Thiện Lê/Người Việt
HOLLYWOOD, California (NV) – Phim khoa học viễn tưởng được khán giả ưa thích trong nhiều năm, nhưng một nhánh của thể loại này là “cyberpunk” chưa được thể hiện nhiều trên màn ảnh.
“Cyberpunk” là những phim khoa học giả tưởng có bối cảnh u tối trong một thế giới tân tiến, nhưng kết hợp các công nghệ của tương lai với cuộc sống bần hèn của người dân trong phim. Các yếu tố đó gồm có các thành tựu trong khoa học như trí khôn nhân tạo, các bộ phận trên cơ thể người bằng máy kết hợp với sự kiểm soát toàn bộ của chính quyền, xã hội đang sập đổ và cuộc sống đầy khó khăn của người dân.
Khán giả từng xem nhiều phim khoa học viễn tưởng chắc chắn sẽ nhận ra nhánh “cyberpunk,” với những tòa nhà chọc trời có thiết kế tân tiến, những ánh đèn neon đủ màu sắc và màu sắc u tối.
“Cyberpunk” là một nhánh phim khoa học viễn tưởng khó thể hiện thành công trên màn ảnh, nhưng có một số ít phim làm được điều đó, và đã góp phần khai phá nhánh phim đó.
Akira
Khi nhắc đến phim hoạt họa Nhật và thể loại “cyberpunk,” tác phẩm đầu tiên mà ai cũng nghĩ đến là “Akira” của năm 1988.
Dựa theo truyện tranh của tác giả Katsuhiro Otomo, “Akira” có bối cảnh ở Tokyo vào năm 2019 giả tưởng. Câu chuyện diễn ra 31 năm sau khi chính phủ Nhật thả bom nguyên tử vào thủ đô Tokyo sau khi các thí nghiệm ngoại cảm lên trẻ em thất bại trong năm 1988.
Nhân vật chính của “Akira” là Kaneda, người đứng đầu một băng đảng lái xe mô tô, muốn cứu người bạn của anh là Tetsu khỏi một dự án tối mật của chính phủ. Anh phải đối mặt với các nhà hoạt động chống chính phủ, các chính trị gia tham lam, các khoa học gia vô trách nhiệm và một lãnh đạo của quân đội trước khi thức tỉnh các sức mạnh siêu nhiên tiềm ẩn trong người mình.
Với bối cảnh trong tương lai và có những yếu tố như chống chính phủ và chính quyền coi rẻ mạng sống của người dân, “Akira” là luôn được coi là phim gắn liền với thể loại “cyberpunk.”
Tác phẩm này là nguồn cảm hứng cho nhiều phim hoạt họa Nhật kinh điển như “Ghost in the Shell” và “Cowboy Bebop” ra đời sau đó, và còn là nguồn cảm hứng cho đến cả Hollywood.
Sau hơn ba thập niên, hình ảnh Kaneda thắng chiếc xe mô tô màu đỏ và trượt trên xa lộ vẫn được khán giả nhớ đến, thậm chí còn được nhiều nhà sản xuất phim dựng lại trong tác phẩm của họ, trong đó có phim “Nope” công chiếu vào Tháng Bảy, 2022.
Tuy phim hoạt họa Nhật đang rất phổ biến với khán giả trẻ ở Tây Âu, nhưng nhiều người không biết đến tên tuổi của “Akira,” và họ cần phải tìm xem ngay.
Blade Runner
Năm 1982 “Blade Runner” ra đời, là phim khoa học viễn tưởng tiêu biểu của nhánh “cyberpunk,” vừa kết hợp phim tội phạm hay “phim noir” rất độc đáo.
Với bối cảnh trong thành phố Los Angeles viễn tưởng của năm 2019, nhân vật chính Rick Deckard (Harrison Ford đóng) phải săn lùng những người máy giống hệt như người thật, và điều đó tạo ra nhiều câu hỏi liên quan đến đạo đức.
Với sự dẫn dắt của đạo diễn Ridley Scott, khán giả phải thắc mắc liệu hành động của nhân vật Deckard là đúng hay sai. Vì người máy không khác gì người thật, nhân vật chính này còn tự hỏi liệu mình có phải là người máy hay không.
“Blade Runner” làm nhiều khán giả phải chất vấn vai trò của công nghệ và khả năng con người có thể tạo ra trí khôn nhân tạo có tri giác, có thể tự học hỏi nhiều thứ và kiểm soát được mọi mặt trong cuộc sống của con người.
Tuy doanh thu không thành công, “Blade Runner” vẫn là một trong những phim khoa học viễn tưởng được đánh giá cao nhất. Đến nay, khán giả vẫn nhớ những cảnh trời mưa và những ánh đèn neon đặc trưng của phim “cyberpunk.”
Đến năm 2017, phần tiếp theo là “Blade Runner 2049” cũng không thành công về mặt doanh thu, nhưng vẫn được khán giả đánh giá cao, và vẫn là phim tiêu biểu cho thể loại “cyberpunk.”
Dredd
Một phim hành động khoa học viễn tưởng tiêu biểu thuộc thể loại “cyberpunk” khác là “Dredd” của năm 2012.
Đây là tác phẩm tái bản của “Judge Dredd” công chiếu năm 1995, nhưng hay hơn bản gốc nhiều lần vì có diễn xuất tốt hơn và cho khán giả thấy rõ được thế giới của phim hơn.
“Dredd” có bối cảnh ở miền Đông Hoa Kỳ vào năm 2080, sau khi thế giới gần như bị hủy diệt vì chiến tranh hạt nhân. Câu chuyện của phim diễn ra ở thành phố Mega-City One với 800 triệu dân, và tội phạm tràn lan, với mỗi ngày có đến hơn 17,000 tội được báo cáo.
Mega-City One có nhiều khu dân cư trong các tòa nhà chọc trời cao đến 200 tầng, với mạng sống của con người bị coi thường, đầy tính chất của các phim “cyberpunk.”
Để đối phó với tội phạm, thành phố có những cảnh sát viên đặc biệt được gọi là “thẩm phán,” có vũ khí tối tân và có quyền đưa ra phán quyết cho tội phạm ngay tại hiện trường. Một thẩm phán ưu tú nhất là Dredd do tài tử Karl Urban đóng.
Thẩm Phán Dredd phải tìm cách ngăn chặn ma túy Slo-Mo lan truyền khắp thành phố và phải đối đầu với trùm tội phạm Madeline Madrigal, có biệt danh “Ma-Ma,” người đứng đầu tòa nhà Peach Trees.
“Dredd” vừa có những cảnh đấu súng căng thẳng, vừa cho khán giả thấy một thế giới giả tưởng đang sập đổ với chính quyền thối nát và mạng người không được coi ra gì.
Tác phẩm này được đánh giá cao, nhưng không thành công về mặt doanh thu để có phần tiếp theo vì công chiếu lúc những phim siêu anh hùng Marvel đang thành công nhất, nhưng vẫn là một phim tiêu biểu của thể loại “cyberpunk.”
Robocop
Với nhiều khán giả, “Robocop” là một phim hành động đẫm máu tiêu biểu nhất của thập niên 1980, nhưng đây cũng là một phim đáng xem của thể loại “cyberpunk.”
Phim có bối cảnh ở Detroit trong tương lai, với tội phạm tràn lan, khiến cảnh sát gần như bất lực. Tuy nhiên, cảnh sát viên Alex Murphy (tài tử Peter Weller đóng) vẫn cố gắng tìm cách bảo vệ thành phố.
Sau khi đuổi theo trùm tội phạm Clarence Boddicker, ông bị bắn và bị tra tấn dã man, sau đó qua đời vì thương tích quá nặng.
Tuy nhiên, một người đứng đầu của tập đoàn Omni Consumer Products đem thi thể của cảnh sát viên Murphy đi thử nghiệm người máy cảnh sát Robocop và giúp ông sống lại trong người máy đó.
Cảnh sát viên này trở thành một vũ khí chống tội phạm đầy nguy hiểm, nhưng sau đó biết được kế hoạch của tập đoàn Omni Consumer Products và quyết định phản bội tập đoàn đó để bảo vệ thành phố Detroit.
“Robocop” không chỉ là một phim hành động khoa học viễn tưởng thành công nhất trong lịch sử của Hollywood, mà còn đầy yếu tố của thể loại “cyberpunk” như các tập đoàn lớn điều khiển mọi thứ và chính quyền thối nát.
The Matrix
Công chiếu năm 1999, “The Matrix” vừa là một phim hành động thay đổi điện ảnh Mỹ, vừa là một phim “cyberpunk” tiêu biểu.
Đây là phim đưa đẩy sự nghiệp của tài tử Keanu Reeves, và có nhiều ảnh hưởng từ những phim “võ súng” của Hồng Kông, nhưng có những nét đặc sắc riêng.
Phim nói về nhân vật chính Neo do tài tử Keanu Reevs đóng. Anh phải tìm nhân vật Morpheus (tài tử Laurence Fishburne đóng), người được coi là nguy hiểm nhất thế giới, để nói cho anh biết Matrix (ma trận) là gì.
Sau đó, anh gặp cô Trinity (minh tinh Carrie-Anne Moss đóng), và hai người vào một thế giới khác để gặp Morpheus. Trong thế giới đó, họ phải đối mặt với một nhóm đặc vụ và nhiều nguy hiểm khác.
Lý do khiến “The Matrix” tiêu biểu trong thể loại “cyberpunk” là các nhân vật được kết nối vào một thế giới điện toán, và không hề biết mình đang trở thành thức ăn cho một thế lực công nghệ đầy nguy hiểm, chỉ có vài người may mắn thức tỉnh khỏi thế giới điện toán đó.
Tuy công chiếu vào năm 1999, “The Matrix” sau 22 năm vẫn để lại ấn tượng sâu đậm với khán giả. Tác phẩm này có những cảnh đánh nhau hấp dẫn, kết hợp võ thuật và kỹ xảo điện ảnh rất độc đáo. (Thiện Lê) [qd]
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
