015 VW Jetta, 2012 – 2015 VW Passat, 2010 – 2013, 2015 Audi A3.
Bên cạnh việc chủ xe VW có thể bán lại xe cho hãng, các người đang thuê (lease) những chiếc xe bị ảnh hưởng cũng có quyền trả lại chiếc xe đang thuê mà không bị phạt tiền.
Một giải pháp thứ hai bên cạnh chuyện bán lại, là các chủ xe có thể đem chiếc xe của mình đi sửa, và giữ lại để chạy tiếp.
Cho dù chọn giải pháp bán lại hay sửa, các chủ xe cũng được hưởng một số tiền mặt đền bù từ Volkswagen, ước lượng vào khoảng từ $5,100 cho đến $10,000/ chiếc, tùy theo đời xe và một số các yếu tố khác (thí dụ như milelage). Những chi tiết cụ thể hơn sẽ được công bố vào ngày 27 Tháng Sáu, theo sau bốn tuần để nhận ý kiến đóng góp trước khi quyết định mức chi trả sau cùng.
Việc sửa xe và giữ xe lại chạy tiếp vẫn còn phải chờ để được giới chức có thẩm quyền ở Mỹ đồng ý. Đó là lý do tại sao VW đã dự trù $10.03 tỷ để mua lại toàn bộ các đời xe bị ảnh hưởng. Cho đến nay, VW vẫn chưa thể khẳng định là sau khi sửa chữa xong, những chiếc xe này vẫn còn giữ nguyên được mức tiêu hao nhiên liệu và những đặc tính vận hành như hiện tại. Đã có nhiều chuyên gia tiên đoán rằng những chiếc xe sẽ mất đi ít nhiều những ưu điểm vốn có trong hai thông số này. Một chi tiết đáng lưu ý nữa: sự dàn xếp trông đợi rằng VW sẽ phải loại bỏ ít nhất 85% các chiếc TDI bị ảnh hưởng ra khỏi đường phố Mỹ. Vì thế, giải pháp giữ lại xe nói chung vẫn còn nhiều ẩn số.
Chương trình mua lại xe của VW dự trù sẽ diễn ra trong ba năm. Volkswagen sẽ phải trả một khoản phí phụ trội vào quĩ bảo vệ môi trường trong trường hợp không thu hồi được 85% các chiếc xe bị ảnh hưởng. VW cũng không được quyền bán lại những chiếc xe thu hồi này trên đất Mỹ. Nhiều khả năng, chúng sẽ bị nghiền thành sắt vụn, nếu VW xét thấy chi phí vận chuyển những chiếc xe này qua những thị trường khác là quá cao. Đây có thể sẽ là một thương vụ hấp dẫn cho những thị trường ít có qui định về môi trường hơn, như Việt Nam chẳng hạn.
Một trong những câu hỏi quan trọng đến nay vẫn chưa được trả lời, đó là có bao nhiêu đời xe VW có thể sửa được, và được phép sửa? Câu hỏi này sẽ còn phải đợi cả tháng sau khi VW trình phương án sửa chữa lên EPA và CARB.
VW dự định sẽ liên lạc với các chủ xe sau ngày 27 Tháng Sáu, để lấy ý kiến về phương án giải quyết mà họ chọn. Việc mua lại xe dự trù sẽ bắt đầu vào mùa Thu năm nay, trong khi giải pháp sửa chữa sẽ được đưa ra trễ hơn nữa.
Nhìn người Mỹ được bồi thường thấy mà ham! Người Châu Âu cũng muốn có phần. Ủy Viên Đặc Trách Công Nghiệp của Châu Âu- Elzbieta Bienkowska muốn Volkswagon cũng làm tương tự cho các chủ xe Châu Âu. Mà ở Châu Âu, con số này là 8.5 triệu! Tuy nhiên, cho đến hiện nay, câu trả lời là “không!” Có nhiều lý do được đưa ra lắm. Thứ nhất, VW cho rằng những chiếc xe bị ảnh hưởng không hề vi phạm tiêu chuẩn về khí thải tại Châu Âu. Giới thẩm quyền của cả Đức và EU đều không phản bác điều này. Thứ hai, cả Đức lẫn EU cũng đã đồng ý nhanh chóng phương án giải quyết các vấn đề kỹ thuật của các model xe bị lỗi ngay từ cuối năm 2015. Hiện nay, VW đã và đang tiến hành kêu gọi thu hồi để sửa chữa, cho nên hãy để tiến trình này được thực hiện đúng như kế hoạch. Thứ ba, những chủ xe ở Châu Âu cũng khó mà kiện VW ra tòa. Một trong những nguyên nhân là vì những chủ xe ở Châu Âu khó mà chứng minh được sự thiệt hại hữu hình mà mình phải gánh, khi đang sở hữu những chiếc xe bị ảnh hưởng. Ở Châu Âu, giá trị của những đời xe VW chạy dầu không bị ảnh hưởng nghiêm trọng như ở Mỹ. Vụ này của VW cũng chỉ tương tự với những vụ thu hồi kỹ thuật bình thường khác. Tức là “chuyện không có gì đáng ầm ĩ.” Đó là chưa kể có thể ngầm hiểu rằng Châu Âu phải bảo vệ xe Châu Âu, trong cuộc chiến thương mại với nước Mỹ. Thị trường xe hơi Mỹ là một thị trường vô cùng quan trọng. Chính phủ Mỹ vẫn dùng luật lệ ra để làm các rào cản phi thuế quan, điều chỉnh bớt sự lấn sân của các hiệu xe Nhật, Châu Âu. Đức và Châu Âu dành sức để đối phó với chính quyền Mỹ là cũng đủ mệt rồi, hơi đâu “gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.”
Cuộc chiến vẫn còn đang tiếp diễn. Thế mới thấy khách hàng ở Mỹ là thượng đế thứ thiệt! Chính quyền bảo vệ người dân hết mình. Mới có dấu hiệu “gian dối” về khí thải, mà VW đã chấp nhận mất $15 tỷ. Chứ không như ở Việt Nam, Formosa giết chết cả một vùng biển, mà chính quyền CSVN đã hả hê với con số $500 triệu! Buồn!
