Trở lại ‘Mười tám thôn Vườn Trầu’



Nguyễn Ðạt/Người Việt


 


Cách đây gần hai chục năm, tôi tìm tới vùng Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu. Ðược biết qua sử sách, Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu là vùng đất ghi nhiều dấu tích lịch sử thời kỳ chống thực dân Pháp; mà vùng này nào cách xa chi mấy nơi tôi cư ngụ ở Sài Gòn.








Cau bán trong chợ Bà Ðiểm dịp Tết là cau từ Củ Chi. (Hình: Nguyễn Ðạt/Người Việt)


Lần đầu tiên đó, cũng là lần duy nhất tới lần này, tôi khởi sự từ nội ô Sài Gòn, đi về hướng quốc lộ 22; tới Hóc Môn, có một ngả rẽ phía bên trái quốc lộ, một con đường làng. Cứ thẳng con đường làng, tôi tới Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu.


Lúc đó, Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu cũng đã thành thị hóa, cũng giống như nhiều nơi chốn ở ngoại ô Sài Gòn. Ấy tuy nhiên, vùng này vẫn giữ nhiều nét dáng của hình ảnh một Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu mà tôi hình dung tưởng tượng. Ðấy là những nếp nhà cổ kính, những hàng cau vươn cao thẳng tắp ở các sân vườn, những quán nước vách lá đơn sơ, những chiếc ghế tre thanh dài vàng óng; các cụ già râu ba chòm tóc trắng muối tiêu hay bạc trắng, có cụ để dài thõng thượt có cụ búi tó, ngồi uống cà phê nói chuyện thuở xưa…


Lần đó tôi thấy thú vị quá, ngồi uống cà phê hóng chuyện kể của những ông già Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu. Những gì các cụ nói chuyện với nhau, như nét chấm phá, điểm tô, làm sinh động thêm cho bức tranh lịch sử của Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu.


Theo sách ghi chép, Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu thuở xưa thuộc huyện Bình Long, tỉnh Gia Ðịnh; về sau Bà Ðiểm là một xã của huyện Hóc Môn. Ðặc điểm thổ nhưỡng vùng này rất thích hợp với cây trầu, 18 thôn của xã Bà Ðiểm trở thành nơi chuyên canh, cung cấp trầu cho khắp Nam Kỳ lục tỉnh.


Thuở đầu, từ thế kỷ 17, khi có cuộc di dân tới đây lập nghiệp, Mười tám thôn Vườn Trầu là vùng hoang sơ, cây cỏ rậm rạp, nhiều thú dữ, nhiều nhất là cọp. Ban ngày ban mặt, cọp đi nghênh ngang ngoài đường; tối đến cọp phá phách, viếng các nhà chăn nuôi bắt heo lôi đi.


“Chắc chú đọc sách, có thấy câu ‘dữ như cọp 18 thôn Vườn Trầu’ chớ? Hồi đó tui còn nhỏ, thấy ở đây từng nhóm vài ba chục người gánh trầu đi bộ tới bán ở chợ Sài Gòn, chợ bến Nghé,…” một ông già nói với tôi.


Từ thế kỷ 19, Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu trở thành vùng dân cư trù mật; và thường họp chợ đặc biệt về trầu; báo chí thời Pháp thuộc có viết bài về những phiên chợ trầu sầm uất của Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu. Tới vùng Bà Ðiểm là thấy ngút mắt những vườn trầu bát ngát xanh tươi. Xã Bà Ðiểm còn có nghề nuôi ngựa, nuôi gà chọi.


“Chú biểu tên gọi Bà Ðiểm, bả là một nhơn vật lịch sử chống Pháp hả? Hổng phải đâu; có tên bả từ lâu trước rồi, sau mới có những cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở đây. Tui nghe tương truyền chớ hổng biết đích xác được: Bà Ðiểm là tên của một bà chủ quán nước chè tươi. Chè là trà đó, nói theo tiếng Bắc của chú.” Một ông già tóc búi tó nói.


Hôm nay, một ngày Tết Nhâm Thìn, tôi trở lại vùng Hóc Môn-Bà Ðiểm, không thể nhận ra một nơi tôi đã tới lần đầu, cách đây mười mấy hai chục năm.










Hàng cau thấp thoáng trong một ngõ hẻm ở Bà Ðiểm. (Hình: Nguyễn Ðạt/Người Việt)


Bà Ðiểm-Mười tám thôn Vườn Trầu trước mắt đã thay da đổi thịt, đã thành thị hóa hoàn toàn, trở thành một khu vực phố phường của (xã) Bà Ðiểm thị thành. Có thể xem đường Nguyễn Ảnh Thủ là đường phố chính của khu vực này. Ði sâu vào những con ngõ ngang dọc của đường Nguyễn Ảnh Thủ, và những đường phố nhỏ lân cận, sẽ thấy thấp thoáng những hàng cau vươn lên cao vút, thẳng tắp như xưa.


Vào chợ Bà Ðiểm, cũng thấy thấp thoáng ngọn cau xa xa phía sau chợ. Tôi tìm tới hàng trầu cau; bà cụ ngồi buồn thiu bên chùm cau đã héo rũ cuống, nói: “Bán trầu bi giờ cho ai mà chú hỏi. Tui hổng biết mần chi mới còn bán mấy trái cau Củ Chi này chớ. May có người mua khi có đám cưới đám hỏi, hay cúng ông bà dịp Tết mà thôi.”


Hóa ra buồng cau trong chợ Bà Ðiểm lại là cau Củ Chi; bà cụ cho biết, cau nó có mùa, cau Bà Ðiểm chỉ rộ vào thời gian từ tháng 5 đến tháng 7 mà thôi.


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Cuộc chiến giữa CSVN với Facebook: Dáng dấp một màn tấu hài

Cuộc chiến giữa Bộ Thông tin và Truyền thông với hãng Facebook cũng bởi thế sẽ chỉ mang dáng dấp một màn tấu hài với kết quả cuối cùng chẳng đi đến đâu.

Văn Phòng Đại Biểu Quốc Hội ở Sài Gòn từ chối tiếp người dân Lộc Hưng

Văn phòng Đại Biểu Quốc Hội ở Sài Gòn khóa cổng không tiếp người dân Lộc Hưng, quận Tân Bình, đến nộp đơn khiếu nại.

Việt Nam ‘đang chuẩn bị’ cho thượng đỉnh Mỹ-Bắc Hàn?

Hà Nội có vẻ đang chuẩn bị cho chuyến thăm cấp nhà nước của lãnh tụ Bắc Hàn, ông Kim Jong Un, cùng lúc có thông tin về cuộc gặp thượng đỉnh...

Truy tìm nguồn gốc 230 lượng vàng ở Quảng Nam

Hai người bán hơn 230 lượng vàng 18k, trị giá 5 tỷ đồng “do nhặt được” tại một cửa hàng vàng bạc thì bị nơi mua tố công an đến thu giữ. 

Việt Nam nhập cảng dược liệu chỉ toàn ‘bã rác’ của Trung Quốc

Dược liệu bị Trung Quốc lấy hết chất thuốc bên bán sang Việt Nam để làm thuốc toàn là bã, hết công dụng bồi bổ hay phòng chống bệnh tật.

Cô giáo ở Thái Nguyên bị ‘tố’ bắt học sinh tự tát 50 cái vào mặt

Một giáo viên bị nhiều phụ huynh tố cáo đã ra lệnh bắt hàng loạt học sinh tự tát vào mặt 50 cái mỗi khi các em vi phạm.

Hà Nội cứu ‘cây ông Hồ,’ chặt cây ngoài đường

Chính quyền Hà Nội cử một đội gồm 11 người để cứu một cái cây đã mục ruỗng được trồng trong Phủ Chủ Tịch từ nhiều chục năm qua.

‘Dân oan mới’ ở Hà Nội: Giới nghệ sĩ làm phim tuyên truyền XHCN

30 nghệ sĩ, đạo diễn, nhà biên kịch, nhân viên thuộc biên chế Hãng Phim Truyện Việt Nam giăng biểu ngữ cầu cứu về việc họ thành dân oan mới.

‘Cơm âm phủ,’ món đặc sản xứ Huế

“Cơm âm phủ” là tên gọi món ăn đặc sản của Huế với hương vị thơm ngon vừa giản dị lại phảng phất phong cách cung đình khiến nhiều người mê.

Cảnh sát Úc phá đường dây buôn ma túy của người Việt

Một nhóm 8 người, trong đó có 2 người gốc Việt vừa bị cảnh sát Úc bắt giữ với cáo buộc vận chuyển lượng ma túy hơn 14 kg gồm heroin, cocaine và methamphetamine.