Pao Lâm (sưu tầm)
Ðược đánh giá là bảo tàng độc đáo và giầu hình tượng nhất Việt Nam, Viện Bảo Tàng Dân Tộc Học là điểm đến yêu thích của mọi thế hệ, cuốn hút không những người dân địa phương mà cả du khách nước ngoài.
Nhà rông Bana trong khuôn viên Viện Bảo Tàng Dân Tộc Học. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Viện bảo tàng được xây dựng năm 1997, tọa lạc tại đường Nguyễn Văn Huyên, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Ðây là nơi trưng bày và giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc và đa dạng của các dân tộc sinh sống ở Việt Nam trong một không gian thoáng đãng, rợp bóng cây xanh với những hồ nước và con suối nhỏ quanh co hòa quyện với một khu trưng bày sinh động, giầu hình tượng.
Hình tượng người H’mong dệt vải. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Bảo tàng dân tộc học có ba khu trưng bày. Khu trưng bày trong tòa nhà chính được thiết kế mô phỏng hình Trống Ðồng là không gian trưng bày những tinh hoa văn hóa 54 dân tộc ở Việt Nam trải rộng trên hai tầng của tòa nhà. Các hiện vật được trưng bày theo từng nhóm ngôn ngữ mang biểu tượng văn hóa của các dân tộc thuộc từng nhóm ngôn ngữ.
Ðể tìm hiểu về văn hóa của một dân tộc thì không gì hơn là tìm hiểu về đời sống thường ngày của họ qua lao động, tìm hiểu về phong tục và tập quán qua những hoạt động tín ngưỡng, về thói quen và đặc điểm cư trú qua kiến trúc nhà ở. Chính vì lẽ đó mà các hiện vật tại khu trưng bày trong nhà đều được sắp xếp xuyên suốt ba chủ đề nổi bật là công cụ lao động, tín ngưỡng và kiến trúc.
Cối giã gạo nước. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Một trong những đặc điểm hấp dẫn du khách nhất của bảo tàng chính là các hiện vật được trưng bày và cách thức trưng bày các hiện vật hết sức sinh động, độc đáo với nhiều cách tiếp cận khác nhau. Không dừng lại ở việc đơn giản đưa ra các hiện vật một cách đơn điệu với những ghi chú tẻ nhạt mà còn có các mô hình phác họa sống động các hoạt động và một hệ thống màn hình trình chiếu chi tiết, cụ thể những nghi lễ đặc trưng của mỗi hệ dân tộc trên chính vùng đất nơi họ cư trú. Chính sự tiếp cận đa chiều đã khiến du khách thăm viếng không chỉ được nhìn, được xem mà còn như được hòa mình vào cuộc sống, được viếng thăm những địa danh mà dân tộc đó sinh sống.
Dụng cụ trong lễ đâm trâu của người Bana. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Tầng một của bảo tàng là không gian trưng bày của ba hệ ngôn ngữ dân tộc chiếm tỷ lệ dân số lớn nhất Việt Nam (khoảng 90% dân số) thuộc người Việt (người Kinh), người Thổ-Chứt, người Mường. Ngoài ra, vẫn có riêng một không gian trong tòa nhà dành cho các chương trình triển lãm, trưng bày theo chuyên đề đặc trưng như trưng bày về thời kỳ bao cấp ở Việt Nam, trưng bày các trò chơi dân gian.
Hình tượng đám ma của người Mường. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Tầng hai của bảo tàng là một không gian đa chiều, chất chứa bất ngờ, đan xen cảm xúc với sự đa dạng của các dân tộc được trưng bày tại đó. Sự rộn ràng và ngập tràn sắc màu với khu người H’mong, Chăm, Hoa, Khmer, cộng với sự ấm cúng, thân thiện với khu của người Tày, người Thái, sự giản dị, gần gũi với khu người Hán, người Tạng, người Môn và sự huyền bí, hoang dã của khu ngôn ngữ Nam Ðảo.
Khu trưng bày ngoài trời của bảo tàng là một khuôn viên rộng với những rặng cây, thảm cỏ mát rượi đan xen với hồ nước mát lành. Ẩn hiện sau màu xanh dịu dàng là những ngôi nhà truyền thống, cổ kính, đặc sắc nhất được quy tụ về đây. Ngôi nhà rông được xem như linh hồn của người Bana vút cao đầy kiêu hãnh hay khung cảnh nên thơ và lãng mạn của ngôi nhà người H’mong, người Dao dưới gốc hoa đào. Ngôi nhà dài của người Ede tự hào phô diễn sự giầu có và sung túc trong khi nhà của người Hà Nhì lại mang đến sự chắc chắn và kiên cường. Ngôi nhà mồ của người Giarai dường như trở nên vui tươi hơn bên tiếng nước róc rách của chiếc cối giã gạo. Ngôi nhà năm gian của người Kinh thoáng đãng, mát mẻ bên thủy đình rộn rã tiếng hát chèo của buổi biểu diễn múa rối nước làm tái hiện một làng quê thu nhỏ đang nhộn nhịp tiếng trống hội làng.
Hình tượng lễ lên đồng của người Kinh. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Cùng trong một khuôn viên và mang kiến trúc đặc trưng riêng của mỗi dân tộc, nhưng những ngôi nhà lại hòa quyện, đan xen và tô điểm cho nhau thật nhịp nhàng, duyên dáng. Có lẽ, đất nước Việt Nam đã được thu nhỏ về đây, quy tụ 54 dân tộc cùng chia sẻ, sinh sống đầm ấm và hòa thuận trong khung cảnh tự nhiên đẹp nên thơ và thanh bình.
Nhà dài của người Ede. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Viện Bảo Tàng Dân Tộc Học còn là cái nôi gìn giữ những tinh hoa văn hóa truyền thống qua việc tổ chức, tái hiện thường xuyên các hoạt động mang đậm chất dân gian như lễ hội trăng rằm, tổ chức các trò chơi dân gian, viết thư pháp mỗi dịp Tết Nguyên Ðán, tổ chức các hoạt động giới thiệu làng nghề như tranh Ðông Hồ, gốm Bát Tràng… Với khung cảnh đẹp thơ mộng, viện bảo tàng còn là lựa chọn yêu thích của nhiều đôi uyên ương khi muốn có những bộ ảnh cưới lãng mạn.
Hình tượng người làm nón ở Hà Tây. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Chỉ với vài giờ ở đây sẽ không đủ để khám phá hết chiều sâu của một nền văn hóa đa dạng, đặc sắc của Việt Nam, nhưng sẽ đủ để hiểu về những giá trị truyền thống vô giá của 54 dân tộc trên mảnh đất hình chữ S và gieo mầm cho tình cảm đượm nồng với đất nước nhiều cảnh quan xinh đẹp, thấm đẫm tinh hoa văn hóa.
CIAO TRAVEL
Add: 1st Floor, 3 Phan Huy Ich Street, Hanoi, Vietnam
Tel: 84-4-39290270; Fax: 84-4-39290271
E-mail: [email protected]
Website: www.ciaotravels.com
