Tư Mỏ Lết
Trong tuần trước, chúng ta đã điểm qua bốn phát minh quan trọng trên chiếc xe hơi: bộ khởi động, số tự động, tiếp xăng cho động cơ, và động cơ turbocharger.
(Hình minh họa: Philippe Huguen/AFP/Getty Images)
Kỳ này xin được điểm qua một số phát minh khác đã đem lại sự tiện nghi cho người lái:
5-Tay lái: những chiếc xe nguyên thủy được lái bằng một cái cần lái dài. Công ty Pháp Panhard đã sáng chế ra chiếc bánh lái đầu tiên trên một chiếc xe đua vào năm 1894, và ngay sau đó là trên xe hơi thường. Tại Mỹ, Packard được ghi nhận là công ty đầu tiên cho bánh lái vào xe hơi vào năm 1899.
Vào thời đó, dù có bánh lái, nhưng người lái xe vẫn phải bẻ lái vẫn nặng, vì chưa có hệ thống trợ lực tay lái, mà xe thì mỗi ngày một nặng thêm. Đặc biệt là xe tải, nhu cầu trợ lực cho tay lái là rất cần thiết. Hệ thống trợ lực tay lái đầu tiên ra đời vào năm 1926 trên chiếc xe tải của General Motors. Vào thời đệ nhị thế chiến, hệ thống trợ lực này được áp dụng cho những chiếc quân đội, xe thiết giáp. Hãng Chrysler đã áp dụng lần đầu tiên hệ thống tay lái trợ lực bằng thủy lực lên chiếc xe Imperial đời 1951. Đến năm 1952, thì GM áp dụng cho chiếc Cadillacs. Sau đó, hệ thống trợ lực thủy lực được thay thế bằng động cơ điện, làm cho hiệu suất của động cơ tăng, do động cơ xe không phải vận hành bơm thủy lực. Bây giờ thì quí cô có thể lái xe một tay cũng được!
6-Quay kính tự động: Những chiếc xe chỉ cách đây khoảng 2 thập niên vẫn còn sử dụng tay quay cửa kiếng xe. Vậy mà cửa kính xe hơi lên xuống tự động đã có từ năm 1941, trên chiếc Packard 180s. Hệ thống quay kính xe bằng thủy lực bắt nguồn từ kỹ thuật dùng để mở mui các chiếc xe convertibles. Đến năm 1951, cũng chiếc Chrysler Imerial đã được trang bị mô tơ điện để lên xuống kính xe. Ngày nay, thì quay kính tự động đã trở thành tiêu chuẩn, cho nên những tay lái trẻ hoàn toàn bị bối rối khi ngồi trên những chiếc xe có tay quay cửa kiếng. Làm biếng hết biết!
7-Xe lái cả 4 bánh: Những chiếc SUV, xe vượt địa hình ngày nay đều có khả năng lái cả 4 bánh (4 wheel drive- FWD), để tăng độ ổn định của xe trên những con đường xấu, không bằng phẳng, trơn trượt… Chiếc xe của Hòa Lan 1902 Spyker được xem như chiếc xe hơi đầu tiên trên thế giới lái 4 bánh. Còn ở Mỹ, America’s FWD là công ty đầu tiên áp dụng nó vào năm 1911. Trong những năm đầu thế kỷ 20, tính năng FWD thường áp dụng cho xe tải. Vào thời đệ nhị thế chiến, kỹ thuật này được đưa vào các xe quân đội, và Jeep được trang bị FWD kể từ đó. Chiếc Land Rover FWD xuất hiện đầu tiên vào năm 1948, và Toyota Land Cruiser vào năm 1951.
8-Dây an toàn (seatbelt): Dây an toàn được đưa vào xe hơi vào năm 1949 trên chiếc Nash, sau đó đến Ford vào năm 1955. Ban đầu ở dạng lapbelt (thắt ngang đùi) như của dân đua xe. Ban đầu không bắt buột mà là tùy chọn, cho nên seatbelt bán cũng không chạy lắm. Volvo là công ty sáng chế ra loại seatbelt 3 sợi choàng qua vai, và đưa nó trở thành tiêu chuẩn có sẵn của xe vào năm 1959. Tuy nhiên, loại seatbelt 2 sợi như ngày nay có vẻ “ăn khách” hơn, khi nước Mỹ ra luật bắt buộc dây an toàn phải choàng qua vai từ năm 1968.
9-Túi khí (airbag): Mặc dù những phát minh đầu tiên về kỹ thuật túi khí bảo vệ khi đụng xe đã được ghi nhận vào đầu thập niên 1950s, nhưng mãi đến năm 1973 nó mới được áp dụng lần đầu tiên vào chiếc Oldsmobile Toronado. Lúc đó, airbag chỉ có ở vị trí người lái. Đến năm 1974, những chiếc Buick, Oldsmobile, Cadillac có thêm tùy chọn ở vị trí của khách ngồi cạnh tài xế. Vào thời đó, giữa chính quyền và các nhà sản xuất xe đã tranh cãi rất nhiều về vấn đề có nên đưa seatbelt và airbag thành thiết bị bắt buộc phải có của xe hơi. Đến năm 1998, airbag mới trở thành thiết bị bắt buộc trong xe hơi cho cả vị trí tài xế và khách.
10-Máy điều hòa: Để điều hòa không khí trong xe hơi, những chiếc xe đầu tiên chỉ có cách là… quay kính xe lên hay xuống! Sau đó, máy sưởi bắt đầu có mặt từ rất sớm, từ những năm 1910s và 1920s. Đến năm 1938, Nash bắt đầu có thêm chế độ thông gió bằng cách lấy khí trời qua hệ thống sưởi. Đến năm 1954, hệ thống điều hòa không khí đầu tiên xuất hiện trong chiếc Nash, khi mà máy lạnh, máy sưởi, khí trời được sử dụng để đạt được một nhiệt độ được chọn trước cho xe. Và hệ thống điều hòa tự động hoàn toàn như ngày nay đã được lắp đặt cho chiếc Cadillac 1964.
11-Nghe radio trên xe: Vào năm 1922, Chevrolet là những chiếc xe đầu tiên có lắp đặt thêm radio, vào thời đó còn phải xài pin riêng. Tuy nhiên, radio thời đó được lắp vào xe không phải từ nhà sản xuất, mà là từ một dịch vụ riêng, sau khi đã mua xe. Đến năm 1935, Chevrolet trở thành chiếc xe đầu tiên bán ra có lắp đặt radio sẵn cho khách hàng. Chiếc Becker Mexico là chiếc xe có cả hai băng tần AM/FM và hệ thống dò đài vào năm 1953.
12-Hệ thống định vị: Trước khi hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu (GPS) có mặt, thì Honda là chiếc xe đầu tiên có hệ thống định vị nội bộ cho xe vào năm 1981, có tên gọi là Electro Gyrocator. Vào thời đó, hệ thống này chỉ sử dụng bản đồ của thành phố Tokyo mà thôi. Nguyên lý hoạt động khá phức tạp, nhờ một con quay hồi chuyển có chứa khí helium (gyroscope) để theo dõi chuyển động của xe. Một cơ cấu phụ được lắp trên hộp số để cung cấp cho gyrocator thông tin về vị trí, tốc độ và khoảng cách di chuyển. Hệ thống định vị này đầu tiên rất mắc tiền, có giá bằng 1/4 giá trị của cả chiếc xe! Cũng không có con số thông kê cho biết rõ là bao nhiêu hệ thống này đã được lắp đặt cho các chiếc xe vào thời đó. Nhìn lại để thấy hệ thống GPS cho xe hơi ngày nay là một tiện ích vô cùng to lớn dành cho giới lái xe hơi, với một cái giá vô cùng “hữu nghị.”
Tóm lại, người Mỹ hãy ý thức rằng mình đang sống trong một quốc gia với những ứng dụng khoa học kỹ thuật vào đời sống nhanh nhất thế giới. Hãy trân trọng điều này. Ngồi trên một chiếc xe với đủ mọi thứ tiện nghi, với giá xe bằng phân nửa giá bán ở Việt Nam, người Việt ở Mỹ có thể tự hào rằng chúng ta đang sống ở thiên đường của tiện nghi, vật chất…
