Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Có anh bạn nọ đang kể chuyện vui thì bỗng người đối diện chớp mắt, bước lui nửa bước rồi cười… bằng mắt chứ không cười bằng miệng nữa. Anh bạn tự hỏi: “Mình kể chuyện không vui sao?” Không phải đâu, mà là hơi thở có mùi – hay dân gian gọi vui là “hơi thở có (cô) hồn.”
Thật ra, chuyện hôi miệng không phải của riêng ai. Người lớn có, trẻ em có, bác sĩ có, giáo viên có, tài xế xe buýt cũng có. Một số thống kê cho thấy có đến 50% người lớn từng bị hôi miệng ít nhất một lần trong đời. Vậy nên, nếu ta từng bị hoặc đang bị, cũng đừng buồn. Mình chỉ là “người bình thường với một vấn đề phổ biến.”
1–Hôi miệng là gì?
Hôi miệng – từ chuyên môn y khoa là halitosis – là tình trạng hơi thở của mình có mùi lạ, thường là… không mấy dễ chịu. Đó không phải là chuyện hiếm.
Mùi trong hơi thở có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng điều đáng để ý, là khi nó xuất hiện dai dẳng và không hết dù ta đã đánh răng, thì nó không còn là chuyện “sáng ngủ dậy quên đánh răng” nữa – mà là một tín hiệu rằng có điều gì đó đang sai sai ở trong miệng, hoặc thậm chí sâu hơn – ở bên trong cơ thể.
2–Hôi miệng phiền phức ra sao?
Không ai muốn bị hôi miệng. Nó không làm mình đau đầu hay sốt, nhưng lại khiến mình ngại mở miệng, ngại đứng gần người khác, thậm chí mất tự tin trong các cuộc hẹn hò, họp hành, hay chuyện trò hằng ngày. Ta có thể mặc đẹp, tóc tai gọn ghẽ, miệng nói điều hay, nhưng chỉ cần một hơi thở “nặng mùi” là… mất hết điểm.
Nhiều người không dám góp ý, nên ta cứ tưởng họ “lạnh lùng” hay “khó gần.” Ai ngờ, chỉ là họ… muốn giữ khoảng cách với… mùi. Còn ta thì chẳng hay biết, tiếp tục vô tư, cho đến khi một người thân quen nói khẽ: “Hình như… hơi thở của bạn có vấn đề.”
3–Tại sao miệng mình lại có mùi?
a) Vấn đề thường nằm trong… miệng của ta
- Vi khuẩn trú ngụ trong các kẽ răng, mặt lưỡi, túi nha chu, phân hủy thức ăn thừa và tạo ra khí có mùi lưu huỳnh – giống như trứng thối hay thịt ươn.
- Sâu răng, viêm nướu, viêm nha chu – là những ổ vi khuẩn lẩn trốn mà ta không thấy, nhưng mũi người khác thì cảm được.
- Mảng bám và cao răng – nếu không được lấy định kỳ, sẽ như lớp rác để lâu ngày.
- Lưỡi dơ – mặt trên lưỡi thường gồ ghề, là nơi vi khuẩn thích trú ngụ nhất.
- Răng giả, hàm tháo lắp, nếu không được vệ sinh kỹ, cũng trở thành nơi “ủ mùi.”
b) Ăn uống và thói quen thường ngày
- Các món như tỏi, hành, cà phê, rượu, mắm ruốc là những “đặc sản mùi” – ăn ngon miệng, nhưng để lại dấu vết không dễ xóa.
- Hút thuốc lá không chỉ gây mùi hôi, mà còn làm giảm tiết nước bọt, gây khô miệng – điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát triển.
- Khô miệng cũng có thể do tuổi tác, do thuốc, do ngủ há miệng, do uống ít nước…
c) Những căn bệnh sâu xa hơn
- Nếu ta đã vệ sinh răng miệng kỹ mà vẫn không hết mùi, có thể nguyên nhân nằm ở:
- Dạ dày: trào ngược, viêm loét, nhiễm H. pylori – hơi thở có mùi chua hoặc hôi đặc trưng.
- Mũi họng: viêm xoang, viêm amidan, viêm phổi mạn tính – dịch mủ tích tụ.
- Nội tiết: tiểu đường không kiểm soát tốt – hơi thở có mùi trái cây lên men (do ketone).
- Gan thận: suy gan, suy thận giai đoạn cuối – tạo mùi rất “đặc biệt”, khó nhầm.
- Bệnh chuyển hóa hiếm gặp: như hội chứng mùi cá ươn (trimethylaminuria).
4–Làm sao để chữa hôi miệng?
Chữa hôi miệng là một hành trình. Không có viên thuốc thần kỳ nào, nhưng nếu kiên trì, ta sẽ thấy kết quả rõ ràng chỉ sau vài tuần. Cần bắt đầu từ những điều nhỏ nhặt nhưng thiết thực nhất.
a) Vệ sinh răng miệng đúng cách
- Đánh răng sau mỗi bữa ăn, hoặc ít nhất hai lần mỗi ngày. Nên dùng kem đánh răng có chứa fluoride và có thành phần kháng khuẩn.
- Dùng chỉ nha khoa mỗi tối để làm sạch những kẽ răng bàn chải không tới được.
- Chải lưỡi bằng dụng cụ chuyên dụng hoặc mặt sau bàn chải – nhớ chải nhẹ, không nên làm trầy xước.
- Súc miệng với nước súc miệng chứa chlorhexidine hoặc tinh dầu (nếu được bác sĩ khuyên).
b) Giữ cho miệng luôn đủ ẩm
- Uống đủ 1.5 đến 2 lít nước mỗi ngày.
- Nhai kẹo cao su không đường để kích thích tiết nước bọt.
- Hạn chế rượu, bia, cà phê – các thứ này vừa gây khô miệng, vừa để lại mùi.
c) Chăm sóc dụng cụ răng miệng
- Nếu ta dùng răng giả, hàm tháo lắp, hãy tháo ra và làm sạch kỹ mỗi tối.
- Nên thay bàn chải đánh răng ba tháng một lần, hoặc sớm hơn nếu lông chải bị tòe.
d) Gặp nha sĩ định kỳ
- Cạo vôi răng, khám răng mỗi 6 tháng một lần – kể cả khi ta nghĩ “răng mình vẫn ổn.”
- Điều trị sớm các bệnh răng miệng như sâu răng, viêm lợi, tụt nướu.
e) Xử lý nguyên nhân sâu xa (nếu có)
- Nếu đã làm hết mọi thứ mà hơi thở vẫn không “thơm tho,” thì ta cần:
- Khám bác sĩ tiêu hóa nếu có ợ chua, đau bụng, trào ngược.
- Khám tai mũi họng nếu thường xuyên nghẹt mũi, hôi mũi, ho có đàm.
- Khám nội tiết nếu có tiểu đường, suy thận, suy gan, hoặc nghi bệnh chuyển hóa.
5–Phòng ngừa hôi miệng: chuyện cần làm mỗi ngày mà đôi khi ta quên
Phòng bệnh vẫn hơn chữa bệnh. Và hôi miệng, may thay, là một trong những “căn bệnh” tương đối dễ phòng nhất.
- Đánh răng đúng cách, đều đặn.
- Ăn uống lành mạnh – ít đường, ít mắm, nhiều rau.
- Uống đủ nước.
- Khi cần, có thể giữ miệng ẩm bằng gum không đường
- Không hút thuốc lá.
- Ngủ đúng cách tránh nằm ngửa há miệng (nếu có, nên tập thở bằng mũi).
- Kiểm tra răng định kỳ, không đợi đến khi đau mới đi khám.
- Cạo lưỡi thường xuyên (như kể trên, nhớ đừng làm quá trầy lưỡi rất đau)
6–Kết lại: Hơi thở là… lời chào đầu tiên
Trong giao tiếp, ta chưa kịp nói lời nào thì hơi thở đã nói giùm. Một hơi thở thơm tho, dễ chịu là món quà đầu tiên ta tặng cho người đối diện – như một lời chào không lời nhưng đầy thiện cảm.
Hôi miệng không phải là tật xấu. Nó chỉ là dấu hiệu của việc mình cần chăm sóc bản thân kỹ hơn, yêu quý mình hơn. Và nếu đã biết thì chẳng có lý do gì để không sửa, không chăm, không giữ.
Chúng ta xứng đáng có một nụ cười rạng rỡ – không chỉ đẹp, mà còn thơm.
