Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Hỏi:
Có phải uống Tylenol lúc đang mang thai thì con sẽ bị tự kỷ hay không? Xin nghiên cứu từ các nguồn y khoa có uy tín, và giải thích tường tận, vì người nói như thế này, người nói như thế khác làm tôi rất bối rối. Vợ tôi đang có bầu, nếu bị sốt cao cần giảm sốt thì uống thuốc gì sẽ an toàn hơn, nếu không dùng Tylenol chữa triệu chứng sốt?
Đáp:
1. Tylenol là gì?
Tylenol là tên thương mại của acetaminophen, ở nhiều nước khác người ta gọi là paracetamol. Đây là thuốc hạ sốt và giảm đau rất thông dụng, có mặt gần như trong mọi tủ thuốc gia đình.
Thuốc này được chế tạo lần đầu từ thế kỷ 19, nhưng đến những năm 1950 mới được sử dụng rộng rãi. Ở Mỹ, Tylenol được bán theo toa bác sĩ vào năm 1955, rồi cho phép bán tự do không cần toa từ năm 1960.
Khác với thuốc giảm đau nhóm aspirin hay ibuprofen, Tylenol không gây đau bao tử, không làm loãng máu và ít hại thận nếu dùng đúng liều. Tuy nhiên, nếu lạm dụng hoặc uống quá liều, nó có thể gây hư gan.
2. Một chút lịch sử
Năm 1877, nhà hóa học H. N. Morse chế ra acetaminophen.
Những năm 1940, các nhà nghiên cứu phát hiện thuốc này là thành phần hoạt động chính của một loại thuốc cũ tên phenacetin.
1955, Tylenol được đưa ra thị trường Hoa Kỳ, dành cho trẻ em.
1959, hãng Johnson & Johnson mua lại công ty McNeil – chủ sở hữu Tylenol.
Đầu thập niên 1980, khi người ta phát hiện aspirin có thể gây hội chứng Reye (một bệnh hiếm nhưng rất nguy hiểm cho trẻ em), Tylenol trở thành lựa chọn an toàn hơn cho trẻ bị sốt hoặc cảm cúm.
Năm 1982, xảy ra vụ “Tylenol bị đầu độc” ở Chicago – vài chai thuốc bị kẻ gian tẩm cyanide khiến bảy người chết. Sự kiện chấn động này làm cả nước Mỹ rúng động. Johnson & Johnson lập tức thu hồi 31 triệu chai thuốc và sau đó tiên phong trong việc thiết kế nắp niêm phong chống giả, một chuẩn mực cho toàn ngành dược phẩm sau này.
3. Cách dùng và liều lượng
Tylenol được dùng để: Hạ sốt, giảm đau nhẹ đến vừa: đau đầu, đau răng, đau cơ, đau khớp, cảm cúm.
Liều thông thường: Người lớn không nên vượt quá 4,000 mg mỗi ngày (tức khoảng 8 viên 500 mg).
4. Tác dụng phụ và những điều cần tránh
-Hại gan nếu dùng quá liều: Đây là nguyên nhân số một gây viêm gan cấp tính ở Mỹ. Mỗi năm có khoảng hơn 50,000 ca cấp cứu vì uống quá nhiều Tylenol – phần lớn do uống trùng thuốc (nhiều loại thuốc cảm, ho, giảm đau đều có chứa acetaminophen).
-Nguy cơ cao hơn nếu: Uống rượu thường xuyên, nhịn ăn, hoặc đang dùng thuốc khác có thể hại gan.
-Trong trường hợp quá liều: Thuốc giải độc là N-acetylcysteine (NAC), cần được sử dụng sớm tại bệnh viện.
5. Dùng Tylenol khi mang thai hoặc cho con bú
Hiện nay, các tổ chức y tế lớn vẫn xem Tylenol là thuốc an toàn nhất cho phụ nữ mang thai, khi cần hạ sốt hoặc giảm đau ngắn hạn.
Hiệp Hội Sản Phụ Khoa Hoa Kỳ (ACOG) khuyến cáo: chỉ nên dùng khi thật sự cần, dùng liều cần thiết thấp nhất, trong thời gian ngắn nhất.
FDA (Cơ Quan Quản Lý Thực Phẩm và Dược Phẩm Hoa Kỳ) đang xem xét cập nhật cảnh báo trên nhãn thuốc, vì có một số nghiên cứu mới cho thấy việc dùng thường xuyên, lâu dài trong thai kỳ có thể liên quan đến rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ, như tăng động hoặc tự kỷ.
Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) cũng nhấn mạnh: phụ nữ có thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc nào, kể cả thuốc bán tự do.
6. Tylenol có thật sự liên quan đến bệnh tự kỷ không?
Đây là câu hỏi được bàn cãi rất nhiều trong hơn 10 năm qua.
-Một số nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ: Một nghiên cứu lớn tại Mỹ đo lượng Tylenol trong máu cuống rốn của trẻ sơ sinh thấy rằng trẻ có nồng độ Tylenol cao thì nguy cơ bị tự kỷ hoặc tăng động cao hơn.
Nhiều tổng hợp nghiên cứu (meta-analysis) từ các năm 2018 đến 2025 cũng cho thấy có mối liên hệ yếu đến vừa giữa việc dùng nhiều Tylenol trong thai kỳ và các rối loạn phát triển thần kinh.
Một số nhà khoa học cho rằng Tylenol có thể làm giảm chất chống oxy hóa glutathione, gây stress oxy hóa lên tế bào thần kinh, ảnh hưởng đến phát triển não thai nhi.
Tuy nhiên, đây chỉ là mối liên hệ thống kê, chưa chứng minh được nguyên nhân-hậu quả.
-Những nghiên cứu khác lại không thấy mối liên hệ: Một nghiên cứu ở Thụy Điển năm 2024 trên 2.5 triệu trẻ em cho thấy, khi so sánh giữa các anh chị em ruột cùng mẹ, không có khác biệt rõ ràng về tỷ lệ tự kỷ dù người mẹ có dùng Tylenol hay không. Điều này cho thấy kết quả trước kia có thể do yếu tố di truyền hoặc hoàn cảnh gia đình, chứ không phải do thuốc.
Các tổ chức chuyên môn như Hiệp Hội Sản Phụ Khoa Hoa Kỳ, Hiệp Hội Y Học Bà Mẹ & Thai Nhi (SMFM) đều cho rằng bằng chứng hiện nay chưa đủ mạnh để kết luận Tylenol là nguyên nhân gây ra tự kỷ.
-Những vụ kiện ở Mỹ: Trong vài năm gần đây, một số gia đình kiện các hãng sản xuất Tylenol, cho rằng thuốc làm con họ bị tự kỷ. Tuy nhiên, tòa án liên bang đã bác bỏ phần lớn các vụ kiện, vì chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để chứng minh mối quan hệ nhân quả.
7. Kết luận rõ ràng cho đến hiện nay
Tylenol vẫn là thuốc giảm đau, hạ sốt an toàn nhất, đặc biệt cho phụ nữ có thai và trẻ nhỏ, khi dùng đúng liều và trong thời gian ngắn.
Một số nghiên cứu có thấy mối liên hệ giữa việc dùng lâu dài trong thai kỳ và rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ, nhưng chưa chứng minh được mối liên hệ nguyên nhân-hậu quả.
Do đó, bác sĩ khuyên: Chỉ dùng Tylenol khi thật sự cần thiết;Dùng liều thấp nhất, thời gian ngắn nhất; Không tự ý uống hằng ngày hoặc kéo dài. Khi sốt cao lúc mang thai, nên hạ sốt sớm – vì sốt cao là nguy hiểm thật sự cho thai nhi.
8. Dùng Tylenol cho trẻ nhỏ
Tylenol hay ibuprofen là hai thuốc hạ sốt an toàn nhất cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên.
Không dùng aspirin cho trẻ bị sốt, vì có thể gây hội chứng Reye – bệnh hiếm nhưng có thể tử vong.
Khi cho uống thuốc, phải đọc kỹ nhãn, tránh trùng lặp nhiều sản phẩm có acetaminophen.
9. Lời dặn của bác sĩ
Tylenol an toàn khi dùng đúng, nhưng có thể gây hại nếu lạm dụng. Nếu cần dùng thường xuyên hơn vài ngày, hoặc đang mang thai, hoặc có bệnh gan, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước. Khi có triệu chứng lạ (buồn nôn, mệt, vàng da, đau bụng vùng gan), phải ngưng thuốc và đi khám ngay.
10. Tóm tắt
Tylenol ra đời từ gần trăm năm trước, giúp nhân loại hạ sốt, giảm đau, cứu sống biết bao người. Nhưng như mọi thứ trong đời, “thuốc bổ mà uống sai, cũng hóa thuốc độc.” Dùng đúng liều – Tylenol là bạn. Uống quá liều – Tylenol thành kẻ thù.
Còn chuyện Tylenol gây tự kỷ? Khoa học chưa khẳng định, chỉ khuyên nên dùng cẩn thận khi mang thai, và không lạm dụng.
