Phạm Ðình
Bài trước chúng ta đã đề cập đến thắng tay (hand brake) và các công dụng của nó. Trong thực tế, thắng tay không mấy được trọng dụng. Vì người ta sợ gài thắng tay, rồi quên không nhả ra thì nó có thể phá nát hệ thống thắng.
Cái đó gọi là lợi bất cập hại, nghĩa là lợi chưa có gì mà hại đã thấy rõ. Rốt cuộc, nó xuất hiện như một ông quan chưa làm việc đã được cho về hưu, ngày ngày chắp tay sau đít nhìn cuộc đời đi qua, cho đến lúc già lão. Nhưng để công bằng hơn, chúng ta phải tìm hiểu thêm một chút cho rõ ngọn ngành, và làm sao bắt “ổng” hợp tác để cùng nâng mức độ an toàn và phục vụ bền bỉ cho cái xe.
Thắng tay: Nên hay không nên dùng?
Trước tiên, xin tìm hiểu đôi chút về cấu tạo thắng tay. Trong khi thắng chân (tức là hệ thống thắng vẫn dùng, sử dụng bằng cách nhấn chân trên bàn đạp) sử dụng hệ thống thủy lực để vận hành, thì thắng tay lại dùng dây cáp (cable). Dễ hiểu nhất là hình dung thắng tay như cái “phanh xe đạp” mà ai cũng đã quá quen khi còn ở Việt Nam. Khi chúng ta kéo cần thắng lên thì dây cáp bị kéo căng, ép bố thắng sát vào bánh xe, giữ cho xe đứng lại. Khi hạ cần thắng xuống cũng là lúc dây cáp được thả lỏng và bố xe được lơi giãn, bánh xe có thể di chuyển nhẹ nhàng. Ða phần thắng tay tác dụng vào 2 bánh sau. Nhưng cũng có kiểu xe, thắng tay lại tác dụng vào 2 bánh trước.
Nếu không sử dụng thắng tay lâu ngày, sợi cable nối thắng tay có thể bị rỉ sét, bị kẹt. Khi hữu sự thì không sử dụng được nữa. Nếu không muốn xảy ra như thế thì chỉ còn cách là sử dụng thắng tay thường xuyên.
Nhưng nếu sử dụng thắng tay mà quên không nhả thắng thì sự thiệt hại đưa đến không phải là nhỏ. Ðã đành rằng nguyên ủy của vấn đề là vì tài xế quên. Nhưng cũng không thể trách tài xế về cái tánh quên đó. Là vì, không giống như thắng chân tự nhả ra khi chúng ta nhắc chân lên, thắng tay không tự nhả khi chúng ta nhắc tay ra. Vì thế, nếu người tài xế đã gài thắng tay trước khi ra khỏi xe, thì không có cái gì nhắc anh phải nhả thắng tay ra khi trở về xe và chuẩn bị cho xe lăn bánh. Thật vậy, dù chưa thả thắng tay chăng nữa, thì cái xe vẫn chạy. Nhưng chạy trong tư thế không thoải mái vì dây kéo thắng vẫn ép bố thắng vào bánh xe ở một mức độ nào đó, nên bánh xe không bị giữ hẳn lại. Tuy xe chạy một cách nhọc mệt, nhưng cũng không biểu lộ đủ triệu chứng để lưu ý người tài xế.
Nói qua nói lại như vậy hóa ra chúng ta rơi vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan,” không dùng thì hư, mà dùng lại có thể đưa đến sự thiệt hại khác. Như vậy phải làm sao mới là đúng cách?
1. Lập đèn báo thắng tay
Trước tiên là giải pháp của nhà sản xuất. Có thể họ đã nhận thấy sự bế tắc, thật ra đó chính là khiếm khuyết từ sản xuất, nên về sau này có chế thêm một đèn báo ở ngay trước mặt tài xế (trong khu vực Dashboard Panel). Ðèn báo này sẽ nháng lên khi gài thắng tay, và sẽ tắt đi khi thắng được nhả ra. Ðây là một cách nhắc nhở rất hiệu nghiệm, với điều kiện người tài xế phải hiểu ra ý nghĩa của những hiệu đèn trong dashboard. Ðáng tiếc phần lớn chúng ta chỉ biết sử dụng xe, còn những lưu ý về bảo trì tối thiểu cũng lơ là. Có người thấy đèn báo sáng lên rồi, nhưng vẫn không hiểu do đâu, vẫn cố chạy về nhà hỏi… ông xã. Gặp ông xã gà mờ, lại lái thêm quãng nữa ra tới tiệm sửa xe thì coi như xe đã hư hại một vố lớn.
2. Không có đèn báo thắng tay
Nếu xe chỉ có một người sử dụng: Nên tập thói quen gài thắng tay mỗi khi đậu xe để giải tỏa gánh nặng cho hộp số đặt tại chữ P. Khi đậu xe trên dốc, độ dốc tác dụng vào xe khiến áp lực đặt trên bậc số P nặng hơn, thì lại càng nên dùng thêm thắng tay. Nếu đã thành hình thói quen như vậy thì việc nhả thắng tay trước khi xe lăn bánh cũng sẽ thành thói quen.
Nếu xe có nhiều người sử dụng thường xuyên, tức là chiếc xe sẽ ở trong tình trạng “cha chung”: Một người cả đời nhớ, chỉ cần người khác một lần quên – phóng xe đi với cái thắng tay chưa nhả- thì bao nhiêu công phu gìn giữ cũng ra vô ích. Chỉ với một người quyết tâm “không quên” đã là khó. Mong rằng có nhiều người cùng nhớ như vậy là một vấn đề thực sự khó khăn, không thể đòi hỏi được.
Vậy xin thử đề nghị một cách giải quyết như sau:
Nếu xe có nhiều người dùng chung thì không nên khuyến khích gài thắng tay. Nhưng để tránh cho thắng tay trở nên rỉ sét vì không sử dụng, thì người có trách nhiệm chính nên thỉnh thoảng sử dụng nó với một biện pháp nhắc nhở riêng. Chẳng hạn, gài thắng tay thật chắc (đừng gài nửa chừng), để nhỡ ra có quên không nhả thắng thì xe không lăn bánh được, hoặc lăn bánh một cách rất khó khăn để nhắc nhở mình về lý do của sự bất thường ấy. Có người đề nghị nên để một thứ đồ dùng phổ thông nào đó gần bên cái thắng tay, chẳng hạn cái dây “chạc” cell phone, ghim vào đó một mảnh giấy có ghi chữ “nhả thắng tay,” hoặc ghi tên vợ mình với hàng chữ lớn “Coi chừng!” Người ngoài có vô tình đọc được lời cảnh giác đó thì cũng biết rằng mình là người biết kính sợ vợ. Người ta vẫn nói, “Vợ mình mình sợ, chứ mình không có sợ vợ hàng xóm!” Nhắc nhở đến như vậy thì chắc không ai còn dám quên nữa đâu! Như thế chúng ta mới có thể yên tâm nói đến phần sau.
Cách sử dụng thắng tay
Sử dụng thắng tay chẳng có gì khó: Nếu chỉ nắm lấy cái cần mà lắc thì nó chưa chịu xê dịch. Trước tiên, bạn phải ấn cái nút ở đầu cần vào trong, rồi sau đó mới kéo lên hay hạ xuống. Khi gài thắng thì bạn kéo nó lên và khi nhả thắng thì đẩy nó xuống. Xin đừng lo ra nghĩ đến chuyện khác, và nhất là xin đừng ai cười, có được không? Xin nhắc lại lần nữa, khi gài thắng, bạn cần phải gài tối đa, có nghĩa là kéo nó lên tối đa. Nếu chỉ kéo lưng chừng, bố thắng xiết không chặt, xe vẫn lăn bánh được và làm mòn bố thắng.
Nếu phải sử dụng thắng tay trong trường hợp khẩn cấp, tức là lúc xe đang chạy mà thắng chân bị hỏng thì đề nghị bạn làm thế này:
-Ðừng hấp tấp kéo ngay thắng tay lên. Làm như vậy có thể khiến xe bị xoay, bánh bị khóa và xiết cứng trên đường. Ðó là một tình cảnh đưa đến rất nhiều rủi ro.
-Hãy bình tĩnh, kéo thắng tay lên từ từ và đều đặn, xe sẽ không dừng lại ngay, nhưng sẽ chậm lại, di chuyển từ từ giúp mình vẫn còn điều khiển tay lái được.
Ở những vùng quá lạnh mà xe lại đậu ở ngoài trời, dây cáp nối thắng tay, mặc dầu được bọc trong một lớp “áo” bảo vệ nhưng vẫn bị ảnh hưởng bởi độ lạnh nên có thể đông đặc lại và không sử dụng được nữa. Bạn phải tiên liệu trường hợp này. Tin tưởng rằng hệ thống thắng tay sẽ giúp mình thoát hiểm khi gặp nguy cấp, trong lúc nó không còn sử dụng được nữa, đó mới thực sự là nguy hiểm.
Xem thế mới biết không có bộ phận nào trong xe được coi là nhỏ bé, hoặc thừa thãi cả. Một thứ chúng ta tưởng là vô dụng như cái thắng tay cũng có thật nhiều điều để nói, có thể đóng góp một vai trò đáng kể vào trong tiến trình sử dụng và bảo vệ xe.
Phạm Ðình
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
