Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Hoạch Ðịnh Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Về Luật Khánh Tận Chương 7, 13 cho cá nhân và cơ sở thương mại. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở địa chỉ: 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com
Luật Sư LyLy Nguyễn
Luật Thương Mại California (California’s Business Law) tuy đặc thù nhưng cũng có nhiều điểm tương đồng với luật các tiểu bang khác vì dựa căn bản theo lệ luật liên bang. Bài viết dưới đây tóm lược hai hình thức đơn giản giúp khởi sự lập một nghiệp vụ tại California là “kinh doanh đơn độc” và lập “tổ hợp hùn hạp” trước khi bàn đến công ty là hình thức thương mại khác có tính chất phức tạp hơn.
Đồng hương Việt Nam ở California khi muốn mở cửa hàng buôn bán, nhà hàng, siêu thị hay tiệm nail hoặc văn phòng cung cấp dịch vụ như phòng mạch bác sĩ, nha sĩ, văn phòng du lịch, bảo hiểm,… có vài phương cách chọn lựa để khởi sự lập nghiệp tùy theo yếu tố và hoàn cảnh khác nhau. Lối lập tiểu thương kiểu gia đình đứng ra điều khiển khác biệt rất xa với kiểu lập công ty dù với một chủ hay nhiều chủ.
Dĩ nhiên kiểu nào cũng có điều thuận lợi và trở ngại. Một doanh nghiệp dù chọn theo lối nào rồi cũng đổi thay theo thời gian cho thích ứng với biến chuyển trong nhu cầu làm ăn, tăm tiếng, tầm vóc, ngân sách và nợ nần của nghiệp vụ ấy. Thí dụ một người lúc đầu mở tiệm làm chủ lấy một mình nhưng rồi vài năm sau buôn bán phát đạt nổi tiếng nên muốn lập thành công ty cho lớn hơn. Điều quan trọng trước khi quyết định chọn lối làm ăn kiểu nào cho thích hợp – dù với một người hay một nhóm – cũng nên tham khảo với luật sư chuyên môn cố vấn cho rõ ràng mọi bề lợi hại.
Hình thức tổ chức nghiệp vụ đơn giản nhất là “kinh doanh đơn độc” (sole proprietorship) tức là buôn bán lấy một mình. Theo kiểu này thì chỉ một người duy nhất đứng ra làm chủ, tự điều hành lấy và nắm trọn vẹn quyền định đoạt việc làm ăn. Người chủ cũng có quyền mướn thêm nhiều nhân viên phụ giúp nhưng trách nhiệm vẫn hoàn toàn trong tay chủ. Chủ nhân nhận trọn vẹn lợi tức cũng như chịu mọi thua lỗ và hoàn toàn gánh trách nhiệm nợ nần của nghiệp vụ nếu có. Tất cả các khoản lợi tức, chi dụng, và mất mát, lỗ lã đều phải báo cáo trong bản khai thuế lợi tức cá nhân thường niên của người ấy.
Kinh doanh đơn độc tương đối dễ thiết lập. Chủ nhân cần xin môn bài hợp lệ, xin số nhận dạng thuế (tax identification number) và đăng ký tên cửa hàng hay văn phòng. Luật lệ tiểu bang không qui định thể thức đặc biệt nào trong việc đăng ký nghiệp vụ tự làm chủ lấy một mình. Lợi điểm của kinh doanh đơn độc gồm có quyền kiểm soát toàn diện hoạt động, dễ sắp đặt tổ chức cơ sở đầu tiên, và hưởng qui chế thuế cá nhân cho nên chịu thuế nhẹ hơn công ty rất nhiều.
Trở ngại lớn nhất trong việc kinh doanh đơn độc là chính người chủ phải gánh hoàn toàn mọi khoản nợ nần và chịu hết trách nhiệm liên đới trong khi buôn bán hay hành nghề. Nếu nghiệp vụ mắc nợ chưa thanh toán được thì chủ nợ hay giới tài trợ có quyền xâm phạm tới tài sản cá nhân của người chủ thí dụ như xiết trương mục ngân hàng. Để giảm thiểu nguy cơ này thông thường chủ thương nghiệp phải mua bảo hiểm che chở phòng hờ những bất trắc có thể xẩy ra. Một điểm bất lợi khác là hoạt động kinh doanh sẽ không liên tục lâu bền thí dụ trường hợp chủ nhân chết đi thì thương nghiệp cũng chết theo không còn tồn tại nữa. Ngoài ra chưa kể đến một điểm bất lợi khác là chủ nhân kinh doanh đơn độc không có quyền khai các phí tổn trả cho bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm răng và bảo hiểm nhân thọ như là chi phí nghiệp vụ trong bản khai thuế cá nhân thường niên.
Hình thức tổ chức nghiệp vụ kinh doanh đơn giản thứ hai là lập “tổ hợp hùn hạp” (partnership) theo đó có hai hay nhiều người cùng hùn với nhau làm chủ chung. Có hai loại tổ chức loại này là “tổ hợp hùn hạp tổng quát” (general partnership) nói dưới đây và “tổ hợp hùn hạp hữu hạn” (limited partnership) sẽ đề cập đến sau.
Hùn hạp tổng quát là một tổ hợp kinh doanh do hai hay nhiều người cùng đứng ra làm chủ, cùng điều hành và cùng nắm quyền quyết định đường lối hoạt động. Những người đứng ra lập tổ hợp hùn hạp đều chia sẻ quyền hành, nhiệm vụ và trách nhiệm chung với nhau. Tổ hợp hùn hạp có thể mướn nhân công giúp việc, tuy nhiên chỉ riêng những người có phần hùn mới được nắm giữ quyền hành điều khiển hoạt động của tổ hợp.
Lập tổ hợp hùn hạp có nhiều vấn đề phải giải quyết hơn là kinh doanh đơn độc tự làm chủ một mình. Ngoài việc xin môn bài hợp lệ, số nhận dạng thuế và đăng ký tên của tổ hợp, những người hùn còn phải thỏa thuận với nhau về cách thanh toán lợi tức, chi phí, lỗ lã, cùng những vấn đề quan trọng khác có dính dấp tới thương vụ liên hệ. Điển hình lúc lập tổ hợp thường ra một văn bản thỏa thuận giữa các người hùn theo đó minh định rõ ràng các phương thức giải quyết.
Lập tổ hợp hùn hạp tổng quát tại California không phải đăng ký với tiểu bang do đó không có điều kiện qui định chính thức nào về việc thành lập. Tuy nhiên luật lệ tiểu bang có chi phối các vấn đề hạnh kiểm nghề nghiệp, trách nhiệm liên đới, giải tán tổ hợp, cũng như giám sát quan hệ lẫn trách nhiệm pháp lý giữa các người hùn với nhau.
Lợi điểm chính yếu của tổ hợp hùn hạp tổng quát là các người hùn cùng nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp. Tuy nhiên không như kinh doanh đơn độc mà người chủ nắm độc quyền kiểm soát công việc; trong tổ hợp các chủ hùn phải chia sẻ với nhau cả quyền hành lẫn trách nhiệm. Người hùn cũng có lợi thế là có nhiều nguồn tài trợ, nhiều ý kiến, và chia nhau gánh nặng công việc.
Thành lập một “tổ hợp hùn hạp tổng quát” được coi như ít rắc rối hơn các hình thức doanh nghiệp khác thí dụ như lập “tổ hợp hùn hạp hữu hạn” hay thành lập công ty. Sau hết lợi tức của mọi tổ hợp hùn hạp được tính vào thuế lợi tức cá nhân của mỗi người hùn theo giá biểu thuế lợi tức cá nhân cho nên nhẹ hơn thuế đánh theo công ty rất nhiều.
Trong tổ hợp hùn hạp tổng quát, mỗi người hùn đều có trách nhiệm cá nhân với nợ nần và quan hệ liên đới chung của tổ hợp. Như vậy có nghĩa là một người hùn vẫn có thể bị vướng nợ do bạn hùn khác gây ra trong lúc tiến hành nghiệp vụ. Cũng như người kinh doanh một mình, những người hùn hạp cũng phải mua bảo hiểm che chở phòng hờ nguy cơ bất trắc có thể xẩy ra.
Những người đứng chung lập tổ hợp hùn hạp được cư xử giống như người kinh doanh đơn độc về mặt khai giảm phúc lợi do doanh nghiệp cung cấp cho mỗi người. Tuy nhiên những phúc lợi khác như tiền trả cho bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm răng và bảo hiểm nhân thọ không được kể như chi phí nghiệp vụ để khai giảm trong bản khai thuế cá nhân thường niên của các người hùn.
Một tổ hợp hùn hạp tổng quát thông thường sẽ giải tán khi có người hùn qua đời, về hưu, hoặc rút ra không hùn nữa. Cũng có ngoại lệ tổ hợp có thể vẫn tiếp tục nếu các người hùn thỏa thuận trước và viết thành văn bản đồng ý duy trì tổ hợp khi có chuyện xẩy ra. Nếu tổ hợp tiếp tục hoạt động sau các biến chuyển trên thì người hùn cũ hoặc đại diện hợp pháp được hưởng quyền sở hữu trên trị giá tài sản cùng lợi tức theo phần hùn của người này. Theo luật lệ hiện hành, nếu lợi tức do phần hùn của một thành viên trong tổ hợp sang tên cho người khác thì người ấy chỉ được hưởng lợi tức trên phần hùn đó mà thôi. Ngoài ra nhân vật này không có quyền tham gia vào thành phần quản trị cũng như điều hành hoạt động của tổ hợp ngoại trừ có sự chấp thuận của toàn thể các thành viên hùn hạp.
Những điều kiện đòi hỏi theo luật này cũng có thể sửa đổi theo thỏa thuận có ghi trong bản hợp đồng hùn hạp. Văn kiện đồng ý này sẽ mô tả rõ ràng chi tiết phương thức giải quyết nội bộ trước các trường hợp bán, sang nhượng hay khi có người hùn qua đời. Trong bản hợp đồng hùn hạp nếu có nêu trước những vấn đề tiềm ẩn sẽ có tác dụng đem lại giải pháp tốt đẹp phòng ngừa nẩy sinh bất hòa hay tranh chấp trong tương lai.
Kỳ tới chúng tôi sẽ trình bày luật lệ lập “tổ hợp hùn hạp hữu hạn” và “tiểu công ty” tại tiểu bang California. Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quí độc giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quý độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị.
