Phùng Thức/Người Việt
SÀI GÒN (NV) – Vào những ngày cận Tết Trung Thu năm Nhâm Thìn, như mọi năm Sài Gòn cũng lập lòe lồng đèn, quầy bánh. Nhưng trong bối cảnh kinh tế tuột dốc không phanh, lại thêm cảnh mưa gió dầm dề khiến sắc màu Trung Thu rơi vào cảnh ảm đạm đìu hiu.
Một góc phố bán lồng đèn đường Lương Nhử Học, quận 5 và chợ Bình Tây. (Hình: Phùng Thức/Người Việt)
Thật ra mà nói, phần lớn thiếu nhi Sài Gòn từ lâu đã không còn háo hức với cái Tết lồng đèn nữa. Nếu đây đó ở các trung tâm bảo trợ thiếu nhi hay các tổ chức từ thiện có phát lồng đèn, bánh Trung Thu thì cũng để cố gắng cứu sống cái lễ hội truyền thống.
Một phụ huynh có của ăn của để nhà ở quận 11 nói. “Mấy đứa nhỏ nhà tui, chả đời nào đòi hỏi lồng đèn với bánh, cái chúng nó đòi luôn miệng là điện thoại di động thông minh hoặc cái Ipad để chơi game.”
Với con nít nhà lao động thì cũng cũng chẳng mơ màng gì chuyện chú Cuội, chị Hằng mà chỉ mơ có chút tiền để chui vô tiệm nét để tung hoành trên thế giới ảo.
Phải chăng phần lớn trẻ em Sài Gòn không còn mơ gì đến chuyện ăn Tết Trung Thu? Một bà nội trợ có chồng làm ở một chi nhánh ngân hàng kể: “Thấy vậy chớ không phải vậy, như con tui không đòi ăn Tết Trung Thu nhưng lại đòi ba mẹ phải mua cho được hộp bánh biếu cô chủ nhiệm. Anh thấy chưa, mới từng tuổi đầu mà chúng nó bị bày vẽ lo lót lấy lòng; năm nào không có hộp bánh biếu thầy cô thì chúng nó đòi tuyệt thực, khốn nạn thế đấy.”
Gần ngày Tết Trung Thu năm nay, báo chí lề phải giật tin khiến dư luận Sài Gòn sửng sốt: Lồng đèn bằng nhựa từ Trung Quốc có chất Cadimi (cd) cao hơn 123 lần cho mức phép và cái chất Cadimi này có thể gây ung thư phổi, dị tật thai nhi…
Người Sài Gòn hỏi nhau rằng, trong hàng chục năm, loại lồng đèn này chiếm lĩnh toàn bộ thị trường Việt Nam mà vì sao đến tận năm nay mới có kết luận về sự độc hại.
Một anh chạy xe ôm bực bội: “Hồi trước con tui vừa biết đi đã cầm lồng đèn Trung Quốc, sao lúc đó báo chí không nói. Chờ người ta bệnh người ta chết rồi mới nói, đúng là quân ăn hại.”
Ðến trung tâm bán lồng đèn trên đường Lương Nhữ Học, quận 5, vẫn thấy đèn nhựa Trung Quốc treo bán đầy. Khi tìm hiểu thì được dân kinh doanh ở đây cho biết là hàng tồn kho của mấy năm trước, cố bán cho hết, không dám nhập cái mới.
Một anh bán hàng người Hoa – Chợ Lớn nói: “Ba cái lồng đèn này đâu có giấu được, ngó qua một cái là biết đồ Trung Quốc rồi, bán được cái nào hay cái đó chớ biết làm sao.”
Tuy nói như thế nhưng ở một ít cửa hàng ở quận 5 vẫn có mẫu lồng đèn mới của Trung Quốc như đèn kéo quân, đèn lồng đỏ cỡ lớn… nhưng thay bằng mác Hàn Quốc.
Chúng tôi có mặt gần cả hai giờ đồng hồ trong hẻm sản xuất lồng đèn tre ở đường Lạc Long Quân để chứng kiến cảnh chợ lồng đèn con cá, con bướm, ngôi sao…
“Thưa vắng khách mua”, một người bán ở đây cho biết. Cả khu này chuyên bán sỉ lồng đèn nhưng năm nay bạn hàng giảm hơn phân nửa. Cả mấy mối quen đặt lồng đèn rẻ tiền để đi làm từ thiện cũng giảm. Tất nhiên giá cả lồng đèn do thợ thủ công Việt Nam làm thì có nhích giá chút đỉnh để theo kịp đà lạm phát nhưng cái chính không phải là giá, mà do ai cũng tiền nông eo hẹp nên bắt con nít nhịn chơi, nhịn ăn bánh là một cách tiết kiệm.
Trong cao trào chung dị ứng với hàng hóa Trung Quốc, một đặc điểm của Tết Trung Thu Sài Gòn năm nay là sự xuất hiện của lồng đèn xếp giấy do các cơ sở tư nhân trong nước sản xuất.
Trẻ em Việt Nam chơi lồng đèn ngày càng thích thú với loại đèn xếp giấy và thắp sáng bằng đèn cầy. Loại lồng đèn truyền thống này lại có giá của con nhà nghèo, cái nhỏ thì 3,000-5,000 VND, cái lớn không quá 10,000 VND nên con nít xóm lao động nếu đi rước đèn, lỡ bị cháy thì cũng không đến nỗi khóc nức nở vì bị ba má mắng mỏ.
Khi nhìn lồng đèn xếp giấy Việt Nam với màu sắc và mỹ thuật đúng thị hiếu người Việt treo cạnh tranh quyết liệt với lồng đèn lòe loẹt Trung Quốc ở các chợ Bình Tây, An Ðông, Lương Nhữ Học… một nhà báo nữ nói giọng chua chát. “Sau nhiều năm con nít Việt đón Trung Thu y hệt con nít Trung Hoa, bây giờ mới thấy giành lại được chút chút”.
Lồng đèn giấy Việt Nam cạnh tranh với lồng đèn nhựa độc hại Trung Quốc. (Hình: Phùng Thức/Người Việt)
Càng gần đến ngày Tết Trung Thu thời tiết Sài Gòn vẫn cứ mưa gió bất thường. Chỉ cần nhìn vào các loại bánh giá trung bình khoảng 40,000 đến 60,000 VND/cái đang đua nhau khuyến mãi mua một tặng một, tặng hai mà nói Sài Gòn không ăn Tết Trung Thu là không đúng. Thật ra những loại bánh đắt tiền có giá vài triệu đồng một hộp vẫn cứ đắt hàng.
Theo dư luận người dân Sài Gòn, kinh tế càng suy thoái, Tết Trung Thu lại càng là cơ hội để bộc phát hối lộ, tham nhũng và thể hiện chuyện đó rõ nhất là những hộp bánh Trung Thu loại đắt tiền ở Hà Nội-Sài Gòn có kèm thêm rượu Hennessy XO, Gold Label…
