WASHINGTON, DC (NV) – Theo các tài liệu nội bộ của chính phủ liên bang mà đài CBS News thu thập được và công bố hôm Thứ Hai, 1 Tháng Sáu, chính quyền Tổng Thống Donald Trump đang soạn thảo một kế hoạch cho phép nhân viên di trú Hoa Kỳ nhanh chóng bác bỏ một số đơn xin tị nạn chính trị, mà không cần phỏng vấn người nộp đơn.
Theo quy định này, giới chức thuộc Sở Di Trú và Nhập Tịch Hoa Kỳ (USCIS,) một nhánh của Bộ Nội An (DHS,) có quyền từ chối các đơn xin tị nạn mà không cần tuân thủ thông lệ phỏng vấn người nộp đơn truyền thống, nếu họ xác định rằng các hồ sơ này được nộp sau một năm kể từ khi người nộp đơn đặt chân đến Hoa Kỳ.
Trong kế hoạch này, nhân viên xét duyệt có thể bác đơn chỉ dựa trên giấy tờ nếu họ xác định người nộp đơn đã nộp sau hơn một năm kể từ khi vào Hoa Kỳ và không đủ điều kiện được miễn trừ. Sau đó, USCIS sẽ đưa những người bị bác đơn vào thủ tục trục xuất trước hệ thống tòa di trú, nơi họ phải tự bảo vệ hồ sơ của mình trong một môi trường tố tụng đối kháng hơn.
Thay đổi này sẽ đảo ngược thông lệ lâu nay của USCIS đó là phỏng vấn gần như tất cả người xin tị nạn trước khi ra quyết định.
Trong một tuyên bố gửi tới CBS News, phát ngôn viên của USCIS cho biết chính quyền ông Trump đang “cân nhắc nhiều phương án” để giải quyết tình trạng tồn đọng hơn một triệu đơn xin tị nạn, vốn được “tạo ra bởi các chính sách biên giới mở đầy nguy hiểm của chính quyền tiền nhiệm, bao gồm việc chuyển các đơn bị “thiếu sót” sang các tòa án di trú.
“Điều này sẽ cho phép USCIS tránh lãng phí thời gian vào những đơn xin tị nạn mà lẽ ra cơ quan này sẽ phải chuyển sang quy trình tố tụng nhập cư, đồng thời cho phép những người nhập cư trái phép được trình bày yêu cầu của mình trước một thẩm phán,” phát ngôn viên của USCIS nói thêm, CBS News tường thuật.
Luật Hoa Kỳ nhìn chung yêu cầu người xin tị nạn phải nộp đơn trong vòng một năm sau khi đến nước này. Tuy nhiên, luật có các ngoại lệ, bao gồm tình trạng bệnh nghiêm trọng, luật sư tư vấn kém hiệu quả hoặc hoàn cảnh thay đổi. Trẻ vị thành niên không có người đi kèm không bị ràng buộc bởi hạn một năm này. CBS cho biết theo kế hoạch mới, nhân viên USCIS vẫn có thể lên lịch phỏng vấn nếu họ xác định người nộp đơn có thể thuộc một trong các trường hợp ngoại lệ đó.
Các tổ chức bảo vệ di dân cảnh báo chính sách này có thể đẩy nhầm người xin tị nạn chính trị vào thủ tục trục xuất trước khi họ có cơ hội giải thích vì sao nộp đơn trễ. Bà Conchita Cruz, đồng giám đốc điều hành của Dự Án Vận Động Cho Người Xin Tị Nạn (Asylum Seeker Advocacy Project) nói với CBS rằng có “nhiều lý do” khiến những người xin tị nạn có thể nộp đơn sau hơn một năm kể từ khi nhập cảnh vào Hoa Kỳ. Trong đó bao gồm việc họ đã sinh sống tại quốc gia này với một tư cách pháp lý tạm thời, chẳng hạn như theo diện thị thực.
“Chính phủ sẽ thay đổi các quy định đối với những người nhập cư, những người vốn đang phải xoay xở với một quy trình nhập cư phức tạp, mà thường là trong suốt nhiều năm,” bà Cruz nói thêm.
Kế hoạch này là một phần trong nỗ lực rộng hơn của chính quyền Trump nhằm hạn chế quyền tiếp cận tị nạn và đẩy nhanh trục xuất.
Năm ngoái, giới chức di trú cũng đã đóng băng toàn bộ các hồ sơ xin tị nạn chính trị do USCIS quản lý, sau khi danh tính nghi phạm trong vụ nổ súng khiến hai binh sĩ Vệ Binh Quốc Gia thiệt mạng tại Washington, D.C. được tiết lộ là một người đàn ông Afghanistan đã được cấp quy chế tị nạn. Sau vài tháng, lệnh tạm dừng này đã được nới lỏng bớt, song vẫn tiếp tục được áp dụng đối với các hồ sơ do công dân của 39 quốc gia nằm trong danh sách thuộc sắc lệnh “cấm nhập cảnh” của ông Trump đệ trình.
Một tin khác cũng liên quan đến vấn đề di trú, đó là Bộ Nội An (DHS) đang tìm cách làm nhẹ đi thông báo về một thay đổi chính sách nhập cư mà bộ này đưa ra tuần trước. Tuần báo The New York Times dẫn tuyên bố mới nhất của DHS nói: “Trên thực tế, phần lớn người nhập cư sẽ không cần phải rời khỏi Hoa Kỳ để nộp đơn xin thẻ xanh.” (K.L)
