Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Định nghĩa và phân loại
Rối loạn cương dương (ED-erectile dysfunction) là tình trạng không thể đạt được hoặc duy trì sự cương cứng dương vật đủ để quan hệ tình dục. Tình trạng này đôi khi được gọi là “bất lực,” mặc dù thuật ngữ này ít được sử dụng trong ngữ cảnh hiện đại.
Việc gặp khó khăn thỉnh thoảng trong việc đạt được sự cương cứng không phải là điều bất thường, nhưng nếu xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài, đó là dấu hiệu cần quan tâm.
Rối loạn cương dương là một tình trạng đa diện có thể có nguyên nhân thể chất (hữu cơ), tâm lý (tâm sinh lý) hoặc thường là sự kết hợp của cả hai. Nói cách khác, chức năng tình dục liên quan đến sự tương tác phức tạp giữa não bộ, hormone, dây thần kinh, cơ bắp và mạch máu, vì vậy bất kỳ vấn đề nào trong các lĩnh vực này đều có thể dẫn đến rối loạn cương dương. Ví dụ, một vấn đề thể chất nhẹ có thể làm chậm sự kích thích tình dục và gây lo lắng về khả năng tình dục, và sự lo lắng này có thể làm tình trạng rối loạn cương dương trở nên nghiêm trọng hơn – đây là một vòng lặp mà cả yếu tố tâm lý và thể chất đều gắn kết với nhau. Cần lưu ý rằng rối loạn cương dương trở nên phổ biến hơn theo độ tuổi nhưng không phải là một phần không thể tránh khỏi của lão hóa; nhiều người đàn ông lớn tuổi vẫn duy trì được chức năng cương cứng khỏe mạnh, và đàn ông trẻ tuổi cũng có thể gặp phải rối loạn cương dương trong một số điều kiện nhất định.
Trong quá trình kích thích tình dục, các tín hiệu thần kinh gây ra việc tăng lưu lượng máu vào dương vật, làm đầy hai khoang xốp gọi là thể hang, khiến dương vật phình to và trở nên cứng (cương cứng). Rối loạn cương dương xảy ra khi quá trình này bị gián đoạn – lưu lượng máu không đủ hoặc các tín hiệu không được tiếp nhận đúng cách – dẫn đến việc không thể duy trì một sự cương cứng chắc chắn.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ phổ biến
Rối loạn cương dươngcó thể do nhiều tình trạng thể chất và yếu tố tâm lý khác nhau. Thường thì có nhiều yếu tố đóng góp xảy ra cùng một lúc. Dưới đây là một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ phổ biến của rối loạn cương dương.
Nguyên nhân thể chất
Các nguyên nhân thể chất phổ biến của rối loạn cương dương bao gồm các vấn đề sức khỏe ảnh hưởng đến lưu lượng máu, dây thần kinh hoặc hormone:
-Các tình trạng tim mạch và chuyển hóa: Bệnh tim, tắc nghẽn động mạch (xơ vữa động mạch), cholesterol cao, huyết áp cao và bệnh tiểu đường là những nguyên nhân hàng đầu gây ra rối loạn cương dương. Các tình trạng này làm suy giảm lưu thông máu hoặc chức năng thần kinh, gây khó khăn trong việc đạt được sự cương cứng. Béo phì và hội chứng chuyển hóa (một nhóm các bệnh như huyết áp cao, insulin cao, mỡ bụng dư thừa và cholesterol cao) cũng góp phần vào rối loạn cương dương.
-Các rối loạn thần kinh và nội tiết: Các bệnh lý ảnh hưởng đến hệ thần kinh có thể dẫn đến rối loạn cương dương. Ví dụ, bệnh Parkinson và đa xơ cứng có liên quan đến rối loạn cương dương. Mất cân bằng hormone, đặc biệt là mức testosterone thấp, có thể giảm ham muốn tình dục và góp phần vào các vấn đề cương dương. Các rối loạn tuyến giáp và các vấn đề nội tiết khác cũng có thể đóng vai trò.
-Vấn đề về cơ quan sinh dục/cấu trúc: Các tình trạng ảnh hưởng trực tiếp đến dương vật có thể gây rối loạn cương dương. Ví dụ nổi bật là bệnh Peyronie, trong đó mô sẹo phát triển trong dương vật, dẫn đến sự cong vẹo và đau khi cương cứng. Điều trị các vấn đề tuyến tiền liệt, như phẫu thuật hoặc xạ trị cho ung thư tuyến tiền liệt, hoặc phẫu thuật tuyến tiền liệt phì đại, đôi khi có thể làm tổn thương các dây thần kinh hoặc mạch máu liên quan đến cương cứng. Tương tự, chấn thương hoặc tai nạn ở vùng chậu hoặc tủy sống có thể dẫn đến ED bằng cách làm hỏng các dây thần kinh hoặc động mạch cung cấp cho dương vật.
-Thuốc và sử dụng chất kích thích: Rối loạn cương dương có thể là tác dụng phụ của một số loại thuốc.
-Các thủ phạm phổ biến bao gồm một số thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng histamine, thuốc huyết áp, thuốc giảm đau và thuốc cho các vấn đề tuyến tiền liệt (nếu đó là nguyên nhân, bác sĩ sẽ thảo luận với ta để tìm cách giải quyết -tuyệt đối không nên tự ngưng dùng thuốc .
-Hút thuốc là nguyên nhân lớn trong lối sống – việc sử dụng thuốc lá làm giảm lưu lượng máu và theo thời gian có thể góp phần vào tổn thương động mạch làm tình trạng rối loạn cương dương trở nên nghiêm trọng hơn.
-Việc sử dụng quá nhiều rượu và ma túy bất hợp pháp (đặc biệt là sử dụng lâu dài) cũng được biết là gây ra hoặc làm trầm trọng thêm rối loạn cương dương.
Nguyên nhân tâm lý
Các yếu tố tinh thần và cảm xúc cũng quan trọng không kém. Các nguyên nhân tâm lý của rối loạn cương dương bao gồm:
-Trầm cảm và lo âu: Trầm cảm, lo âu tổng quát hoặc lo âu về hiệu suất (lúc giao hợp) có thể làm gián đoạn sự kích thích tình dục và dẫn đến khó khăn trong việc cương cứng. Rối loạn cương dươngcó thể tự tạo ra lo âu về hiệu suất tình dục (khi “quan hệ”), điều này lại làm vấn đề trở nên tồi tệ hơn.
-Căng thẳng: Căng thẳng cao – dù là liên quan đến công việc, tài chính hay các khía cạnh khác trong cuộc sống – có thể cản trở phản ứng tình dục của cơ thể. Não đóng một vai trò quan trọng trong việc kích hoạt sự cương cứng, và căng thẳng quá mức có thể làm gián đoạn các tín hiệu thần kinh cần thiết.
-Vấn đề trong mối quan hệ: Các vấn đề hôn nhân hoặc quan hệ, giao tiếp kém với bạn đời hoặc các xung đột chưa được giải quyết có thể góp phần vào rối loạn cương dương. Tình cảm căng thẳng giữa các đối tác có thể làm giảm ham muốn tình dục hoặc tạo ra áp lực làm cho việc thực hiện quan hệ tình dục trở nên khó khăn hơn. Trong những trường hợp này, việc giải quyết các vấn đề mối quan hệ hoặc tâm lý có thể cải thiện chức năng cương dương một cách đáng kể.
Thường thì rối loạn cương dương có nhiều nguyên nhân cùng lúc. Ví dụ, một người đàn ông có vấn đề về mạch máu nhẹ có thể bắt đầu gặp rối loạn cương dương; điều này có thể gây lo lắng hoặc thiếu tự tin, điều này càng làm suy giảm khả năng tình dục. Vì lý do này, bác sĩ sẽ đánh giá cả sức khỏe thể chất và tinh thần khi xác định nguyên nhân gây rối loạn cương dương.
Yếu tố nguy cơ
Bên cạnh những nguyên nhân trực tiếp, một số yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển rối loạn cương dương:
-Tuổi tác: Mặc dù rối loạn cương dươngkhông phải là một phần không thể tránh khỏi của quá trình lão hóa, khả năng gặp vấn đề về cương cứng tăng lên theo độ tuổi. Nam giới trên 40 và đặc biệt là trên 50 có nguy cơ cao hơn – khoảng 40% đàn ông ở độ tuổi 40 có một mức độ nào đó của rối loạn cương dương, và tỷ lệ này tăng lên theo từng thập kỷ tiếp theo.
-Các tình trạng y tế mạn tính: Các tình trạng sức khỏe nền tảng có liên quan mạnh mẽ đến rối loạn cương dương. Cụ thể, bệnh tiểu đường, bệnh tim, huyết áp cao và xơ vữa động mạch làm tăng nguy cơ rối loạn cương dương.
-Sử dụng thuốc lá: Hút thuốc lâu dài có liên quan đến tỷ lệ rối loạn cương dương cao hơn. Hút thuốc làm hỏng mạch máu và cản trở lưu lượng máu, điều này rất quan trọng cho một sự cương cứng.
-Béo phì và thiếu hoạt động thể chất: Béo phì hoặc thừa cân và lối sống ít vận động làm tăng nguy cơ rối loạn cương dương.
Triệu chứng và chẩn đoán
-Triệu chứng: Rối loạn cương dương đặc trưng bởi các vấn đề kéo dài trong việc thực hiện quan hệ tình dục do các vấn đề về cương cứng.
-Chẩn đoán: Việc chẩn đoán rối loạn cương dương thường bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện và đánh giá cơ bản bởi bác sĩ. Việc trao đổi thẳng thắn là chìa khóa, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh lý, triệu chứng và các yếu tố lối sống hoặc cảm xúc có thể liên quan. (còn tiếp)
