Phạm Ðình
Kiểm tra và thăm dò nhớt máy là công tác phổ thông, và có thể nói cần thiết nhất mà bất cứ người chủ xe nào cũng phải làm. Nếu may mắn gặp được cái xe còn khá, bạn sẽ thay nhớt chừng 3 tới 6 tháng một lần, và không cần phải châm thêm giữa 2 lần thay nhớt. Gặp “cô nàng” hay nhõng nhẽo, bạn phải mở ra thường xuyên, rồi dùng que thăm thọc thọc để xem “nàng” có thiếu nhớt hay không? Rõ ràng chuyện nghiêm chỉnh, chứ không phải trò đùa: Mở ra đây là mở cái nắp đậy đầu xe, tiếng Mỹ gọi là Hood, và que thăm chính là cái dipstick cắm sẵn trong bình nhớt, có vạch ghi sẵn cho bạn biết nhớt đủ hay thiếu. Nếu nhớt thiếu thì phải châm vào cho đủ. Chuyện này nếu bạn phải làm thường xuyên thì ắt hẳn xe đã bị rỉ nhớt đâu đó rồi. Phải nói thật, đây là chuyện phiền toái. Nhưng xin đừng cho rằng mình xui, nếu đó là một cái đầu máy cũ. Bởi vì máy cũ thường xộc xệch, rão chỗ này rò rỉ chỗ kia. Phải chi có tiền mua ngay xe mới thì không nói, nhưng đa số bình dân không được như vậy, nên hôm nay chúng ta thử bàn về một vài triệu chứng và xem xét nguyên nhân.
Chỗ đậu xe của một chiếc xe thường xuyên bị chảy nhớt. (Hình minh họa: Ðỗ Dzũng/Người Việt)
I. Triệu chứng khi xe mất nhớt
Xe thiếu nhớt thì chỉ có thể là do mất nhớt, rò nhớt. Nhưng rò đi đâu? Rò ở chỗ nào? Thì đó lại là đề tài của rất nhiều chẩn đoán:
1. Triệu chứng 1:
Xe dùng nhớt nhiều hơn bình thường, mức nhớt xuống thấp giữa 2 lần thay nhớt. Có vẻ như không phải nhớt chảy vào xi lanh và bị đốt trong đó. Bởi vì không thấy khói ống bô có gì thay đổi.
Nguyên nhân khả dĩ: Nói “khả dĩ” nghe có vẻ văn chương, thực ra là mình đang chẩn đoán, cũng như bác sĩ khám bệnh qua talk shows trên radio, trên truyền hình, hoặc qua các bài viết trên báo vậy. Muốn biết nguyên nhân thực sự ra sao thì phải nhìn thấy xe để xem xét, quan sát và thử nghiệm thực tế. Chưa thấy mặt xe thì chỉ có thể đưa ra vài nguyên nhân để gợi ý và thảo luận mà thôi.
a. Hệ thống PCV Valve không hoạt động đúng mức: Nhưng PCV Valve là cái gì? Ðó là cái nút chặn (plug) bằng nhựa cứng gắn vào chóp đỉnh của lốc máy, ngay trên hộp bao trục máy (crankcase). Nếu nguyên nhân ở đây thì chỉ việc thay PCV Valve là xong. Ðây có thể nói là một cái “tội” nhẹ nhất, và là một việc bạn có thể tự làm lấy.
b. Nhưng những nguyên nhân sau đây phức tạp hơn, đòi hỏi kỹ thuật và dụng cụ chuyên môn của thợ máy mới điều chỉnh được:
c. Các miếng đệm (gaskets) ở đầu xi lanh và đầu nối (seal) có thể bị tổn hại: Nguyên nhân này khá phổ thông, đòi hỏi phải thay các gasket và seal bị rách, bể. Việc này đòi hỏi kỹ thuật và dụng cụ chuyên môn.
d. Valve Seal bị mòn.
e. Ðầu máy bị trục trặc, cần phải kiểm tra độ nén (compression).
2. Triệu chứng 2:
Máy dùng nhớt nhiều hơn bình thường. Nước Coolant dường như biến màu, trở thành hơi nâu, và lại có bọt. Dường như xe bị mất nhớt ở đâu đó, nhưng không khám phá ra chỗ rò, và cũng không thấy dấu hiệu gì ở luồng khói trong ống bô.
Nguyên nhân: Những nguyên nhân và công tác chỉnh sửa sau đây đa số đòi hỏi dụng cụ chuyên môn và sự khéo léo, quen nghề của người thợ, xin liệt kê ra để tham khảo:
a. Miếng đệm đầu xi lanh (head gasket) bị thủng, rách và cần phải thay thế.
b. Ðầu xi lanh bị nứt.
c. Ống Oil Cooler (giải nhiệt cho nhớt) bị rò, khiến nhớt nhỉ vào bên trong. Việc cần làm là thay thế những đường ống rò rỉ này. Ðây là việc mà người bình dân có thể tự làm được.
3. Triệu chứng 3:
Ðầu máy dùng nhớt nhiều hơn bình thường. Khi đậu xe thì nhớt đụng thành vũng trên sân, trông rất là bẩn mắt. Bạn có thể bỏ qua, nhưng bà chủ nhà thì không dễ tính như vậy. Thế nào cũng bị kì kèo. Nhưng vấn đề không phải chỉ có thế: Nhớt rò rỉ như vậy là một điều rất đáng quan ngại cho đầu máy. Nhất là khi bạn lại nhìn thấy dấu hiệu khói bất thường ở ống bô và ngửi thấy mùi nhớt khét khi dừng lại ở ngã tư, bảng stop, hoặc đậu xe. Việc làm trước mắt là phải thường xuyên châm nhớt vào cho đầy đủ, rồi tìm hiểu vì đâu nên nỗi.
Nguyên nhân:
a. Hệ thống PCV Valve không hoạt động đúng mức. Cần phải thay hoặc sửa chữa PCV.
b. Seals và Gasket ở đầu xi lanh bị nứt, rách.
c. Hộp lọc nhớt (Oil filter) có thể vặn không chặt, hoặc bị “lỗi” răng: Nếu nguyên nhân là đây thì thực đỡ cho bạn lắm: Chỉ việc xem lại hộp lọc nhớt, vặn chặt hoặc thay thế.
4. Triệu chứng 4:
Nhớt bị hao giữa 2 lần thay. Quan sát khói ống bô thì dường như nhớt có bị đốt trong phòng máy. Và cũng dường như, xe có vẻ mất sức, power sa sút.
Nguyên nhân:
a. Hệ thống PCV Valve không hoạt động đúng mức, cần phải thay.
b. Ðộ nén (compression) đầu máy yếu.
c. Nhẫn piston (Piston Rings) bị mòn.
d. Valve seals bị mòn, cần được thay thế.
Trong các nguyên nhân kể trên, thì chỉ có vấn đề về hệ thống PCV Valve là hợp tầm tay người “thợ máy” bình dân. Những vấn đề khác phải do thợ chuyên môn đảm nhiệm.
II. Xem khói đoán bệnh “mất nhớt”
Phần trên, nhiều lần chúng ta nói tới dấu hiệu khói phun ra ở ống bô? Chúng ta hiểu rằng, khói phun ra ở ống bô là khói thải, cũng giống như phân cứt các loài sinh linh thải ra vậy. Chuyện xưa kể rằng, có ông vua khi sa cơ thất thế đã sẵn sàng chịu nhục nếm cứt của vua mới để chứng tỏ lòng trung thành. Người đời sau đã biết đó là lòng trung thành giả mạo, được sử dụng để chiếm lòng tin hầu kiếm kế phục thù. Nhưng xem cứt để biết bệnh là chuyện thực, vẫn được y khoa sử dụng trong các phòng thí nghiệm ngày nay. Thì xem màu khói thải ra từ ống bô cũng thế.
Bình thường, khi xe mới nổ máy thì phun khói, nhưng khi đầu máy đã ấm lên và xe đã chạy bình thường thì gần như không còn khói nữa. Ðó là tình trạng lý tưởng, là dấu hiệu của một đầu máy hoạt động rất tốt. Thực ra, nói rằng “không còn khói nữa” là không đúng đâu: Ðầu máy vẫn tiếp tục thải khói đấy chứ, nhưng luồng khói thải ra từ một “hệ tiêu hóa” lành mạnh không còn màu sắc gì cả. Xin nhắc lại: Khi máy nổ, cho dù chúng ta không nhìn thấy, thì vẫn có khói thải ra. Vì thế, không nên bao giờ nổ xe trong một không gian khép kín, chẳng hạn như trong một cái garage với cửa nẻo đóng chặt. Nếu garage liền vách với nhà ơ thì khói thải sẽ tìm cách vào nhà, làm ô nhiễm không gian trong nhà, thậm chí có thể gây nghẹt thở cho những người ngủ ở phòng sát garage.
Những lúc ống bô thải khói có mảu, ấy là lúc xe đã bị bệnh. Những màu khói khiến chủ xe phải quan tâm là: Khói đen (black), khói xanh hoặc xám (blue/gray), và thậm chí cả khói trắng (white). Ngoại trừ khói đen là dấu hiệu đầu máy hao xăng, máy thiếu khí do air filter bị nghẹt, các trường hợp còn lại (khói xám, xanh hoặc khói trắng) đều liên quan tới nhớt. Chúng ta sẽ trở lại đề tài này trong bài lần sau.
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
