Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Các biến dạng nhận thức, suy nghĩ bị méo mó, hay rối loạn nhận thức (cognitive distortions) là những cách suy nghĩ thiên lệch có thể bóp méo nhận thức về thực tại, thường dẫn đến phản ứng cảm xúc tiêu cực, hành vi không hiệu quả và khó khăn trong việc xử lý các thách thức của cuộc sống. Chúng liên quan chặt chẽ đến các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm, lo âu và căng thẳng, mặc dù bất cứ ai cũng có thể trải qua chúng vào những thời điểm khác nhau.
Việc nhận diện và điều chỉnh các biến dạng nhận thức không phải là dễ dàng nhưng rất cần thiết. Ta có thể sử dụng các kỹ thuật trong CBT như viết nhật ký suy nghĩ, phân tích bằng chứng và thực hành tự nhận thức để thay đổi. Từ đó, chúng ta có thể phát triển những cách suy nghĩ và hành xử lành mạnh hơn, giúp nâng cao sức khỏe tinh thần và hạnh phúc.
Giả định thay đổi
Giả định thay đổi (assumptions of change) là một dạng suy nghĩ lệch lạc thường khiến ta cảm thấy hạnh phúc hoặc thành công của mình phụ thuộc vào sự thay đổi của người khác hoặc hoàn cảnh xung quanh. Tư tưởng này làm ta đánh mất quyền kiểm soát cuộc sống mình, vì ta nghĩ rằng hạnh phúc của bản thân chỉ có thể đạt được nếu những yếu tố ngoài tầm tay mình thay đổi theo ý muốn. Ta thường nghĩ: “Nếu người khác làm điều gì đó như ý mình, chắc chắn mình sẽ hạnh phúc,” hay “Khi nào cuộc sống này bớt khó khăn, mình mới thực sự sống.”
Trong suy nghĩ này, ta dựa vào yếu tố ngoại cảnh thay vì tự điều chỉnh chính mình. Đó là một hình thức đẩy trách nhiệm cho người khác hoặc hoàn cảnh, một cái bẫy tâm lý ngăn ta nhìn nhận trách nhiệm của mình trong việc thay đổi cuộc sống.
Chuyện thầy Hải
Hải là một giáo viên trung học. Là người đàn ông có học, nhưng Hải luôn mang trong mình sự bất mãn với nghề nghiệp và cuộc sống cá nhân. Trong những lần ngồi nhâm nhi ly rượu, Hải thường than thở với bạn bè rằng:
“Chỉ tại bọn học trò lười biếng không chịu học, tại lũ đồng nghiệp tầm thường thiếu tinh thần, nên cuộc sống của tôi mới nhàm chán thế này. Chỉ cần họ chịu thay đổi, tôi sẽ có thể sống vui vẻ hơn nhiều.”
Hải tin rằng, chỉ khi nào học sinh của anh chăm chỉ, đồng nghiệp biết hỗ trợ nhau hơn, thì anh mới có động lực để cống hiến hết mình.
Mỗi sáng, khi đứng trên bục giảng, anh nhìn xuống đám học trò mà nghĩ bụng: “Nếu bọn chúng cố gắng hơn, mình sẽ dạy cho chúng những điều hay ho.” Nhưng với ánh mắt thờ ơ của học trò, Hải lại đinh ninh rằng mọi nỗ lực của mình sẽ vô ích, và tự cho phép mình dạy qua loa.
Ngày qua ngày, những suy nghĩ ấy trở thành vòng lặp, biến anh thành người thầy thất vọng với nghề. Anh luôn mơ về một thay đổi, nhưng lại không bao giờ bắt đầu từ chính mình.
Tại sao giả định thay đổi là một cái bẫy?
Cái bẫy của giả định thay đổi nằm ở chỗ nó làm ta phụ thuộc vào những yếu tố mình không kiểm soát được. Hải nghĩ rằng nếu học trò và đồng nghiệp thay đổi, anh sẽ cảm thấy có giá trị và yêu nghề hơn. Tuy nhiên, anh bỏ qua việc mình có thể tự thay đổi cách giảng dạy, sáng tạo hơn, và truyền cảm hứng trực tiếp cho học sinh của mình.
Giả định thay đổi khiến ta trì hoãn hạnh phúc và sự thỏa mãn của mình đến khi hoàn cảnh lý tưởng nào đó xảy ra. Nhưng cuộc sống vốn dĩ không bao giờ hoàn hảo. Ta sẽ mãi đợi chờ, và thời gian cứ trôi đi trong sự bất mãn.
Cách vượt qua giả định thay đổi
Tự đặt câu hỏi về trách nhiệm của mình: Khi Hải nhận ra rằng mình đang đợi học sinh và đồng nghiệp thay đổi để cảm thấy hạnh phúc, anh có thể tự hỏi: “Liệu mình có thể làm gì để tự tạo ra thay đổi trước?”
Xác định yếu tố có thể kiểm soát: Trong hoàn cảnh này, Hải không thể kiểm soát được toàn bộ cách ứng xử của người khác, nhưng anh hoàn toàn có thể thay đổi phương pháp giảng dạy, sáng tạo trong việc tạo động lực cho học trò.
Tìm niềm vui trong hành động: Thay vì đợi học sinh giỏi lên để có động lực, anh có thể tận hưởng niềm vui từ việc sáng tạo những bài giảng mới, tìm cách mới để tiếp cận các em. Điều này vừa giúp anh tự tạo ra ý nghĩa trong công việc, vừa truyền được cảm hứng cho học trò.
Nhìn nhận trách nhiệm của bản thân trong việc thay đổi: Hải có thể bắt đầu từ chính mình, tự tạo động lực và kỷ luật cá nhân. Khi ta chủ động thay đổi, chính sự thay đổi này sẽ ảnh hưởng đến những người xung quanh, đôi khi còn tạo ra sự thay đổi tích cực mà ta không ngờ đến.
Tập trung vào những gì mình có thể làm được: Khi Hải tập trung vào việc cải thiện kỹ năng sư phạm, khả năng giao tiếp với học sinh và phát triển bản thân, anh sẽ thấy cuộc sống dần trở nên ý nghĩa hơn mà không cần phải phụ thuộc vào bất kỳ ai khác.
Đoạn kết có hậu
Cuối cùng, một hôm Hải quyết định thử thay đổi cách giảng dạy. Anh tìm tòi phương pháp dạy mới, cố gắng khơi gợi hứng thú học tập cho các em bằng những câu chuyện và bài học thực tiễn. Học sinh dần dần cũng thích thú hơn, dõi theo từng lời giảng của thầy. Chính bản thân anh thấy mình như được “sống lại” trong nghề, không cần đợi chờ ai khác thay đổi.
***
Câu chuyện của Hải là một ví dụ về cách giả định thay đổi có thể khiến ta sa vào vòng tròn vô vọng. Khi ta ngừng phụ thuộc vào người khác và tự điều chỉnh bản thân, ta có thể tạo ra ý nghĩa và sự thay đổi ngay từ bên trong, thay vì mãi đợi chờ điều không chắc chắn.
Qua câu chuyện này, chúng ta thấy rõ rằng giả định thay đổi chỉ làm ta lãng phí thời gian, bởi cuộc sống của ta là do ta quyết định. Trước khi đợi chờ ai đó hay hoàn cảnh thay đổi, hãy nhìn lại chính mình. Bằng cách làm chủ cuộc sống và tự cải thiện, ta sẽ tìm thấy hạnh phúc trong cuộc hành trình, ta sẽ không còn lệ thuộc vào bất kỳ ai để được hạnh phúc hay thành công.
Thông báo
Gần đây, có nhiều cơ sở thương mại đã dùng tên, hình ảnh, video clip của Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng một cách bất hợp pháp, ghép nối vào các quảng cáo bán dược thảo, sản phẩm của họ mà không xin phép và được sự đồng ý của Bác Sĩ Hoàng. Bác Sĩ Hoàng yêu cầu các cơ sở này chấm dứt việc này ngay lập tức. Xin bà con đừng mua và tiêu thụ các sản phẩm quảng cáo phi pháp và không đúng sự thật đó. Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng hoàn toàn không hợp tác với các dịch vụ hay mua bán nào ngoài việc hành nghề y khoa ở các phòng mạch của bác sĩ ở Fountain Valley, Garden Grove thuộc Orange County, và Lucerne Valley, San Bernardino, California.
Xin giúp lan truyền thông tin này cho mọi người để tránh bị lường gạt tiền mất tật mang.
Chân thành cảm ơn.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
