Bác sĩ của bạn
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
LTS. Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Các tin tức trong mục này và nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài New Saigon Radio1480AM ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 8 giờ 15 đến 8 giờ 45 trong chương trình Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật với Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng. Ngoài ra, Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng còn có mục “Ðiểm Tin Sức Khỏe” mỗi Thứ Sáu trên tuần báo Việt Tide.
Hỏi:
-Cảm cúm có phải là một bệnh không? Và thuốc ngừa mỗi năm ngừa cả cảm và cúm hay chỉ một bệnh cảm hay cúm? Tôi vẫn nghĩ là cảm cúm là hai bệnh khác nhau, và chỉ có thuốc ngừa cúm, tuy nhiên một số người lại gọi là thuốc chích ngừa cảm cúm, khiến tôi hơi bị bối rối, lẫn lộn.
-Cách chữa bệnh cảm và cúm có gì khác nhau và giống nhau? Có cần trụ sinh không? Khi nào cần? Và những ai cần chích ngừa cúm? Khi nào nên chích? Chích ngừa cúm sớm có sợ miễn nhiễm mau hết và khi mùa dịch cúm đến trễ thì mình bị giảm sức đề kháng hay không?
Ðáp:
Như đã trình bày, dù có một số triệu chứng giống nhau, thật ra cảm và cúm là hai bệnh khác nhau. Nói chung, cảm thường nhẹ hơn cúm, và thường gặp hơn cúm rất nhiều.
Những điều cần biết về cảm đã được trình bày kỳ trước (có thể tìm lại báo cũ Thứ Sáu tuần rồi, hoặc đọc Người Việt online). Hôm nay, ta sẽ tìm hiểu đôi điều cần biết về cúm.
Cúm (tiếng Mỹ gọi là “flu” hay “influenza”), cũng là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, tuy nhiên nó thường nặng hơn cảm. Nó thường xảy ra trong các cơn dịch địa phương, và thường lên đến cao điểm vào mùa Ðông, hầu như hàng năm. Khi lan tràn toàn thế giới, nó có thể tạo thành đại dịch. Hiện nay, ở Mỹ, nó là nguyên nhân gây ra khoảng ba mươi sáu ngàn tử vong và hơn hai trăm ngàn trường hợp phải nhập viện hàng năm.
Cúm cũng gây ra nhiều triệu chứng như cảm, có thể nhẹ hay nặng, tùy theo loại vi rút và sức đề kháng của bệnh nhân. Dù là vi rút đường hô hấp, cúm có thể ảnh hưởng các hệ thống khác của cơ thể. Các triệu chứng của cúm thường là sốt cao, ớn lạnh, rêm, ê ẩm mình mẩy, nhức đầu, đau họng, sổ mũi, kiệt sức, ho, tiểu chảy, chóng mặt… Bệnh nhân có thể bị vài hoặc tất cả các triệu chứng kể trên.
Cúm có thể dẫn tới các biến chứng nguy hiểm, bị bội nhiễm bởi vi trùng. Người trên 50 tuổi, trẻ em nhỏ, những người bị bệnh mạn tính hay bị suy giảm miễn dịch, là những thành phần dễ bị các biến chứng nguy hiểm nhất.
Một số bệnh cũng có một số triệu chứng gần giống cảm cúm là viêm mũi dị ứng, viêm mũi do co giãn mạch máu ở mũi, các hội chứng do nhiễm các loại vi rút khác.
Chẩn đoán cúm
Tương tự như cảm, cúm cũng thường được chẩn đoán bằng thăm khám. Thăm khám thường đủ để bác sĩ quyết định chẩn đoán cúm và bắt đầu điều trị. Sốt cao, ớn lạnh, ho, đau rêm mình mẩy vào mùa cúm, thường là các triệu chứng điển hình của cúm.
Có một số xét nghiệm (mà một trong những cách tương đối đơn giản, lẹ làng nhất, là thử chất tiết ra ở cổ họng) có thể giúp xác định cúm. Tuy nhiên, nó thường hữu ích hơn trong việc kiểm soát dịch (hơn là trong việc điều trị). Các xét nghiệm khác như quang tuyến, cũng chỉ thường để phát hiện các biến chứng của cúm.
Nguyên nhân của cúm
Vi rút cúm chỉ có ba nhóm khác nhau là A, B và C. Cúm A là loại thường gặp nhất, sau đó là cúm B, cúm C thường chỉ gây bệnh nhẹ với các triệu chứng mà chính bệnh nhân nhiều khi cũng không ghi nhận được.
Ðiều đặc biệt của vi rút cúm, là chúng có thể thay đổi cấu trúc di truyền rất nhanh. Chính vì thế mà mỗi năm người ta đều phải chế ra các loại thuốc chích ngừa cúm mới nhằm thích hợp nhất với các chủng cúm được khảo sát là có nhiều khả năng gây ra dịch trong năm đó.
Diễn tiến và các biến chứng của bệnh cúm
Cúm có thể kéo dài chỉ 24 tiếng đồng hồ, hoặc có thể một tuần hay hơn. Trung bình, cúm kéo dài khoảng bốn đến năm ngày. Giống như cảm, khi nào còn có triệu chứng thì bệnh nhân còn có thể lây bệnh sang người khác.
Biến chứng thường gặp nhất của cúm là viêm phổi. Các biến chứng có thể gặp khác của cúm là viêm cơ (bắp thịt), bị hội chứng Reye, viêm cơ tim, viêm màng cơ tim, và các biến chứng trên hệ thống thần kinh.
Viêm phổi thường gồm các triệu chứng sốt, rét, khó thở, đàm, đau ngực. Viêm phổi có thể do chính vi rút cúm gây ra, do bội nhiễm vi trùng, hoặc do kết hợp cả hai. Viêm phổi do chính vi rút cúm gây ra thường ít gặp, nhưng thường nặng hơn do vi trùng. Những người dễ bị viêm phổi là người đã bị các bệnh tim phổi, bị các bệnh kinh niên như tiểu đường, bệnh thận, suy giảm miễn dịch, những người sống trong các viện chăm sóc, điều dưỡng, những người lớn tuổi.
Viêm bắp thịt thường xảy ra ở trẻ em hơn, gây ra đau nhức bắp thịt kinh khủng, thường gặp nhất ở chân. Ðau rêm bắp thịt là triệu chứng rất thường gặp trong bệnh cúm. Tuy nhiên, viêm bắp thịt thật sự ít gặp hơn rất nhiều.
Hội chứng Reye, cũng thường gặp ở trẻ em, thường bắt đầu bằng buồn nôn, ói mửa, sau đó tổn thương gan, tổn thương thần kinh với các triệu chứng như co giật, hôn mê. Hội chứng này dễ gặp hơn ở trẻ em dùng aspirine. Do đó, nên tuyệt đối tránh dùng aspirin ở trẻ em bị cảm, cúm hoặc các bệnh có triệu chứng tương tự như vậy.
Một số bệnh của hệ thống thần kinh khác, cũng có thể là biến chứng của cúm, như viêm não, viêm tủy sống…
Viêm cơ tim và viêm màng cơ tim là các biến chứng ít gặp của bệnh cúm.
Thân mến
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
nguyentranhoang.com
(còn tiếp)
