Bác sĩ của bạn
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
LTS. Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Các tin tức trong mục này và nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài New Saigon Radio1480AM ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 8 giờ 15 đến 8 giờ 45 trong chương trình Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật với Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng. Ngoài ra, bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng còn có mục “Ðiểm Tin Sức Khỏe” mỗi Thứ Sáu trên tuần báo “Việt Tide.”
Hỏi:
-Con tôi năm nay hơn 19 tuổi, không đến nỗi thiếu ngủ, nhưng gần đây cứ có những cơn ngủ gục rất nặng, có khi đang ăn mà cũng gục xuống ngủ vài ba phút, lúc đó hầu như không còn biết gì cả. Không biết đây là triệu chứng của bệnh gì? Cách chữa ra sao?
-Năm nay em chỉ mới 25 tuổi, không biết tại sao gần đây em bị một chứng bệnh rất kỳ lạ: có khi trong lúc ngủ, em không thể nhúc nhích được gì cả, một hồi sau thì cử động bình thường; dù ban đêm ngủ vẫn đầy đủ, ban ngày em có những cơn buồn ngủ không thể nào kềm lại được, dù bất cứ đang làm việc gì cũng có thể tự nhiên gục xuống ngủ lịm đi một chút rồi tỉnh lại ngay. Vài ngày trước đây, khi mới thức dậy, em thấy những cảnh như là mình đang mơ, dù là mình đã tỉnh ngủ rồi, làm em rất lo sợ. Các triệu chứng này hình như ngày càng nặng hơn, dù ban ngày em cố ngủ nhiều hơn và uống cà phê vào ban ngày cho tỉnh.
Xin bác sĩ cho biết đây là bệnh gì? Tại sao lại bị bệnh này? Có nguy hiểm không? Có cách gì để chữa không? Em cần phải làm gì?
Ðáp:
Theo lời kể, dù là cần làm thêm xét nghiệm để khẳng định chẩn đoán, có vẻ như đây là các triệu chứng rất điển hình của một hội chứng tuy không thường gặp lắm nhưng cũng không hiếm lắm, gọi là narcolepsy, tạm dịch là hội chứng ngủ lịm, còn được dịch là chứng ngủ rũ, nhiều người bình thường, gọi là gục ngủ, vì triệu chứng chính là những cơn gục xuống ngủ rũ rượi không thể nào kìm lại được.
Narcolepsy, là một rối loạn gây ra những cơn ngủ sâu bất thình lình. Các cơn gục xuống ngủ, lịm cả người đi, này có thể xảy ra thường xuyên và vào những lúc không thích hợp, ví dụ như trong lúc đang lái xe, đang ăn tối với người yêu, đang nói chuyện với bố mẹ vợ (hay chồng) sắp cưới, vân vân. Dù có thể xảy ra bất cứ lúc nào, những cơn ngủ rũ này thường xảy ra hơn vào những lúc dễ làm ta buồn ngủ, ví dụ như lúc không làm việc gì cả, hoặc làm những việc lập đi lập lại, nhàm chán.
Hội chứng ngủ lịm này thường xuất hiện khi người bệnh ở khoảng từ 15 đến 30 tuổi, nhưng cũng có thể xuất hiện sớm hoặc trễ hơn. Một khi đã xuất hiện, chứng ngủ rũ thường kéo dài suốt đời. Nam hay nữ có tỉ lệ bị rối loạn này không khác nhau. Một số thống kê cho thấy rằng chứng này ảnh hưởng đến khoảng ít nhất là 120,000 người ở Mỹ, một thống kê khác cho thấy cứ khoảng hai ngàn người thì có một người bị hội chứng này.
Hiện nay, người ta vẫn chưa biết rõ nguyên nhân của hội chứng này. Khoảng 60 phần trăm những người được chẩn đoán với hội chứng này, có sự kết hợp giữa các cơn ngủ lịm đi vào ban ngày với những cơn bắp thịt bị yếu đi trong một thường gian ngắn. Các cơn yếu liệt bất thần này có thể trầm trọng đến nỗi bệnh nhân bị sụm xuống đất, dù là thần trí vẫn tỉnh táo như thường.
Những người bị hội chứng ngủ lịm thường không cần phải ngủ thêm giờ vào buổi tối, nhưng họ cần phải có nhưng giờ “ngủ phụ trội” (naps) vào ban ngày.
Thường thường, khi ta đi ngủ, ta thường phải qua các giai đoạn ngủ nông, rồi với giai đoạn ngủ sâu, khi đó nếu quan sát, ta sẽ thấy mắt có những chuyển động nhanh, gọi là giai đoạn REM (Rapid Eye Movement). Trong giai đoạn này, nếu đo hoạt động điện của não, người ta thấy xuất hiện những sóng não giống như khi ta đang thức. Các giấc mộng thường xảy ra vào lúc này, và trương lực của bắp thịt (cơ-muscle) thường giảm xuống mức tối thiểu trong lúc này. Ở những người bị hội chứng ngủ lịm, não của họ đi thẳng từ giai đoạn thức sang giai đoạn ngủ sâu REM sleep, khiến cho họ chưa kịp thấy buồn ngủ, nằm xuống chuẩn bị ngủ, đã gục xuống ngủ luôn, và vì trương lực cơ có thể bị mất, họ có thể sụm luôn xuống sàn. Sau giai đoạn ngủ sâu ngắn ngủi đó, hoạt động của não lại quay lại giai đoạn thức, và họ lại trở lại trạng thái thức ngay lập tức dù còn đang mơ và giấc mơ có thể chưa kịp chấm dứt dù là họ đã tỉnh ngủ.
Các triệu chứng
Các triệu chứng đầu tiên của hội chứng ngủ lịm thường là buồn ngủ (có thể khủng khiếp) vào ban ngày. Triệu chứng này thường dễ bị lầm lẫn với các nguyên nhân thường gặp hơn gây ra ngủ ngày, và đôi khi phải một thời gian dài, khi các triệu chứng điển hình khác của narcolepsy xuất hiện, bệnh nhân mới được gởi đi làm xét nghiệm và có chẩn đoán chính xác.
Hội chứng ngủ lịm thường bao gồm bốn triệu chứng chính. Tuy nhiên đa số các bệnh nhân không có đủ cả bốn triệu chứng thường gặp này. Bốn triệu chứng chính này là các cơn buồn ngủ khủng khiếp ban ngày, các cơn liệt ngắn ngủi ban ngày, các ảo giác khi chuẩn bị ngủ hoặc khi mới thức dậy (các cơn mơ lúc đang thức), và các cơn liệt trong khi ngủ.
Thân mến,
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
nguyentranhoang.com
(còn tiếp)
